şükela:  tümü | bugün
  • (bkz:çok dardayım)
  • günümüzde yaygın olarak parasal olarak sıkışmak anlamında kullanılsa da asıl anlamı çok faklı olan deyimdir.

    --- spoiler ---

    dara düşmek

    chuang tzu'nın giysileri kırk yamalı çuval bezindendi. ayağındaki çarıkları sicimlerle bağlamıştı derme çatma. bir gün bu haliyle we hükümdarının huzuruna çıktı. hükümdar sordu: "bu ne hal betim? bu kadar mı dara düştünüz?"
    chuang tzu yanıt verdi: "bu gördüğünüz fakir düşmektir, dara düşmek değil! insan tao'ya ve te'ye erişmiş de bunları çevresine yayamıyorsa, asıl odur işte dara düşmek. kötü giysi, yırtık çarık - fakir düşmektir bunlar, dara düşmek değil. asıl dara düşmek, dünyaya yanlış günde gelmiş olmaktır!*
    hiç ağaca tırmanan maymunları seyrettiniz mi hükümdar hazretleri? bir maymun kayın ağacına, çama, meşeye, bey defnesine çıktı mı, ağaçların beyi, hükümdarı olur o. en usta okçular bile erişemez ona. ama çevresinde bodur çalılardan başka şey yoksa korkaklaşır, sağına soluna bakıp titremeye başlar. kasları, kemiklei zayıflayıp da, eklemleri kalınlaştığından değil, çevresindeki koşullar doğasına ters düştüğünden düşer bu hale. yeteneklerini kullanamaz olur.
    günümüzde aklını yitirmiş efendilerin ve kafası karışık vezirlerin yönetiminde yaşayıp da, yine de dara düşmeyeyim diyen kişi, olmayacak şeyi istiyor demektir. bedeninden canlı canlı yüreği sökülen bigan, uyarıcı örnek olmalı böylelerine!"
    * sözlüklerde "dara düşmek", "para sıkıntısı çekmek" diye yanımlanıyor. ama tasavvuf kültüründeki "dara çekmek", "dara düş oldum" gibi deyimlerin anlamına bakılırsa, bu deyimin bir kaynağı olarak hallac-ı mansur'un "en-el hakk"ı söylediği için öldürülüşü, darağacına gidişi görülüyor. "dara düşmek" bu anlamıyla, hakikati söyleyip de, dinleyen, kulak asan bulamayan bilgenin acısını dile getiriyor.
    --- spoiler ---
  • doğrusu dâr'a düşmektir. dâr kelime anlamı mekan, yeryüzü ,evdir. (dârulacize, dârulharb...vs)
    yersizlik, yurtsuzluk anlamındaki kelime, zamanla zora düşmek, sıkıntı anlamını almış. a üzerindeki şapka mühim.