şükela:  tümü | bugün
  • türkiye'de uygulanan %10 barajlı d,hondt seçim sistemi hakkında bilmedikleriniz ve bağımsız adayların seçime etkisi:

    seçim sistemi:

    öncelikle türkiye'de uygulanmakta olan seçim sistemini anlatalım. türkiye'de uygulanmakta olan sistem barajlı d'hondt seçim sistemidir. %10 barajının altında kalan partiler milletvekili çıkartamazlar. onlara verilen oylar sistemin dışında kalır yani boşa (çöpe) gider ardından kalan seçmen sayısı bölgelere göre bölüne bölüne partilerin toplam milletvekili sayıları hesaplanır.

    hesaplamanın mantığı çok basittir. önce %10 barajını geçen bütün partilerin toplam aldıkları oylar yan yana yazılır:

    toplam geçerli oy 440.000 olsa partilerin çıkartabileceği toplam milletvekili sayısı da 6 olsa..

    a partisi : 200.000
    b partisi: 150.000
    c partisi: 90.000
    bağımsız: ?

    1. turda oylar 1'e bölünür:

    a partisi : 200.000
    b partisi: 150.000
    c partisi: 90.000

    en büyük sayı hangisindeyse o 1 milletvekili çıkartır. burada 200.000 oyla a partisi 1 milletvekili çıkarttı.

    2. tura geçilir oylar 2'ye bölünür. (her seferinde en baştaki toplam oy sayıları bölünüyor)

    a partisi : 100.000
    b partisi: 75.000
    c partisi: 45.000

    ilk turda a partisi 1 milletvekili çıkarttığı için artık o ikiye bölünmüş hali üzerinden hesaplamaya katılır. diğer partiler henüz milletvekili çıkartamamış oldukları için ilk bölümdeki sayılarla karşılaştırmalı olarak o sayılar da dahil olacak şekilde ikinci tura katılırlar.

    yani,

    a partisi : 200.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 150.000 (çıkartmadı ilk ve ikinci tur sonuçları karşılaştırılacak)
    c partisi: 90.000 (çıkartmadı ilk ve ikinci tur sonuçları karşılaştırılacak)

    a partisi : 100.000 (hesaplamaya 100.000 üzerinden devam eder)
    b partisi: 75.000 (çıkartmadı ilk ve ikinci tur sonuçları karşılaştırılacak)
    c partisi: 45.000 (çıkartmadı ilk ve ikinci tur sonuçları karşılaştırılacak)

    şeklinde değerlendirilir ve karşılaştırma sonucunda ikinci turda en yüksek oya sahip olan parti 1 millet vekili çıkartır. burada 150.000 oyla b partisi en yüksek olduğundan 1 milletvekili çıkarttı.

    3. tura geçilir bu sefer oylar 3'e bölünür. (her seferinde en baştaki toplam oy sayıları bölünüyor)

    a partisi : 66.666
    b partisi: 50.000
    c partisi: 30.000

    ve yine ilk turdan itibaren hiç milletvekili çıkartmamış partiler ilk tur sonuçlarından başlanmak üzere bakılır ve en büyük sayıya sahip olan 1 milletvekili çıkartır.

    a partisi : 200.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 150.000 (çıkarttı bakılmaz)
    c partisi: 90.000 (çıkartmadı ikinci ve üçüncü tur sonuçları ile karşılaştırılacak)

    a partisi : 100.000 (hesaplamaya 100.000 üzerinden devam eder)
    b partisi: 75.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 45.000 (çıkartmadı ikinci ve üçüncü tur sonuçları ile karşılaştırılacak)

    a partisi : 66.666 (hesaplamaya 100.000 üzerinden devam eder)
    b partisi: 50.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 30.000 (çıkartmadı ikinci ve üçüncü tur sonuçları ile karşılaştırılacak)

    bu 3 sonuç karşılaştırıldığında en yüksek oy sayısı 100.000 ile daha önce vekil çıkartmış olan a partisinde olduğu için a partisi 1 milletvekili daha çıkartır.

