şükela:  tümü | bugün
  • m.ö.478 yılında yunan kent devletlerinin atina önderliğinde oluşturdukları siyasi ve askeri konferedasyon olup, adını da bu birliğin merkezi olan delos adasından almaktaydı. birliğinin kurulmasındaki temel gerekçe, yunan kent devletlerinin giderek pers tehditine karşı güçlerini birleştirerek topraklarını ve etkinliklerini savunma ihtiyacıdır. ilk kurulduğu yıllarda persler karşısında fazla bir varlık gösteremeyen birlik, ilerleyen dönemlerde önce trakya da daha sonrada anadolu daki pers garnizonlarını dağıtarak önemli zaferler kazanmıştır.
    (bkz: geographika)
  • atina site devletini sparta yenilgisine kadar antik helenin başat gücü yapan birlik. birliğin hazinesi bir adada duruyordu. peleponnesos savaşını atina kaybedince birlik dağıldı. sparta en güçlü yunan devleti oldu
  • birliğin hazinesi bir süre için parthenon'da korunmuştur. hatta parthenon'un dönemin diğer mabetlerinin aksine tek odalı değil de çift odalı olmasının sebebi bir odanın hazineyi bulundurması diğer odanın ibadete ayrılmasıydı.
  • pers işgali tehdidine karşı atina şehir devleti önderliğinde kurulmuş, pek çok iri ufaklı şehir devletinin katıldığı, ama zamanla atina şehir devletinin hegemonyasına hizmet etmeye başlamış, atina'nın diğer üye devletler üzerinde baskı kurmasını sağlamış ve birleşik bir atina imparatorluğunun yolunu açmış ittifaktır delos birliği.

    yukarıdaki paragrafta atina kelimesinin yerine abd, pers yerine sovyet, delos birliği kalıbının yerine de nato kelimesi konulduğunda ilginç bir metin ortaya çıkacaktır!

    nato'nun amerikalı fikir babalarının da aklında böyle bir hedef var mıydı bilinmez...
  • perslere/kserkses'e karşı yunan konfedere siteler topluluğu olarak themistokles kurmuş. bu bağlamda umut bağladıkları gelon elçileri tarihe/geçmişe referansla ezse de oldukça iyi bir desteği vaadetmiş. argoslular bir nedenden veya bahaneyle birliğe katılmamış. gelon ise sıkı bir pazarlıktan sonra uzlaşmaz kalmış.
    kerkyralılar söz verip ipe un sererek katılmamış, giritliler daha baştan reddetmişler.

    delos birliğinin tarihsel sonucu salamis'te salamis savaşını yunanlı birliğin kazanması olmuştur. kserkses hem karada hem denizde iki kritik savaşı kazanamayınca morali bozulup (bozguna uğrayıp) ordusunun başında durmayıp, sorumluluğu bir komutana bırakarak susa'ya sarayına çekilmiş ve dünyayla ilgilenmez olmuştur. akdeniz yunan birliği, konfederatif bir gelenek kazanmış, atinalıların deniz (donanma) üstünlüğü gelişmiş ve pekişmiş, hellenizm akdeniz'in hem doğusunda hem batısında önemli bir zaman (süre) ve zemin yakalamıştır.

    ayrıca (bkz: himera) savaşı.
  • benzer olarak (bkz: ion birliği)