şükela:  tümü | bugün soru sor
  • iş bu başlık imam hatipleri körü körü savunmaya çalışan, ihl'lerin başarısızlıklarından bahsedildiğinde "cumhuriyet dönemi de sanki atomu parçaladı " diye yaygara koparan cahil sürüsünün kafasına bir iki gerçek sokmak için açılmıştır.
    cumhuriyet dönemi eğitimde akla sığmayacak reformlar yapmış, bünyesinden dünya çapında saygı gören hatta nobel kazanan, wigner madalyaları kazanan bilim insanları yetiştirmiştir. atatürk'ün kurduğu cumhuriyet "bilim'de ara eleman yetiştiren bir ülke olacağız, yaratmak allah'a mahsus" dememiş, bilim'e doğrudan yön veren, çağ atlatan bilim insanları yetiştirmeyi misyon edinmiştir.
    atatürk bu insanlara
    "sizleri bir kıvılcım olarak gönderiyorum alevler olarak geri dönmelisiniz" demiş ve onlar da volkan olup ülkeye dönmüşler ve memleketin kalkınmasına ön ayak olmuşlardır.

    cumhuriyetin yetiştirdiği önemli bilim insanlarından bazılarını aşağıda listeledim,
    buyursunlar

    (bkz: aziz sancar) 1963 yılında istanbul üniversitesi tıp fakültesine başlar. 1969 yılında birincilikle doktor olur. iki yıl memleketi savur’da bir sağlık ocağında çalışır.aziz sancar, nato-tübitak bursu ile amerika john hopkins üniversitesi ve ardından ise dallas üniversitesi’nde moleküler biyoloji alanında doktorasını 1977 yılında tamamlar. 1977 ve 1982 yılları arasında yale üniversitesi tıp fakültesinde çalışır. burada dna onarımı üzerine çalışmalar yaparak, doçentlik tezini tamamlar.dna onarımı, kanser tedavisi ve hücre dizilimi konularında çalışan sancar’ın 33 kitabı ve 415 makalesi vardır. çalıştığı konulardan kanser tedavisi ile ilgili birçok ödül almıştır. 2001 yılında amerika kimya cemiyeti tarafından verilen north carolina distinguished chemist award’e ( kuzey carolina seçkin kimyager ödülü) layık görülmüştür. 2005 yılında ise bilim dünyasının en önemli üyelikleri arasında bulunan “abd ulusal bilim akademisi” ne seçilen ilk abd’li türk olmuştur.amerika’da aziz ve gwen sancar vakfını kurarak orada öğrenim gören türk öğrencilerinin kullanımına carolina turkish house ( karolina türk evi) adlı misafirhaneyi sunmuştur. 2006 yılında ise türkiye bilimler akademisi’ne asil üye olarak seçilmiştir. 2015 yılında kimya dalında nobel ödülü alan ikinci türk isimdir. aziz sancar bu ödülü dna’nın onarılması alanında bilime yaptığı katkılardan dolayı abd’li paul modrich ve isveçli bilim adamı tomas lindahl ile paylaşmıştır.
    nobel ödülünü anıtkabir'e bırakırken, beni bu günlere getiren köy enstitüleri ve cumhuriyetin eğitim sistemidir demiştir. ödülü anıtkabirde sergilenmektedir.

    (bkz: gazi yaşargil) ankara lisesi mezunu ardından ankara üniversitesini bitirip avrupaya yollanmıştır cumhuriyet tarafından. başarıları hepinizin malumu. 1965 – 1966 yıllarında amerika’da burlington-vermont üniversitesi’nde hayvan laboratuvarında prof. m.p.r donaghy ve ameliyat hemşiresi bayan jackie robert’ın yanında mikrovasküler cerrahi öğrenir ve bu tekniği ilk defa hayvan beyni damarlarında (500-1000 mikron çapında) uygular.kullandığı bu teknik beyin cerrahisine çağ atlatmıştır. zürih'de kurduğu mikro cerrahi laboratuvarı sayesinde 3000'den fazla cerraha mikrocerrahi öğretilmesini sağlamıştır.profesör yaşargil ismi altında oxford-ingiltere, little rock-abd ve beijing-çin’de mikrocerrahi laboratuvarları kurulmuştur. arkansas üniversitesi, yaşargil kürsüsü’nü kurarak ve gazi ve dianne yaşargil yıllık konferansı”nı yaparak, çalışmalarını onurlandırmıştır.

