şükela:  tümü | bugün
  • "4 oglunu da harpte kaybetmistir.."
    damat ferit pasa'nin dusurulmesinde de rol oynamistir..
  • neden deli lakabı ile anıldığını anlamak için hayatını okumak yeterli olan osmanlı paşası. menşe olarak kafkasyalı. ama tam bir imparatorluk insanı.

    reşat ekrem koçu'nın istanbul ansiklopedi'ndeki müşir(deli) fuad paşa maddesidir:

    meslekî hayatında ve harbe cesaret ve yararlıkları ile, toplum hayatın da doğruluğu ile, hak ve hakikati koruma yolunda -kendisine "deli" lakabını takdırtacak derecede pervasızlığı ile tanınmış ve pek geniş bir halk kitlesi tarafından sevilmiş bir kumandan; aşağıdaki hal tercemesini ibrahim alâeddin gövsa'nın "türk meşhurları" isimli eserinden alıyoruz:

    "müşir (mareşal) incirköylü hasan paşa'nın oğludur; 1835de babasının vazife ile gönderildiği mısır'da doğdu, ilk tahsilini orada yapdı, istanbul'a döndüklerinde askeri rüşdiyeye girdi; hasan paşanın tekrar mısır'a gönderilmesi ile mısır'da abbâsiye harbiyesini bitirdi ve süvari zabiti olarak çıkdı ve bir müddet o mektebde muallimlik yapdı; mısır'da albaylığa kadar yükseldi; 1869'da îstanbul'a gelerek dâr-ı şûrây-ı askerî âzası oldu; 1872'de liva (general) rütbesi ile kerkük civarında isyan eden hemâvend aşiretinin bu ayaklanmasını bastırmaya memur edildi; 1874 de yanya fırkası kumandanı oldu, 1876'da îşkodra isyanı bastırmaya gönderildi; o sırada karadağ muharebesindeki yararlığı üzerine tuna ordusuna naklolundu, yeni başlamış olan türk - rus harbi'nde elena mevkiinde rusları bozguna uğrattı; fakat harb kaybedilip türk ordusu ricat ederken ardcı muharebelerinde büyük fedâkârlıkları görüldü ve harb sonunda 1878'de müşir rütbesi ile umum kumandanlık vekâletine tâyin edildi. sulhun akdinden sonra düşmanın kümeli'de işgal ettiği yerlerden gelişinde buraların işgaline memur oldu. hünkâr yaveri oldu, avusturya ve rusya'ya fevkalâde elçiliklerle gönderildi.
    "ikinci sultan abdülhamid'in politikasının ve pâdişâhın başlıca adamlarının fenalıklarını herkesin içinde tenkidden çekinmezdi, pâdişâhın güvenini kaybetti. damad mahmud celâleddin paşa'nın avrupaya kaçması fırsat bilindi, fehim paşa verdiği jurnalda müşir fuad paşanın pâdişâh aleyhinde gizli bir teşekküle dâhil olduğunu bildirir. fuad paşa'nın (fenerbahçedeki köşkünü tasarrud eden) fehim paşa hafiyesi ile fuad paşanın adamları arasında, (fuad paşanın emri ile) silâhlı bir çarpışma oldu, birkaç kişi vuruldu. (vak'a büyütülüp) devlet memurlarına silahla karşı koyduğu suçu ile divânı harbe verilen fuad paşa îdama mahkûm edildi. sultan abdülhamid bu ağır cezayı güya lütuf ediyormuş gibi, rütbe ve nişanları alınarak şam'a sürülmesi suretinde değiştirdi. fuad paşa şam'da altı yıl muhafaza altında yaşadı 1908 îstanbula dönerek ayan meclisine âza oldu. millî mücâdele yıllarında, yaşı çok ilerlemiş olduğu halde, vaziyetinin müsâadesi nîsbetinde faydalı olmaya çalışdı; balkan harbinde ve birinci cihan harbinde üç oğ lu şehid olmuş ihtiyar mareşal, yurdunun düşman istilâsından kurtulduğunu gördükden sonra 1931 de 98 yaşında vefat etti; eyyuba gömülmüşdür"
  • 19. yy sonunda osmanlı imparatorluğu'nda görev almış yüksek rütbeli kuzey kafkasyalı asker ve bürokratlar arasında adı en fazla bilinenlerden birisi ve hatta birincisi. zaten abdülhamit'in mareşal fuat paşa'ya yönelik hasmane tutumunun arkasında yatan nedenlerden biri de paşanın imparatorluk sınırları içindeki kafkasyalı göçmenleri bağımsız bir siyasete dönderme meylini daha fazla ilerletmeden kesme düşüncesi. nitekim elinden geleni ardına koymayan padişah, deli fuat paşa'yı tutuklatıp suriye'ye sürgüne yollar 1902'de. lâkin altı yıl sonra, 1908'de, iklim değişir akdeniz olur; paşa döner ve ayân meclisi'ne azâ olur. bu arada çerkes'ler de örgütlülüğü artırır ve paşanın liderliğinde çerkes ittihat ve teavün cemiyeti'ni kurarlar. ardından 1914'te şimalî kafkas cemiyet-i siyasiyesî gelir, sonra çerkes kadınları teavün cemiyeti. bu cemiyetler aracılığıyla adigece dil okulları açmak, türkçe-adigece gazete çıkarma çabaları derken, işi bağımsız bir devlet kurmak için çağrıda bulunmaya kadar vardırırlar. hatta 1. dünya savaşının hemen sonrasında istanbul'da bulunan ingiliz yüksek komiserliği, delif fuat'ın kuzey kafkasyalıların topyekûn rusya'ya dönüşü için ingilizlerden yardım talebinde bulunduğunu ve paşanın bu talebinin reddedildiğini rapor eder.

    fuat paşa bunca badireden sonra kurtuluş savaşı'na kuva-yı milliye safında katılır ve ankara ile istanbul arasında mekik dokur, sivas kongresi kararlarını vahdettin'e bizzat sunar. 96 yaşında istinye'de eceliyle ölen paşanın, istinye'deki yalısı halen karadeniz ekonomik işbirliği örgütü daimi sekretaryası olarak kullanılmakta. yalının bulunduğu caddenin adı müşir fuat paşa caddesi; bu cadde üzerindeki durak ise müşir fuat paşa durağı olarak geçmekte.