    4. tura geçilir bu sefer oylar 4'e bölünür. (her seferinde en baştaki toplam oy sayıları bölünüyor)

    a partisi : 50.000
    b partisi: 37.500
    c partisi: 22.500

    bu oylar önceki turlarda milletvekili çıkartamamış partilerin oyları ile karşılaştırılır.

    a partisi : 200.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 150.000 (çıkarttı bakılmaz)
    c partisi: 90.000 (çıkartmadı ikinci, üçüncü ve dördüncü tur sonuçları ile karşılaştırılacak)

    a partisi : 100.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 75.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 45.000 (hesaplamaya 90.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 66.666 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 50.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 30.000 (hesaplamaya 90.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 50.000 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 37.500 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 22.500 (hesaplamaya 90.000 üzerinden devam eder)

    burada oylar karşılaştırıldığında en çok oya 90.000 ile c partisi sahip olduğundan c partisi 1 milletvekili çıkartır.

    5. tura geçilir oylar 5'e bölünür. (her seferinde en baştaki toplam oy sayıları bölünüyor)

    a partisi : 40.000
    b partisi: 30.000
    c partisi: 18.000

    bu oylar önceki turlarda milletvekili çıkartamamış partilerin oyları ile karşılaştırılır.

    a partisi : 200.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 150.000 (çıkarttı bakılmaz)
    c partisi: 90.000 (çıkarttı bakılmaz)

    a partisi : 100.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 75.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 45.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 66.666 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 50.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 30.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 50.000 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 37.500 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 22.500 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 40.000 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 30.000 (hesaplamaya 75.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 18.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    burada oylar karşılaştırıldığında en çok oya 75.000 ile b partisi sahip olduğundan b partisi 1 milletvekili daha çıkartır.

    6. tura geçilir ve oylar 6'ya bölünür. (her seferinde en baştaki toplam oy sayıları bölünüyor)

    a partisi : 33.333
    b partisi: 25.000
    c partisi: 15.000

    bu oylar önceki turlarda milletvekili çıkartamamış partilerin oyları ile karşılaştırılır.

    a partisi : 200.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 150.000 (çıkarttı bakılmaz)
    c partisi: 90.000 (çıkarttı bakılmaz)

    a partisi : 100.000 (çıkarttı bakılmaz)
    b partisi: 75.000 (çıkarttı bakılmaz)
    c partisi: 45.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 66.666 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 50.000 (hesaplamaya 50.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 30.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 50.000 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 37.500 (hesaplamaya 50.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 22.500 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 40.000 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 30.000 (hesaplamaya 50.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 18.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    a partisi : 33.333 (hesaplamaya 66.666 üzerinden devam eder)
    b partisi: 25.000 (hesaplamaya 50.000 üzerinden devam eder)
    c partisi: 15.000 (hesaplamaya 45.000 üzerinden devam eder)

    burada oylar karşılaştırıldığında en çok oya 66.666 ile a partisi sahip olduğundan a partisi 1 milletvekili daha çıkartır.

    burada a partisi 3, b partisi 2, c partisi 1 milletvekili çıkartmış olarak gözüküyor. toplam 6 milletvekili sayısına ulaşıldı ve hesaplama durduruldu.

    eğer bu seçimlere bağımsız milletvekili adayı katılsaydı ve alacağı oy 66.667 olsaydı yani son turda seçilen milletvekilinden yalnızca 1 oy fazla alsaydı bağımsız milletvekili adayı seçilerek meclise girer ve toplamda en çok oy almış olan a partisi (muhtemelen iktidar partisi) 1 milletvekili daha az çıkartmış olurdu.

    yani a partisi 2, b partisi 2, c partisi 1 milletvekili çıkartmış, 1 tane de bağımsız milletvekili bu bölgeden seçilmiş olurdu.

    bu sistemde bağımsız adaylar avantajlıdır çünkü %10 barajına takılmazlar ve bölme işlemlerinin sonunda en çok oy alan partinin son milletvekili adayından 1 oy fazla aldıkları anda (50.000-70.000 arasına denk gelir yaklaşık) milletvekili seçilirler ve yüksek oy alan partinin 1 milletvekili daha az milletvekiline sahip olmasını yani mecliste 1 eksik sandalyeye sahip olmasını sağlarlar.

    kısaca bu sistemde bağımsız milletvekili adayına verilen oylar boşa gitmez..

    ancak çok önemli bir nokta var oy kullanılırken eğer ki bağımsız adaylardan birine oy vermek istiyorsanız yalnızca seçilmesini istediğiniz bağımsız milletvekili adayına mühür basmanız gerekir.