    (bkz: cahit arf) yine bu cumhuriyetin yetiştirdiği başarılı bir bilim insanıdır. arf teorimini bulandır. merak edenler 10 liranın arkasına bakabilirler. ayrıca kendisi doktora çalışmasını matematikçilerin imanını gevreten "sınıf cisimleri teorisi" üzerine yapmış ve sorunsuz bir şekilde tamamlamıştır. tubitağın kurulmasında büyük emekleri olan kişidir. uzun yıllar yurtdışında çalıştıktan sonra odtü'de matematik bölümünde çalışmalarına devam etmiştir.

    (bkz: münci kalayoğlu) ankara üniversitesi tıp fakültesi mezunu ve ilk karaciğer naklini yapan kişidir. wisconsin üniversitesi karaciğer transplantasyon bölüm başkanlığı yapmıştır. yüzlerce genç cerrah yetiştirmiştir. 1500'e yakın yaptığı karaciğer nakli ile dünyaca ünlü bir isim haline gelir.kalayoğlu’nun uluslararası tıp dergilerinde yayınlanmış 185 eseri, 22 kitabı ve çeşitli kitaplara katkıları vardır.

    (bkz: mazhar osman) ilk modern ruh sağlığı hastanesini kuran kişidir.

    (bkz: kerim erim) 1914 yılında istanbul yüksek mühendis mektebini bitirip matematiğe olan ilgisinden dolayı ileri matematik eğitimi almak için almanyaya gider. mezunu olduğu okulda matematik, geometri, mekanik kozmoloji gibi dersler vermiştir. türkiye'de yüksek matematiğin yaygınlaşmasında ve mekaniğin matematik esaslarına dayandırılmasına öncülük etmiştir. einstein ile söyleşisi de bulunur.

    (bkz: feza gürsey) türkiye cumhuriyetinin yetiştirmiş olduğu en önemli teorik fizikçilerden birisidir. kendisi chiral limitte mezon etkileşimlerini açıklatan chiral modelini bulmuştur. ve su(6) grup ile ilgili çalışmalar yaparak da hem parçacık fiziğine hem de matematiğe büyük katkılar sağlamıştır. kendisi istanbul galatasaray lisesi mezunu, ve istanbul üniversitesi mezunudur. ımperial college london, university of cambridge gibi okullarda çalışmalar yürütmüştür. fizikte nobel'den sonra ikinci büyük ödül wigner madalyasını alan ilk türk olmuştur.

    (bkz: mustafa inan) adana'da parasız yatılı okuduğu devlet okulunu birincilikle bitirmiş, yine itü'ye kayıt için yapılan sınavlarda birincilik derecesi alan itü'yü de yine yüksek notlarla bitiren okula başladığı günden itibaren türkiye cumhuriyeti devletinin laik okullarında okuyan bir insandır. doktorasını eth zürich'de yapar. döndükten sonra yüksek mühendis mektebinde (ıtu) mekanik ve mukavemet muallim muavinliği yapar. mektep itü'ye dönüşünce kendisi de doçent olur. sonrası da profesörlük. prof. dr. mustafa inan dünya'da "taşıma matrisi problemi" üzerine çalışmalar yapan ilk bilim insanıdır.

