şükela:  tümü | bugün
  • bu çok canımı sıkan bir durum olduğu için yazmak istedim, belki birileri görür de fikri değişir. kimi kurtarsak kardır. benim gibi düşünen insanlar bunu çevreleriyle paylaşırsa sevinirim.

    bu paragrafı dijital paraya karşı olmadığımı anlatabilmek için yazıyorum, benimle ilgili bilgiler var isteyen direkt geçebilir. uzun zamandır çoğunluğu bitcoin olmak üzere dijital para birimleri üzerinde çalışıyorum ve dijital parayı destekliyorum. çalışmaktan kastım bütün gün al-sat yapmak değil. aldığım projeler bunlarla ilgili, daha çok alternatif ödeme sistemleri geliştiren ekiplerde yer alıyorum. elimde bitcoin mevcut ancak bunu yatırım amaçlı almadım. yaptığım işlerin karşılığında aldım, bir kısmını tuttum. bir kısmıyla da alışveriş yaptım, hala da yapıyorum. bitcoin bozdurduğum oldu fakat bunu "ooo değeri yükseldi, satayım da düşünce alırım" diyerek yapmadım. bitcoin ile ilk tanıştığım zaman haricinde (3.14 dolar idi) asla cebimdeki parayla alım yapmadım, her zaman yaptığım işin karşılığı olarak bitcoin aldım. ilk alımı da kar amacı güderek yapmadım, kenara türk lirası koymakla hiçbir farkı yok benim için. fikri desteklemek istedim sadece.

    burada "al-sat yapanlar aptaldır, umarım batarsınız" gibi şeyler söylemeyeceğim lakin kimseye karşı bir nefretim yok. ayrıca özgürlükleri savunurum. sadece olaya farklı bir pencereden bakmanızı sağlamaya çalışacağım. belki fikirleriniz değişir.

    özellikle türkiye gibi ülkelerde (eskiden "gelişmekte olan ülkeler" denirdi ancak şu an o ayrım ortadan kalktı, ben 3. dünya ülkesi demeyi tercih ediyorum) insanlar "çalışmak" kelimesinin karşılığını bilmezler. bunun birçok nedeni var elbette; yapılan işin karşılığının alınmaması, ülkenin iyi idare edilmemesi (bununla ilgili why nations fail okunabilir), çalışma şartlarının ağırlığı, yıllarca eğitim gördükten sonra bile iş kaygısı olması bu sebepler arasında sayılabilir. işte bu yüzden böyle ülkelerde insanlar kolay yoldan para kazanmaya çalışırlar.

    her ne kadar en çok kumar oynanan ülkeler sıralamasına türkiye hiçbir zaman girememiş olsa da bunun nedeninin resmi kayıtların tutuluş şekli olduğunu düşünüyorum. şurada 2014 yılına ait bir liste var ve veriler resmi kayıtlara dayanıyor. bildiğiniz gibi ülkemizde kumar yasal değil. spor bahislerinde ise devlet tekeli mevcut ve (bildiğim kadarıyla) herhangi bir uluslararası kuruluştan akreditasyonu yok, verileri paylaşmıyor. bunu araştırdım ancak yine de şüphelerim var, eğer hatalı olduğunu gösteren resmi bir şey sunabilecek olan varsa mesaj atarsa sevinirim, ekleme yaparım buraya. ülkedeki gerçek durumu görmek isterseniz bugün çıkıp 10 tane kahvehane dolaşabilirsiniz, bunların en az 4 tanesinde el altından kumar oynatıldığını göreceksiniz.

    bitcoin fikri satoshi nakamoto tarafından ortaya atıldığı zaman bunun bir al-sat aracı olması öngörülmedi. temel amaç online alışverişi kolaylaştırmak, dijital ürün satışlarında haksız chargeback yapılmasını engellemek ve para transferlerini kolaylaştırmaktı. ancak bugün işler çok değişmiş durumda ve bu tutum günün sonunda dijital para birimlerinin sonunu getirebilir. manifestoyu yüz kere paylaştım şurada, aha bir kez daha paylaşıyorum. tık.

    yukarıda kumar örneği verdim çünkü insanların "yatırım" adı altında yaptıkları alım satım da aslında kumar. kumar ve al-sat iki şekilde birbirine çok benziyor, onları izah etmeye çalışacağım.