    hem bir partiye hem de bağımsız milletvekili adayına mühür basılırsa verilen oy geçersiz sayılır.
  • mantığını tek cümleyle şöyle açıklayabiliriz: "minimum kişi tarafından temsil edilen milletvekilinin temsil ettiği kişi sayısını maksimum yapmak."

    nasıl hesaplandığı yukarıda anlatılmış. o yüzden tekrara girmeden sadece bu mantığı doğrulayacak 3 örnek verip gitcem.

    bir il genelinde x, y, z partileri sırayla 84.000, 46.000 ve 27.000 oy alsın.

    a- ilin 2 milletvekili çıkarttığını düşünelim.
    x partisi 2 mv çıkarırsa mv başına 42.000 oy düşer.
    x ve y birer mv çıkarırsa mv başına 84.000 ve 46.000 oy düşer.
    sonuç: min kişi tarafından temsil edilen milletvekilinin temsil ettiği kişi sayılasına göre 46.000 > 42.000 olduğundan x ve y birer mv çıkarır.

    b- ilin 3 milletvekili çıkarttığını düşünelim.
    x partisi 3 mv çıkarırsa 28.000 er oyla gelinmiş olur.
    x partisi 2, y partisi 1 mv çıkarırsa 42.000, 42.000 ve 46.000 oyla gelinmiş olur.
    x, y ve z birer mv çıkarsa 80.000, 46.000 ve 27.000 oyla gelinmiş olur.
    ...
    sonuç: min kişi tarafından temsil edilen milletvekilinin temsil ettiği kişi sayılarına göre 42.000 diğer minimumlar olan 27.000 ve 28.000'den büyük olduğundan x 2 ve y 1 mv çıkarır.

    c- ilin 4 milletvekili çıkarttığını düşünelim.
    x partisi 3, y partisi 1 mv çıkarırsa 28.000, 28.000, 28.000 ve 46.000 oyla gelinmiş olur.
    x partisi 2, y partisi 1, z partisi 1 mv çıkarırsa 42.000, 42.000, 46.000 ve 27.000 oyla gelinmiş olur.
    x ve y ikişer mv çıkarsa 42.000, 42.000, 23.000 ve 23.000 oyla gelinmiş olur.
    ...
    sonuç: min kişi tarafından temsil edilen milletvekilinin temsil ettiği kişi sayılarına göre 28.000 diğer minimumlar olan 27.000 ve 23.000'den büyük olduğundan x 3 ve y 1 mv çıkarır.
  • aşağıdaki algoritmayla sonuçları hesaplanabilecek olan sistem. mathematica kodudur.

    tms = 7; (*toplam milletvekili sayısı*)
    bgps = 3 ; (*barajı geçen parti sayısı*)

    parti[1] = 60; (*parti 1'in oy yüzdesi*)
    parti[2] = 25; (*parti 2'nin oy yüzdesi*)
    parti[3] = 14; (*parti 3'ün oy yüzdesi .... başka varsa aynı şekilde yazın altına*)

    for[count = 0, count < bgps, count = count + 1;
    vekil[count] = 1;
    ];

    partiler = array[parti, bgps];
    vekiller = array[vekil, bgps];

    for[i = 0, i < tms, i = i + 1;

    winner = max[partiler/vekiller][[]];

    for[count = 0, count < bgps, count = count + 1;

    if [winner == partiler[[count]]/vekiller[[count]],
    vekiller[[count]] = vekiller[[count]] + 1];

    ];

    ];

    for[count = 0, count < bgps, count = count + 1;
    vekiller[[count]] = vekiller[[count]] - 1;
    ];

    print[vekiller];

    edit: mathematica'da " for, if, array, max, print " komutlarının ilk harfleri büyük harfle yazılmalı.
  • 12 eylül darbesiyle gelen, bir çok oyun çöp olmasına vesile olan hesaplama metodudur. aşağıdaki linkten seçmen sayısı, partiler, ve oy rakamları girilerek hesap yaptırılabilir:

    http://icon.cat/util/elections
  • şöyle bir örnekte el emeği göz nuruyla hazırladığım excel dosyası görülebilir:

    http://www.4shared.com/…e/bp_xdexx/dhont_ornek.html

    belli bir milletvekili sayısına sahip bir bölgedeki dağılım hesaplanıyor.

