şükela:  tümü | bugün
  • cumhuriyetin kuruluşundan günümüze kadar 9 emisyon grubunda, 138 tertip banknot dolaşıma çıkarılmıştır. ilk yedi emisyon grubundaki banknotların tamamı ile sekizinci emisyon grubundaki banknotların bir kısmı değişik tarihlerde dolaşımdan kaldırılmış ve 10 yıllık zamanaşımı sürelerinin sonunda değerlerini yitirmiş/yitirecektir.

    cumhuriyetin ilk yıllarında para bastırılamadığından, osmanlı imparatorluğu'ndan kalan evrak-ı nakdiyeler, 1927 yılı sonuna kadar tedavülde kalmıştır. 4 aralık 1927 tarihinden itibaren dolaşımdan çekilerek 4 eylül 1928 tarihinde değerlerini yitirmişlerdir.

    (e1) birinci emisyon grubu banknotlar

    dönemin maliye bakanı abdülhalik renda başkanlığındaki komisyon 9 aylık bir çalışma sonunda 1, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 liralık kupürlerden oluşan birinci emisyon grubu banknotların basılması kararını almış ve basım işi, bir ingiliz firması olan thomas de la rue'ya verilmiştir. bu banknotlar, filigranlı kağıtlara kabartma olarak basılmıştır.

    bu emisyon grubundaki banknotlar 1 kasım 1928 harf devrimi'nden önce bastırıldığı için ana metinleri eski yazı türkçe, kupür değerleri ise fransızca olarak yazılmıştır. 5 aralık 1927 tarihinde dolaşıma çıkmışlardır.

    ---

    (e2) ikinci emisyon grubu banknotlar
    türkiye cumhuriyet merkez bankası kurulduktan sonra, harf devriminden önce basılan eski yazılı banknotlar, latin alfabesi ile basılmış yeni banknotlarla değiştirilmiştir.

    latin alfabesi ile hazırlanmış yeni banknotlar, 50 kuruş, 1, 2.5, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 türk liralık olmak üzere 9 farklı değerde ve 11 tertipten oluşmaktadır.

    50 kuruşluk almanya'da, diğerleri ise ingiltere'de bastırılmıştır.

    türkiye cumhuriyet merkez bankası tarafından dolaşıma ilk çıkarılan banknot olan 5 türk liralık banknotu da içeren ikinci emisyon grubu banknotlar, 1937-1944 yılları arasında tedavüle çıkarılmıştır.

    ikinci emisyon grubu içinde hem atatürk, hem de inönü portreli banknotlar yer almaktadır.

    *bu emisyon grubu içinde ingiltere'de bastırılan ancak, ikinci dünya savaşı sırasında banknotları türkiye getiren geminin pire limanı'nda saldırıya uğrayıp batması sonucunda denize dökülen inönü resimli 50 kuruşluk ve 100 türk liralık banknotlar ile yine ingiltere'de bastırılan ancak, londra'daki bir hava saldırısı sırasında basıldığı matbaa zarar gören 50 türk liralık banknotlar dolaşıma verilmemiştir.

    ---

    (e3) üçüncü emisyon grubu banknotlar
    tamamı inönü portreli olarak bastırılan üçüncü emisyon grubu banknotlar, 1942-1947 yılları arasında dolaşıma çıkarılmış olup, 2,50, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 türk liralık kupürlerden oluşan 6 farklı değerde, 7 tertip olarak ingiltere, almanya ve amerika'da bastırılmıştır.

    ---

    (e4) dördüncü emisyon grubu banknotlar
    dokuz emisyon grubu içinde en az farklı değerde banknotu ve tertibi bulunan dördüncü emisyon grubu banknotlar 10 ve 100 türk liralık kupürlerden oluşan 2 farklı değerde, 3 tertip olarak amerika’da bastırılmıştır. 1947 ve 1948 yıllarında dolaşıma çıkarılan bu emisyon grubu banknotların tamamı inönü portreli olarak bastırılmıştır.

