şükela:  tümü | bugün
  • toprakların yağmalanmaması için viking akıncılarına ödenen haraç. dan vergisi, danimarkalı parası manasına geliyor.
    (bkz: dane)
    (bkz: geld)
  • viking savaşçılarının topraklarını yağmalamasına karşı, saldırıya uğrayan bölge yöneticileri tarafından, vikinglere verilen vergidir. 11. yüzyıl boyunca, bu vergiye geld veya gafol denmiş, danegeld deyimi, 12. yüzyılla beraber kullanılmaya başlanmıştır. 9 - 11. yüzyıl arasında, viking saldırılarına yoğun olarak maruz kalan ingiltere ve fransa'da, krallık siyaseti haline gelmiştir.

    ingiltere
    ingilizler tarafından vikinglere yapılan ilk büyük ödeme, 991 yılındaki maldon muharebesindeki ingiliz yenilgisi üzerine olmuştur. tahttaki ingiliz kralı tedariksiz ethelred, silahlı mücadeleyi sürdürmektense vikinglere ödeme yaprak tehlikeyi savuşturmak istemiştir. anglo-sakson kronolojisinde, vikinglerin başında olav tryggvason adlı komutanın olduğunu yazar.
    994 yılında yeniden adaya dönen vikinglerin başında, olav tryggvason ile birlikte danimarka kralı sven çatalsakal vardır. londra'yı kuşatan vikingler, bir kez daha yapılan ödemeyle bölgeden ayrılırlar. ancak ödenen meblağın büyüklüğü danimarkalıları şaşkınlığa düşürecektir, genellikle fetih sonrası yapılan yağmadan elde edilecek gelirin çok üzerinde gelir sadece ingilizleri korkutarak sağlanabilmektedir. izleyen dönemde 1002 ve 1007 yılında ödeme yapılır. özellikle 1007 yılındaki ödemede 13 ton gümüş verildiği rivayet edilir. 1012 yılında canterbury'nin yağmalanmasının ardından vikinglere yaklaşık 18 ton gümüş ödeme yapılacaktır.
    1016 yılında sven çatalsakal'ın oğlu knud ingiltere kralı olur. iktidarını sağlamlaştırmaya çalışan knud, 27 ton gümüş toplayacak ve ayrıca 4 ton da özel olarak londra'dan alacaktır.
    ingiltere'deki anglosaksonlar tarafından ödenen toplam danegeld miktarının 60 milyon peni olduğu hesaplanır.

    güney ingiltere'de toplanan vergiler ekilen toprağa bağlı olarak değişmekteydi. tüm ingiltere'de ise vergiler şerifler tarafından toplanırdı. danegeld'i ödemek için toplanan vergi ı. william tarafından normandiya bölgesindeki savaşlar, seferler ve kraliyet harcamaları için ödenek olarak kullanılırdı. normanlar, bu vergiyi önceki anglosakson krallara göre daha sık toplarlardı. danegeld için vergi toplanmasına en son 1162 yılı kayıtlarında rastlanır. bu verginin toplanmasında sayısız yolsuzluk olduğuna dair rivayetler bulunur. bunlar arasında şunlar sayılabilir; birim toprak verimlilik değerlendirmeleri güncelliğini kaybetmiştir, çok farklı şekilde muafiyetler geliştirilmiştir.

    fransa
    bretonya bölgesinde, geniş çaplı danegeld toplandığına dair bilgi bulunmamaktadır. bölgede, danegeld ödemesi yapılmış olsa da bütün halkı kapsayan bir vergilendirmeye gidildiği bilinmemektedir. 830-832 yıllarını kapsayan tarih yazımı olan annales bertiniani içinde nominoe adlı yerel breton önderin üç kez danimarkalı vikinglere yenildikten sonra topraklarını bırakıp çekilmek zorunda kaldığı, dah sonra ise para ve değerli hediyeler sayesinde onlardan topraklarını geri aldığı yazılır.
    bu dönemde benzer aynî ödemelerin vikinglere yapıldığı bilinmektedir. ayrıca 854 yılında vannes bölgesinde vikingler tarafından fidye için kaçırılan piskopos courantgenus için halktan vergi toplandığı bilinmektedir.