    yalnız burada ülke barajına ek olarak bir çevre barajı uygulandığında hesaplamanın nasıl olacağıyla ilgili tereddütüm olduğu için o durumu analiz eden iki versiyon yaptım.

    daha fazla sayıda sandalye için çözümlere, formüller aşağı doğru uzatılarak erişilebilir.
  • google da ararken ikinci sırada bulduğum çok güzel bir hesap motoru için:
    http://www.ercanerdem.av.tr/meclishesap.asp

    normalde sistem oy sayıları üzerinden işler fakat oy sayısı yerine 100 lik yazarak çok yakın yaklaşık sonuç elde edilebilir.

    yani oy sayısı: 100 girilir. oylar dağıtılırken de yüzdelikler girilir ve sonuç bulunur. sırasıyla 1,2,3,4... e bölündüğünden yine istenilen sonuç elde edilir.

    kesin sonuç elde etmek için parti oy oranını 20 değil de 20,1 ya da 19,9 şeklinde yazın ki bölüm sonuçlarında mümkün mertebe eşitlik olmasın. yoksa eştlik durumunda yukardaki motor millet vekilini üste yazılana vermektedir.

    not: hoşuma gitmesinin sebebi içinde mv aday isimlerinin de işlenmiş olmasıdır. yani istediğmiz şehri seçip oy sayısı: 100 mv sayısı: x ve oy oranlarını yazdığımızda kimlerin o şehirde vekil olacağını bize göstermektedir.
  • türkiye dahil birçok ülkede seçimlerde partilerin illerden çıkaracağı milletvekili sayısını hesaplamak için kullanılan belçikalı hukukçu ve matematikçi victor d'hondt tarafından 1878'de tasarlanmış, nisbi temsil sistemidir. oyu en çok olan parti 1 adet milletvekili sandalyesi kapmış olur, ardından milletvekili çıkaran partinin oyu ikiye bölünür ve 2'ye bölümün ardından en çok oy alan parti aynı sistemle 1 adet milletvekili daha çıkartmış oluyor, milletvekili çıkaran partinin oyu tekrar ikiye bölünüyor ve partiler tekrar sıralanıyor. bu sistem; her milletvekili için her seferde de uygulanır.

    ilk saçmalık: türkiye izmir-ankara-istanbul gibi illerde seçimleri bölge bölge ayırmaktadır bu durumsa oy oranı az olan partinin oylarının hiç edilmesi demektir. zaten yüzde 10 barajı antidemokratik bir uygulama olan ülkede çözüm aranırken, durum daha da vahimleşmektedir. yüksek seçim kurulu: istanbul 3 bölge, ankara 2 bölge,izmir 2 bölge olarak seçime gireceğini belirtiyor. örneğin izmir 1. bölgede 43 oy alan chp ile 37 oy alan akp'nin milletvekili aynıdır bu d hondt sisteminden dolayı ancak yüzde 44 yüzde 36 olduğunda ise işin rengi değişmiştir

    uzun vadede şayet akp koltuğunu korursa şehirlerdeki seçim bölgesi sayısını arttıracağına şimdiden iddiaya girebilirim efenim. öncelikle büyükşehirler kafadan 2 bölgeye ayrılacaktır. durum bu olunca konya'dan 1 adet milletvekili çıkaran chp'nin milletvekili çıkarması imkansız hale gelecek. nasıl mı? bekleyin de görün. konuşması değil tabi, matematiksel olarak yazmak gerekirse;

    toplamda bir şehrin 1 milyon seçmeni olduğunu ve 12 milletvekili çıkaracağını varsayıyorum. birinci parti 500.000, ikinci parti 240.000, üçüncü parti 160.000 oy almış olsun, diğer partilerse 100.000 oy çıkartmış olsun ama yüzde 10 barajını takıldıkları için hiiiç parti yerine konulmasın. yüzdelik dilimle düşünürsek (a partisi yüzde 50, b partisi yüzde 24, c partisi yüzde 16 oy, diğerleri yüzde 10 oy alarak seçim barajına takılıp eleniyor olsun.) işaretleyip bakınız verdiklerim milletvekili çıkarmış oluyor ve ardından ikiye bölüp tekrar yazıyorum.