    ---

    (e5) emisyon grubu banknotlar
    beşinci emisyon grubu banknotlar, 2,50, 5, 10, 50, 100, 500 ve 1.000 türk liralık kupürlerden oluşan 7 farklı değerde, 32 tertip olarak basılmış ve 1951-1971 yılları arasında dolaşıma çıkarılmıştır.
    ikinci dünya savaşı'nın başlaması ile ülkemizde banknot matbaası kurulması çalışmalarına ara verilmiş sonrasında 1951 yılında yeniden başlatılan çalışmalar 1958 yılında tamamlanmış ve aynı yıl banknot basımına başlanmıştır.

    beşinci emisyon grubu banknotların bir kısmı ingiltere'de, bir kısmı da ülkemizde basılmıştır. "mor binlik" olarak adlandırılan 1.000 türk liralık banknot da bu emisyon grubu içinde yer almaktadır.

    dolaşıma verilen banknotlar 1958 yılında banknot matbaası kuruluncaya kadar amerika birleşik devletleri, ingiltere veya almanya'da bastırılmış olup türkiye'de basılan ilk banknot beşinci emisyon grubu 3. tertip 100 türk liralık banknottur.

    ---

    (e6) altıncı emisyon grubu banknotlar
    altıncı emisyon grubu banknotlar 5, 10, 20, 50, 100, 500 ve 1.000 türk liralık olmak üzere 7 farklı değerde, 18 tertipten oluşmaktadır. 1966-1983 yılları arasında dolaşıma çıkarılan bu banknotlardan 1. tertip 20 türk lirası ingiltere'de, diğerleri ise türkiye'de basılmıştır.

    ---

    (e7) yedinci emisyon grubu banknotlar
    1979 yılından itibaren dolaşıma verilmeye başlanan yedinci emisyon grubu banknotlar 2002 yılı itibariyle; 10, 100, 500, 1.000, 5.000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000, 250.000, 500.000, 1.000.000, 5.000.000, 10.000.000 ve 20.000.000 türk liralık olmak üzere 15 farklı değerde, 36 tertipten oluşmaktadır. banknotların tamamı türkiye'de basılmıştır.
    e7 emisyon grubu banknotlar 01.01.2006 tarihinde tedavülden kaldırılmış olup 01.01.2016 tarihinde değerlerini yitirmiştir.

    ---

    (e8) sekizinci emisyon grubu banknotlar
    28 ocak 2004 tarih ve 5083 sayılı "türkiye cumhuriyeti devletinin para birimi hakkında kanun" gereğince, ülkemizde ilk kez gerçekleştirilen paradan 6 sıfır atılması operasyonu kapsamında basılmıştır.

    1 ocak 2005 tarihinden itibaren dolaşıma verilen sekizinci emisyon grubu banknotlar 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 yeni türk lirası olmak üzere 6 farklı değerden oluşmaktadır. bu banknotların tamamı türkiye'de basılmıştır.

    e8 emisyon grubu banknotlar 01.01.2010 tarihinde tedavülden kaldırılmıştır ve 01.01.2020 tarihinde değerlerini yitireceklerdir.

    *2018 yılı şubat ayı itibarıyla halen 20.832.876 adet olmak üzere 178.656.075 türk lirası değerinde e8 emisyon banknot dolaşımda bulunmaktadır.

    ---

    (e9) dokuzuncu emisyon grubu banknotlar
    "yeni" ibarelerinin 1 ocak 2009 tarihinde kaldırılmasına ilişkin bakanlar kurulu kararının 5 mayıs 2007 tarihli resmi gazete'de yayımlanması ile basımına başlanmıştır.

    e9 emisyon grubu 1. tertip türk lirası banknotlar 1 ocak 2009 tarihinden itibaren, yenilenen tasarımları, değişen boyutları ve gelişmiş güvenlik özellikleriyle 5, 10, 20, 50, 100 ve 200 türk lirası olarak dolaşıma çıkarılmıştır.

    e9 emisyon grubu 2. tertip 10, 20 ve 100 türk lirası banknotlar 24 aralık 2012;
    5, 50 ve 200 türk lirası banknotlar ise 8 nisan 2013 tarihinde tedavüle çıkarılmıştır.

    e9 emisyon grubu 3. tertip 5, 10 ve 200 türk lirası banknotlar 27 mart 2017; 50 ve 100 türk lirası banknotlar ise 17 temmuz 2017 tarihinde dolaşıma sürülmüştür.

    *2018 yılı şubat ayı itibarıyla 1.821.546.109 adet olmak üzere 125.268.275.482 türk lirası değerinde e9 emisyon banknot dolaşımda bulunmaktadır.

    --- kaynak ---
    kaynak olarak tcmb web sitesi kullanılmış, derleme tarafımdan yapılmıştır.
    --- kaynak ---

    (bkz: beyler repleri unutmayalım emeğe saygı)