    doğu fransa bölgesinde yapılan en önemli danegeld ödemesi kuşatılan elsloo şehrini kurtarmak için şişman karl tarafından yapılmıştır. ödemenin yapıldığı viking komutanı godfrid'in hristiyanlığı kabul etmesi de istenmiştir.

    toplanan vergilerle yapılan ilk danegeld ödemesi 810 yılında frizye'de yapılmıştır. bu yıl bölgeye gelen yaklaşık 200 parça gemiden oluşan danimarka donanması önce sahil kentlerini yağmalamış daha sonra da frizye bölgesi içlerine ilerlemiştir. yerel direnişi kıran vikinglere çok büyük bir ödeme yapıldığı annales regni francorum adlı eserde yazılmaktadır. frank kralı şarlman'ın, danimarkalılar üzerine sefer yapmayı planladığı ancak fidyenin ödenmiş olması dolayısıyla sefere gerek kalmadığı da aynı eserde belirtilir. 836 yılında antwerp ve çevresini yağmalayan vikingler, bilinmeyen bir miktarda danegeld karşılığında bölgeden ayrılmıştır. frizye bölgesi tarafından verildiği bilinen son danegeld ödemesi 852 yılında yapılmıştır. 252 parça gemiyle gelen viking donanması bölgeye saldırmadan önce fidye talep etmiştir. tedarik edilen danegeld ödemesi sayesinde vikingler saldırmadan ayrılmıştır. 873 yılında fidye talebiyle gelen viking komutanı rodulf'un talebi frizler tarafından reddedilmiş, çıkan çatışma sonucunda vikingler yenilmiş, rodulf öldürülmüştür.

    lotharingia olarak da bilinen lorraine bölgesinde sadece bir kez danegeld için vergi toplanmıştır. kral ıı. lothair, tüm krallıktaki birim çiftlik başına 4 denarius toplamıştır. bunun yanı sıra büyükbaş hayvan, un ve şarap gibi aynî vergi de toplandığı bilinir.

    batı fransa bölgesinde ilk danegeld ödemesi 845 yılında paris'e saldırmak üzere olan ragnar lothbrok komutasındaki vikinglere yapılır. 857 yılında sen nehri boyunca kentleri yağmalayan bjørn komutasındaki vikingler bir yıl sonra bölgeye geri döndüklerinde saldırmamak kaydıyla kendilerine ödenen danegeldi kabul ederler. bölgedeki vikingler yerel derebeylerinden aldıkları danegeldler sayesinde bir tarafın yanında yer alıp diğerine saldırırken, diğer tarafın daha yüksek bir bedel ödemesi üzerine derhal saf değiştirebilmekteydi.

    william shakespeare, hamlet adlı eserin 3. perdesindeki 1. sahnede kral claidus verilmeyen danegeldden bahseder.
    rudyard kipling, danegeld adlı şiirinde hiçbir durumda devletçe fidye verilmemesini öğütler.

    birleşik krallık siyasetinde danegeld terimi tehditler karşısında taviz verme anlamında kullanılmıştır. 23 kasım 2005 tarihli avam kamarasında yapılan belfast antlaşmasına dair görüşmelerde söz alan muhafazakar milletvekili andrew robathan, ıra örgütüne verilen tavizler danegelde benzetmiş ve bir kez verilmeye başlandı mı sonunun gelmeyeceğini belirtmiştir.
    ırak savaşı sırasında ırak direnişi tarafından esir edilen italyan askerlerinin serbest bırakılması için italyan hükümeti tarafından 1 milyon dolar ödenmesine karşı eleştirel bir yazı kaleme alan the daily mirror yazarı tony parsons, rudyard kipling'in danegeld şiirine anıştırma yaparak "`bir kez danegeld ödemeye başlarsan, danimarkalıdan kurtulamazsın`" diyerek uygulanan siyaseti eleştirmiştir.
    ingiltere'de danegeld deyimi başbakan neville chamberlain tarafından nazi lideri adolf hitler'e karşı başarısızca uygulanan yatıştırma politikası ile ilgili olarak da kullanılır.