şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: akp zihniyeti)
  • (bkz: mhp zihniyeti)

    daha gider bu.
  • (bkz: chp zihniyeti)
  • bu zihniyettekiler genellikle chp'li olurlar, sorulduklarında da "evet cehepeliyiz" derler. bu zihniyette olmayanlar tarafından cehapeli olarak da adlandırıldıkları görülmüştür. kendilerine değişik isimler takılmasını fazla dert etmezler. isterseniz onlara "anti fırçabıyık" da diyebilirsiniz, o da olur bak.
  • recep tayyip'in dilinden "cehape zihniyyeti" şeklinde dökülür ve bazen alttan alta mustafa kemal atatürk'e de giydirme amacıyla kullanılır. alenen diyemediklerini, içlerinde biriktirdiklerini "chp zihniyeti" vesilesiyle kusarlar...
  • aptal, cahil, eğitimsiz halkı aşağılamak en karakteristik özelliğidir bu zihniyetin. elli küsür senedir doğru dürüst seçim kazanamamanın sebebini bir kere olsun kendisinde değil hep aptal halkta aramaktır. bu zihniyete göre en doğru seçim yöntemi açık oy kapalı tasnif yöntemidir*. o da iktidar kendilerindeyse. değilse zaten aptal halk gidip ya davulcuya ya zurnacıya verecektir oyunu.
  • hafıza yoksunu ya da bilgi sahibi olmayan insanların halkın düşmanı ilan ettiği zihniyettir.

    (bkz: 1973 genel secimleri)
    (bkz: 1977 genel seçimleri)

    chp ya da vakti zamanındaki ismi ile chf zihniyeti dönem konjonkturune bağlı olarak çok değişen bir kavramdır. zaten kendisine temel edindiği kemalist zihniyet ya da 80 sonrası inşaası ile atatürkçülük de pragmatik bir kavramdır. nitekim, kemalizm'in bir ideoloji olup olmadığı bile tartışılan bir konudur. yine de kendine temel edindiği ideoloji ya da epistemenin değişip değişmemesi, bu zihniyetin 80 sene sonra değişmesi için bir değişken değildir. yine de 80 sonrası kemalizm'in, atatürkçülük adı altında yeniden üretimi bunun bir ihtiyaç olarak algılandığını gösteriyor. tabi dünya üzerindeki birçok ideolojinin de bu tip yeniden üretime maruz bırakıldığı düşünülürse, bu kemalizm'i "ideoloji değil" diye tanımlamak için yeterli bir argüman değil. neyse konumuz bu değil. kısaca bir parti zihniyetinin değişmesi, kendisine temel aldığı "ideoloji" bile değişirken normaldir. hatta bu ideolojinin değişmesi de parti-ideoloji ilişkisine bağlı olarak beraber incelenebilir. evet özeti bu. gelelim dönem dönem incelemeye:

    1) chf zihniyeti, kendi varlığını devletle bütünleştiren ve kendisini koruması gerektiğine inanarak her türlü pragmatik önleme başvuran bir zihniyettir. aşiretlerle oluşturulan gerici ittifak, modernleşme ve batılılaşmayı kendine misyon edinen bir kadronun zihniyetini açıklar aslında.

    (bkz: devlet mafya aşiret)

    zaten o çok sevgili merkez çevre analistleri de, 1950 genel seçimleri'nde doğu illerinde, yani çevrede chp'nin yüksek oy aldığını açıklayamazlar.

    tabi "burjuvanın devrimci barutu biteli çok olmadı mı?" diye sorabilirsiniz. e haklısınız. nitekim cumhuriyetin kurucu-yönetici kadrolarının sınıf çatışması korkusuyla sanayileşmeyi bilerek ertelediği söylenen/bilinen bir şeydir.

    (bkz: der 18te brumaire des louis napoleon)

    ama yine de chf ve ilk yılları ile chp'nin modernleştirme adına başardıkları tartışılamaz/tartışılmamalı. zaten eleştiriye başlangıç noktanız dinci mi yoksa solcu mu (ya da her ne iseniz) olduğunuzu gösterir. kısaca chf zihniyeti, siyasi manada devletçi, modernleştirici/batıcıdır ve frederick frey aksini düşünse de demokrasi ile işi yoktur. burada tarık zafer tunaya'nın söylediği gibi bir vesayet partisi zihniyetin de söz edilebilir, nitekim çok partili sisteme geçiş bunu doğrular niteliktedir. ama asım karaömerlioğlu gibi düşünen akademisyenler de, çok partili sisteme geçişi tamamen sosyo-ekonomik faktörlerle temellendirir ki ben de bu görüşten yana bulmaktayım kendimi.