    tek bölge sisteminde;

    a partisi - b partisi - c partisi

    500.000 - 240.000 - 160.000
    250.000 - 240.000 - 160.000
    125.000 - 240.000 - 160.000
    125.000 - 120.000 - 160.000
    125.000 - 120.000 - 80.000
    67.500 - 120.000 - 80.000
    67.500 - 60.000 - 80.000
    67.500 - 60.000 - 40.000
    37.500 - 60.000 - 40.000
    33.750 - 30.000 -40.000
    33.750 - 30.000 - 20.000
    16.875 - 30.000 - 20.000

    sonuç: a partisi 5 milletvekili. b partisi 4 miletvekili. c partisi 3 milletvekili.

    izmir ve ankara'da olduğu gibi iki bölge sisteminde yapalım:

    a partisi - b partisi - c partisi

    250.000 - 120.000 - 80.000
    125.000 - 120.000 - 80.000
    67.500 - `120.000 - 80.000
    67.500 - 60.000 - 80.000
    67.500 - 60.000 - 40.000
    33.750 - 60.000 - 40.000

    (iki bölgede de oyların homojen dağıldığı varsayılmıştır, genelde yakın çıkıyor zaten.)

    sonuç: aynısını 2 bölgede de yapacağımız için sonuçları iki ile çarpıyorum; a partisi 6 milletvekili. b partisi 4 milletvekili. c partisi 2 milletvekili. o da nesi? a partisi birden coştu efenim, c partisi ise 1 adet milletvekili kaybediyor.

    genel sonuç: 2 hesaplamada da partiler aynı oyu almasına rağmen, farklı sonuçlar elde edilmiştir. ankara ve izmir'de 2 bölge uygulamasına geçilmiştir.

    seçim sistemindeki bir diğer saçmalatmacaysa: kırsal bölgelerde kişi başına düşen milletvekili sayısının düşük olmasıdır. şöyle ki illere göre seçilecek milletvekili sayısı; link

    örneğin; baykurt 2 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 50.000 seçmen başına düşen milletvekili: 25.000
    mardin 6 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 400.000 seçmen başına düşen milletvekili: 66.000
    kırşehir 2 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 156.000 seçmen başına düşen milletvekili: 78.000
    .
    .
    .
    .
    istanbul 88 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 9.300.000 seçmen başına düşen milletvekili: 106.000
    ankara 32 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 3.400.000 seçmen başına düşen milletvekili: 106.000
    izmir 26 milletvekili çıkaracak ve seçmen sayısı 2.900.000 seçmen başına düşen milletvekili: 111.000

    dipnot: aslında izmir 27 milletvekili çıkarsa seçmen başına düşen milletvekili sayısı tam olarak ankara ve istanbul ile eşit oluyor. ama nedense eşitlenmemiş. ilginç.

    asıl sonuç: kırsaldaki seçmenle, kentteki seçmenin oyu bir değil. (bkz: dağdaki çobanla benim oyum eşit olamaz) demişti birisi. eşit değil dostum zaten. yani 106.000 istanbullu, ankaralı ve 111.000 izmirli ancak 25.000 bayburtlu etmekte bu sistemde. tabi bu bayburt-izmir en uç örnekler. seçmen başına düşen milletvekili sayısı bu iki sayının arasında gelip gitmekte amma velakin en büyük kayıpları seçmeni en fazla olan büyük kentler yaşamakta.

    d hondt sistemi'nin bir diğer saçmalatmacasıysa: bir şehirde şayet bağımsız aday yüzde 40 oy alır. ardından yüzde 10'u geçen partiler yüzde 30 ve yüzde 20 oy alırsa toplamı yüzde 50 olan partiler haksız bir şekilde bir sürü milletvekili çıkartmış oluyor. şöyle ki bir şehir seçeyim ağrı bağımsız milletvekilinin aldığı oy tek başına akp'ye kafa tutuyor ama tabi akp 3 milletvekili çıkarıyor. burada bağımsız aday mitoz bölünmeyle çoğalsın demiyorum, sadece sözde acayip demokratik olan sistemin buglarından bahsediyorum. bağımsızları yasaklasan olmaz ama bağımsıza beklediğinden fazla oy gitmesi, o bölgedeki diğer partilerin ekmeğine bal-kaymak sürüyor.

