şükela:  tümü | bugün
  • (bkz: di mi)
  • ssgvaisoulfly-tulughan.mp3'te "sedat, hangimiz geceyi sevmiyoruz ki?" sorusundan sonra gelen vurgulu ifade. di mi yerine degil miyi gordugumde aklima gelendir bu.
  • alacakaranlık'ta uğur yücel'in bolca kullandığı laf.
  • kimi insanların sarf ederken yaptığı vurguyla, bir soru cümlesi olmaktan çok bir emir kipi hâline gelebilir. kuzu postu giymiş kurt; danışıyormuş gibi yaparak telkinde bulunmak.

    "bu gece artık benim dediğim olacak ... .... .... değil mi"

    gibi.

    hem atılan çengelden kaçınmak hem de gerilim yaratmadan savuşturmak için "muhtemelen ama ..." ile cümlelerle karşılanması gereken bir servistir.
  • bazı yörelerde he mi, he mı, dı mı veya di mi şeklinde dile getirilir.
  • ramiz dayi'nin her hafta oyle senin benim gibi di mi seklinde degil, harflerini bastira bastira soyledigi soz.

    (bkz: ezel)

    (bkz: ramiz dayi)
  • bir aşık mahzuni şerif türküsü..

    gel bana küfretme bak beni dinle
    senin yüreğinde dert var değil mi?
    dinledikten sonra vur hançerinle
    ölülere bir yurt var değil mi?
    değil mi? değil mi? böyle değil mi?

    savcı, hakim, paşa, vali insandır
    hamal, işçi, memur, çifçi insandır
    tabiat sırrının da dili insandır
    sanki görülmeyen erk var değil mi?
    değil mi? değil mi? söyle değil mi?

    kapitalist, sosyalist, kominist inan
    insandan başkası yalandır yalan
    doğarken var mıydı gavur-müslüman?
    ayırt sende gavur-müslim-kürt var değil mi?
    değil mi? değil mi? öyle değil mi?

    avrupa, ispanyol yurdun eseri
    müslüman değilse hiçbir serseri
    o'nu sen mi yaptın beri gel beri
    sanki sende mühürlü kart var değil mi?
    değil mi? değil mi? söyle değil mi?

    bilmem ne imiş bu alevi-sünni
    bana vız geliyor pirili cinli
    madem ki kardeşiz gel gelme kinli
    yumuşağın sonunda sert var değil mi?
    değil mi? değil mi? böyle değil mi?
    mezhepsel kavgalar bundan değil mi?

    mahzuni şerif'im bitsin ayrımlar
    savaşta, kavgada ölmesin canlar
    barış gelsin tüm birleşsin insanlar
    ayrımlar ırklar, sınırlar var değil mi?
    değil mi? değil mi? böyle değil mi?
    silahlar, bombalar bundan değil mi?
  • (bkz: değil misin)
  • türkçe anlam ikiliklerine ve vurgu değişikliklerine yol açan soru belirteci.

    şöyleki;

    bla bla bla, değil mi? -> burada alıcıyı kontrol, alıcıdan destek almak gibi işlevler üstlenmiş.
    bla bla bla değil mi? -> burada ise bildiğimiz anladığımız soru.

    somutça örnekleyelim;

    okula gidiyorsun, değil mi? -> kişinin okula gideceğini kontrol ediyor.
    okula gidiyorsun değil mi? -> kişinin okula gidip gitmediğini soruyor.

    her ne kadar virgülün bir hoşluğu gibi görünse de aslında ~değil mi~nin bir mucizesi.
  • soru eki olan "mi" varolduğundan beridir bu bileşende gördüğü eziyeti görmemiştir muhtemelen. yapı olarak "değil" olup olmadığının sorgulaması gereken bu kalıp, türkçede tam tersi bir anlam ifade etmekte. bunun sebebi ise değil kelimesinin "öyle olmadığının onayı" anlamına gelmesinde.

    halbuki durum bu kadar basit olsa, ne güzel olurdu. lakin bir virgül nelere kadir!! tüm anlamı aynı kelimelerden oluşmasına rağmen onay cümlesinden soru cümlesine geçiriveriyor.

    - bu o kadın, değil mi?
    + evet, değil.

    - bu o kadın değil mi?
    + hayır, değil.

    aralarında fark yok gibi, değil mi?