    (bkz: jale inan) erenköy kız lisesi mezunudur. berlin ve münih üniversitelerinde arkeoloji eğitimini tamamlayarak yurda döner ve istanbul üniversitesi edebiyat fakültesi eski çağ tarihi kürsüsü’ne asistan olarak girer. profesörlüğe kadar bağlı olduğu istanbul üniversitesi alınta bir çok önemli iş yapmıştır. didim'deki apollon tapınağının onarım çalışmalarına başkanlık yapar, side ve perge kazılarına önce ikinci başkanlık, ardından da başkanlık etmiştir. kendisi roma dönemi heykelciliği konusundaki çalışmalarıyla bilimde önemli bir yer edinmiştir.

    (bkz: halil inalcık) kendisi balıkesir necatibey öğretmen okulundan mezundur. 1935’de, öğretmen okulundan mezun olduktan sonra, atatürk’ün tarih tezini bilimsel temellere dayandırmak için kurduğu dil tarih coğrafya fakültesi’ne başlar. türk kültürünü araştırmak ve tanıtmak için uzun yıllar pek çok çalışmalarda bulunan prof. dr. inalcık; 1971’de ingiltere royal historical society tarafından “corresponding member” (üyeliğini yazışarak sürdüren üye) seçilmiştir.1973’te ingiltere’de the ottoman empire: the classical age, 1300–1600 (london: weidenfeld and nicolson) adlı eserini yayınlar. bu sentez eseri, yedi balkan diline ve arapçaya tercüme edilmiştir. bugün seçkin dünya üniversitelerinde okutulan temel eserler arasındadır.

    (bkz: behram kurşunoğlu) eğitimini ankara edinburgh ve ve cambridge üniversitesinde tamamlar. cambridge'deki doktora çalışmalarından sonra albert einsteinle çalışmaları üzerine mektuplaşmaları bulunmaktadır. cornell üniversitesinde görevdeyken de einstein'i evinde ziyaret etmiştir. bu ziyarette yaptıkları hararetli bilimsel tartışmaları miami herald gazetesine yazmıştır. miami üniversitesi teorik fizik araştırma merkezi’ni (center for theorical studies) ve global foundation adlı enstitüyü kuran prof. behram kurşunoğlu, kuantum fiziği konusunda yaptığı araştırmalarla özellikle genelleştirilmiş izafiyettteorisi’ni ortaya atan kişi olarak tüm dünyaca tanınmaktadır. taek’in kurucu üyelerindendir.

    (bkz: erdal inönü) ankara üniversitesini fizik ve matematik lisansları ile bitirdikten sonra abd'ye giderek caltech'de fizik yüksek lisansını ve doktora derecesini alır. bir süre princeton üniversitesinde çalıştıktan sonra türkiye'ye dönerek ankara üniversitesine asistan olarak girer, sonra doçent olur.princeton üniversitesi’nde ve oak ridge princeton national laboratory’de konuk araştırmacı olarak bulunur. ardından kuramsal fizik profesörü olarak orta doğu teknik üniversitesi’nde (odtü) görev alır.
    1951’de macar asıllı abd’li atom fizikçisi eugene wigner ile princeton üniversitesi’nde ortak yaptığı “grupların indirgenmesi ve gösterimi üstüne” adlı bu çalışma gruplar kuramında genel bir yöntem niteliği kazanarak, matematiksel fiziğin temel yöntemleri arasına girmiştir. “inönü-wigner grup indirgenmesi” adıyla bilinen çalışması (1951), çağdaş matematiksel fiziğin temel kavramlarından biri kabul edilir. tübitak 'ın kurulmasında katkılarda bulunmuştur. 2004 yılında fizik dalında nobelden sonraki en önemli ödül olan wigner madalyasını feza gürsey'den sonra alan ikinci türk olmuştur.