    hdp'nin seçim barajını geçip geçemeyeceği konuşulmakta şimdilerde, ama atlanan şudur; bu yukarıdaki hesaptan mütevellit doğu bölgesi ve karadeniz bölgesindeki şehirlerin nüfusları sayıca düşüktür ve az nüfusu sahip olup çok şehir olduğu için bölgesel olarak daha fazla milletvekili çıkarmaktadırlar. doğunun hdp'ye vereceğini, karadenizin akparti'ye oyunu vereceğini düşündüğümüzde hdp yüzde 10 barajını geçip yüzde 11 oy aldığı takdirde yüzde 13 oy alan mhp'den daha çok milletvekili çıkartabiliyor. sistem böyle yani. tek tek yazıp hesaplama işini biri üstlenebilir.

    d'hondt sistemi'nin aksaklıkları dışında, mevcut seçim sistemimizde kentlerin, büyük şehirlerin az milletvekili çıkarıyor olması dışında bir diğer saçmalıksa yüzde 10 barajıdır. çünkü seçmen sayısı 50.000-200.000 arası değişen doğudaki-karadenizdeki 20 tane ilden yüzde 100 oy alsa bile (toplamda 4 milyon oy olduğunu varsayıyorum). yüzde 10 barajından dolayı milletvekili çıkartamıyorsun, bu d'hondt sisteminin uygulanması içinse yüzde 10 barajını geçmiş olmak lazım. yani yüzde 10 barajını geçemeyince o kadar insanın oyu o bölgede en çok oy alan 2. ve 3. partiye gidiyor. bu şekilde en çok ekmek yiyen partiyse malum hdp'nin bağımsız adaylarla seçime girmesinden mütevellit akp idi 2011 genel seçimlerinde.

    en kötü senaryoyla; bir parti 2 milletvekili hakkı olan bir şehirde yüzde 90 oy almış olsun, eğer o parti genel sayımda yüzde 10'u geçememişse, o şehirde yüzde 5 oy alan parti 2 tane milletvekili çıkartabiliyor. şaka mı? gerçek.

    olayın daha net anlaşılması için şöyle bir simülatör var şu akp-chp ve mhp-hdp oyları eşit olmasına rağmen arada epey milletvekili farkı var.

    akp yüzde 30 ====> 230 milletvekili
    chp yüzde 30 ====> 197 milletvekili
    hdp yüzde 10 ====> 67 milletvekili
    mhp yüzde 10 ====> 56 milletvekili

    tamamen konuyu özetlemek için yaptım bu yüzdelikleri. bunu hiçbir partili üzerine alınmasın.

    anlaşıldığı kadarıyla sanıldığı kadar demokratik değil seçim. 1887'deki bu sistemin üstüne çok daha detaylı ve güzel bir algoritma elbet yazılabilir, elbet yapılabilir ama demokrasi konusunda sanıldığı kadar istekli olduklarını sanmıyorum ben. seçimleri 5 yıldan 4 yıla indirilmesini bile hazineden seçim parası adı altında daha çok vergimizin tırtıklanması için yapıldığını düşünüyorum. ben değil, düşündürenler utansın...
  • ülkemizde %10 gibi oldukça yüksek seçim barajı ile öngörülmesi sebebiyle, çoğulcu değil çoğunlukçu yönetimi destekleyen seçim sistemidir.
    ülkemizde uygulanan sisteme göre; %10 seçim baraj sayısını geçen partilerin geçerli oyları, ayrım yapılmadan en büyükten küçüğe doğru sıralanır. seçim çevresinden çıkacak milletvekili sayısı kadar, bu payların sahibi olan partilere, sayıların büyüklük sıralarına göre milletvekillerine verilir.
  • neden bu kadar karışık anlatıldığını anlayamadığım, ülkemizde uygulanmakta olan nispi temsil sistemidir.

    basit olarak anlatmak istersek parti adayları, partisinin aldığı oyun sıra numarasına bölünmüşü kadar oy aldığı varsayılan sistemdir kendisi.

    bir parti 100 oy aldıysa ilk sıradaki aday 100/1, ikici sıradaki aday 100/2, üçüncü 100/3 şeklinde kişilerin aldığı oylar belirlenir.

    bu aşamadan sonra partileri karıştırmadan tüm adayları sıraladık ve kazananları belirledik. bu kadar basit.

    yukarıda anlatılanlar da doğru tabi ama level level anlatmak biraz karışık oluyor.

    baraj gibi, aynı oy alanların kura ile belirlenmesi gibi konular işin detayı.