    2) sol dalga altında chp zihniyeti, ecevit ya da daha önceki ortanın solu açılımı ile oluşan bir zihniyettir. nitekim sadece türkiye'de değil, dünya'da da o dönemde sol yeniden uyanış halindedir. tabi chp'de bundan nasibini alır, ya da pragmatik bir gaye ile inönü tarafından bu açılım gerçekleştirilir. daha da ileri giden ecevit, özellikle 1977 genel seçimleri ile tüm sol tabanın desteğini alarak 30 yıldır görülmedik bir chp zaferi elde eder.

    (bkz: halkların baharı)

    sonrası mı?

    (bkz: 12 eylul 1980)

    3) darbe sonrası chp, darbeden nasibini almış ve muhafazakarlaşan bir chp'dir. burada muhafazakarlaşmadan kastım dindarlaşması değil, ulusalcı çizgisidir. nitekim her kurucu ideoloji zaman içinde kendi varlığını korumak için muhafazakarlaşabilir. ama dünya'da, sovyetlerin de çökmesi ile, liberalizmin alternatifsiz tavan yaptığı bir dönemde, sağ politikaların da tavan yaptığını ve chp'nin de bundan nasibini aldığını söyleyebiliriz. ancak bu da iki döneme ayrılır:

    3a) laik chp, dindarlaşma karşısında, laiklik kartını oynayan chp zihniyetidir. bu konuda başka bir açıklamaya gerek olmadığı kanaatindeyim.

    3b) yeni chp, adından da anlaşılabileceği gibi günümüz chp zihniyetidir ve tam anlamıyla bir isimlendirme şu anda mümkün değildir. ama dünya'da da 80 sonrası sağ politikaların etkisi altında, çarşaf ve kuran kursu gibi açılımlara sahne olan bir partinin zihniyetinin de yavaş yavaş sağa doğru kaymasından dolayı "yeni islamcı chp" çok erken ama düşünülebilir bir isimdir. tabi yeni islamcı kavramını, mete tunçay'ın kemalizm'i dahi tanımlamak için düşündüğünü belirtmeliyim. tabi tunçay'dan önce de adnan adıvar'ın...

    tabi, bu dönemlerde varolmuş birçok unsurdan söz edilebilir. ama ben daha belirleyici kavramlar üzerinde durmak istedim ve dönemin konjonkturunun bir partiyi nasıl da değiştirdiğini ya da değiştirebileceğini göstermek istedim. değiştirmediği ya da değiştiremeyeceği partiler de yok mu? var.

    (bkz: tkp)

    son sözüm de ilk cümlem ile ilgili olsun: aptal, cahil, eğitimsiz halk kimsenin umrunda değil afedersiniz. bu chp'nin ya da akp'nin zihniyetini açıklamak için yeterli hatta gerekli bir faktör değil. asıl bakılması gereken bu aptal, cahil ve eğitimsiz halkın ağzındaki söylemi ve yaşam tarzını etkileyen faktörlerdir ve bu faktörleri de belki aptal ama eğitimli bir kitle yönlendirir. olaya aptal, cahil, eğitimsiz halk ne düşünüyor diye bakacak olursak, ne 20 sene önce komünler kuran raşoların yerine hacılar geldiğini açıklayabiliriz ne de daha bundan 30 sene önce sol tabanın desteği ile yüzde 45'lere varan oy alan bir chp'nin şimdi çarşafa dolandığını açıklayabiliriz. ya da daha da vahimi, lenin'i bile halk düşmanı ilan edersiniz ki bir bakmışsınız sıvama dönemindesiniz.
  • büyüklüğünü, atatürk'e küfredenlerin partisi(akp) üyelerinin anlayamayacağı zihniyettir.
  • aslında savunulacak bir tarafı olmayan ama en azından laiklik vurgusu hatırına dinci cenahlara karşı savunulması gereken zihniyettir.