    (bkz: dilhan eryurt) istanbul üniversitesi yüksek matematik ve astronomi bölümü’nü bitirmiştir. ankara üniversitesi’nde astronomi bölümü’nü açmak üzere görevlendirilen prof. dr. tevfik oktay kabakçıoğlu’nun asistanlığını yapmıştır. uluslararası atom enerjisi ajansı tarafından iki yıllık burs ile kanadaya gönderilmiş, daha sonra 'national academy of sciences’ bursunu alarak nasa’da, new york’taki goddard uzay araştırmaları enstitüsü’nde çalışmaya başlamıştır. nasa kendisine "ay'a ilk iniş" için yaptığı katkılardan dolayı "apollo barış ödülü"nü verir.1969-1973 arası nasa’da bilimsel araştırmalarını sürdüren eryurt, odtü fizik bölümü’ne dönerek astrofizik anabilim dalı’nı kurmuştur. prof. dr. dilhan eryurt nasa'da ve goddard uzay enstitüsünde çalışan ilk türk kadın olmuştur.

    (bkz: asım orhan barut) malatya lisesini bitirip itü'ye girmiş, burda yatılı olarak eğitim almıştır. 1944 yılında devlet bursu ile isviçre'ye gider eidgenossische technische hochschule’den y.lisans ve doktora derecelerini alır. bir süre burda araştırmalarını yürüttükten sonra abd'ye gider ve çeşitli üniversitelerde araştırmacı olarak çalışmaya devam eder. barut’un kuramsal fizik alanındaki en önemli çalışmaları, kuantum mekaniğinin grup gösterimlerini dinamik problemleri-ne, saçılma matrisi kuramını da parçacıkların elektromagnetik ve zayıf etkileşimlerine uygulaması’dır.matematiksel fiziğe ve parçacık fiziğine en büyük katkısı ise, elektrondan daha karma-şık sistemlerin, örneğin protonun göreli anlatımı için sonsuz bileşenli spinor grup denklemlerini geliştirmiş olması ve madde-nin yapısını, tam kararlı iki parçacık olan elektron ile nötrinolar arasındaki elektro-magnetik etkileşmelere bağlayan basit bir madde modeli önermiş olmasıdır.

    (bkz: oktay sinanoğlu) atatürk tarafından kurulan ted yenişehir lisesini bursla okuyup birincilikle bitiren oktay sinanoğlu california üniversitesine giderek kimya mühendisliği bölümünü birincilikle bitirir. yale'de asistant professor olarak çalışmalarına başlar. 26 yaşında iken atom ve moleküllerin çok elektronlu kuramı ile “associate professor” (doçent) ve 50 yıldır çözülemeyen bir matematik kuramını bilim dünyasına kazandırmasıyla da “full professor” (profesör) ünvanını alır.1959-1960 yıllarında amerika birleşik devletleri atom enerjisi merkezi’nde araştırmalar yapar. 1961’de hem harward, hem de yale’de nicem (“kuantum”) kimyası ve fiziği üzerine teorileri hakkında üst düzey derslerde yeni buluşlarını anlatır. 1962 yılında batının en genç profesörü olur (26 yaşında); 1962 yılında ortadoğu teknik üniversitesi mütevelli heyeti yalnız oktay sinanoğlu’na mahsus olmak üzere kendisine danışman profesör unvanını verir. sinanoğlu aynı zamanda amerikan ulusal bilimler akademisi’ne seçilen ilk ve tek türk ünvanına sahiptir.1964’de moleküler biyoloji konusunda ikinci kürsüsüne yale üniversitesine atanır. 1973’te almanya’nın en yüksek aleksander von humboldt bilim ödülünü kazanan ilk kişi oldu. 1975’te japonya’nın uluslararası seçkin bilimci ödülünü kazanır; yine 1975 yılında özel kanunla oktay sinanoğlu’na ilk ve tek, türkiye cumhuriyeti profesörü unvanı verilir.prof. dr. oktay sinanoğlu; yaşamı boyunca kuantum mekaniği’ne birçok katkıda bulunmuş bir bilim adamıdır. p.a.m. dirac’in de üzerinde uğraştığı ancak çözümleyemediği bir problemi, “kuantum mekaniği”nde, hilbert uzayının topolojisi ve içerdiği yüksek simetrileri çözmüştür. böylece kimya bilimini bu topolojik inceleme ile sağlam bir temele oturtur. oktay sinanoğlunun çalışmaları içinde en önemli 5 kuram ;
    atom ve moleküllerin çok elektronlu kuramı.
    çözgeniter kuramı.
    kimyasal tepkime mekanizmaları kuramı.
    mikrotermodinamik
    değerlik kabuğu etkileşim kuramı..

    (bkz: aydın köksal) galatasaray lisesi’ni birincilikle bitiren prof. dr. aydın köksal; fransa ınsa de lyon’dan 1964 yılında elektronik yüksek mühendislik diploması alır. bilişimsel dilbilim dalında bilim doktoru (1975), bilgisayar bilimleri mühendisliği dalında üniversite doçenti (1980), bilgisayar yazılımı ana bilim dalında profesör olur.(1991)prof. dr. aydın köksal; birleşmiş milletler, unesco, spın, oecd, ıfıp vb. uluslararası örgütlerde, yurt dışında türkiye’yi 22 kez temsil etmiştir.

    (bkz: mehmet haberal) ankara üniversitesi tıp fakültesinden mezun olmuş ve genel cerrahi uzmanı olmuştur. daha sonraki yıllarda galveston, teksas’da shriner’s yanık enstitüsü’nde ve john seally hastanesi’nde bilim kurulu üyesi olarak çalışır. 1974 ve 1975 yıllarında colorado üniversitesi tıp fakültesi transplantasyon merkezi’nde bilim kurulu üyesi olarak çalışmıştır.temmuz’da hacettepe üniversite hastanesi, genel cerrahi bölümü’nde yanık ve organ nakli ünitelerini kurar. 1975 yılında hacettepe üniversitesi hastanesi’nde türkiye’de ilk kez canlı donörden böbrek naklini gerçekleştirir. 1978’de avrupa organ nakli vakfı’ndan (eurotransplant) temin edilen organla türkiye’de ilk kez kadavradan böbrek naklini gerçekleştirdi. o zamana kadar tüm dünyada en fazla 36 saat saklanabilen kadavra böbreklerin soğuk iskemi sürelerini 111 saate kadar uzatılmasını sağlayan çalışmasını yaptı. ankara’da türkiye organ nakli ve yanık tedavi vakfı hastanesi’ni kurdu. türkiye’de ilk başarılı karaciğer naklini gerçekleştirdi.

    (bkz: ece kamar) dr. ece kamar; bornova anadolu ve izmir fen lisesi’ndeki eğitiminin ardından, üniversite eğitimini sabancı üniversitesi bilgisayar bilimi ve mühendisliği bölümü’nde tamamladı. daha sonra, harvard üniversitesi bilgisayar bilimleri’nde doktorasını yaptı. harvard’da robert l. wallace ödül bursuna ve microsoft araştırma lisansüstü araştırma bursu ödülüne layık görüldü.harvard’daki tez çalışmasında etkili insan-bilgisayar takım çalışması için modeller ve algoritmalar üzerine odaklananan kamar; şu anda redmond’ta bulunan microsoft araştırmaları bünyesinde uyarlamalı sistemler ve etkileşim grubunda kıdemli araştırmacı olarak görev yapıyor. ayrıca en saygın yapay zekâ yayınlarında, 40’tan fazla hakemli dergide yayını bulunan kamar’ın araştırmalarından bazıları; patent alarak microsoft ürünlerinde kullanılıyor.

    bu listeye adını eklemediğim bir çok bilim insanı bulunmakta. cumhuriyetin kurulduğu ilk yıllarda eğitimde gerçekleşen bu başarıdan artık ne yazık ki oldukça uzaktayız. eğitim sistemi için örnek arıyorsanız matbaanın bulunduğu yılların öncesine gitmek yerine atatürk ve arkadaşlarının yapmış olduğu reformlar incelenerek örnek alınabilir.
  • (bkz: rağmen ve katiyyen liste çoğalmaya devam ediyor.)

    tebrik ve teşekkür ederiz, başlığı takibe aldık.
    ilaveleri merakla ve zevkle izlemeye devam edeceğiz.