    1 - harcanan vakit

    bu işe ilgi duyan insanlar genellikle genç tabir ettiğimiz 30 yaş altı insanlar. bu insanlar neredeyse tüm günlerini para birimlerinin değerini takip etmekle geçiriyor, başka hiçbir şey yapmıyorlar. bakın bütün gün bilgisayar başında oturmakla aynı şey değil bu. ben de neredeyse tüm gün bilgisayar başındayım ancak bir şeyler üretiyorum. belki tırt şeyler üretiyorum ancak üretiyorum.

    insanların öğrenme yeteneklerinin yaş ilerledikçe azaldığını da göz önüne alırsak en verimli yıllarını bütün gün internet başında durup "aha şunun değeri düştü, aha bu yükseldi" diye geçiren insanlar kısa vadede para kazanıyor gibi görünse de uzun vadede çok büyük kayıp yaşıyorlar. bu yaşlardaki insanların yatırım yapmaları gereken tek bir şey var o da kendileri. en kolay öğrenebileceği dönemdeki vaktini kendini eğitmek yerine bunlara harcayan bir insan, günün birinde bu işlerin sonu geldiğinde hiçbir işe yaramayan bir insana dönüşecek. biraz daha genele baktığımız zaman (uzun vadede) topluma zararı da olacak bu insanların. hiçbir şey üretemeyen, al-sat yapmak dışında hiçbir bilgisi olmayan bir insan bu özelliklerini kullanabileceği bir ortam olmadığı zaman topluma zarar vermeye başlayacak. belki de uzun vadede suç oranları ciddi biçimde artacak, bu işin uzmanı falan değilim sadece kafamda kurguladığım bir şey. aç kalan, topluma faydalı bir becerisi olmayan insanlar her şeyi yapabilirler.

    2 - hızlı zenginleşme isteği

    her iki harekette de (kumar oynamak ve al-sat yapmak) temel bir motivasyon vardır; hızlı biçimde para kazanmak. hepimiz para kazanmak isteriz, ben para kazandıkça mutlu oluyorum mesela. ancak bu parayı neyin karşılığında kazandığımızı da düşünmemiz gerekiyor.

    çalışıp bir şey üreterek para kazanmakla arz-talep durumundaki dengesizlikler üzerinden para kazanmak arasında çok büyük bir fark var. işi gücü bırakıp alım satım yapan insanların düşünmesini istediğim bir şey var; ya herkes sizin gibi olursa? her sabah kalkıp ekmek aldığınız fırın "aman be ekmek işinde para yok, ben de al sat yapacağım" dese, doktorlar "insanlarla uğraşmaktan bıktık, evimizde oturur alım satım yaparız" dese nasıl olur?

    bir şeyler üreterek para kazanırsanız devamlılığı kırmamış olursunuz. ürettiğiniz şeyi bir insan kullanır, onun ürettiğini bir başkası kullanır, bunu bir döngü olarak düşünebilirsiniz.

    kumarla olan benzerlik dışında bir sorun daha var; mevcut sisteme karşı önerilen bir sistemin gün geçtikçe mevcuta benzemesi. 2008 yılında lehman brothers'ın batmasıyla başlayan ekonomik krizin öncesine dönelim. abd halkı çılgınlar gibi hisse senedi alıyordu. açık satışlar inanılmaz boyuttaydı. konuyla alakası olmayan insanlar bile "bu işte para var" diyerek kağıtlara para yatırdı. sonra ne oldu? hepsi iflas etti. tüm umutlarını buna bağladıkları, başka hiçbir şey yapmadıkları için de aç kaldılar. yatırım yapmak kötüdür demiyorum, doğru yatırım yapmak önemlidir. ayrıca bir insanın tek gelir kaynağı bu "yatırım" dediği şey olmamalı, çalışmaya, üretmeye devam etmeli. umarım olmaz ancak dijital paralar da buraya doğru gidiyor. eğer insanlar bunu değiştirmek için bir şeyler yapmaya başlamazsa tabii.

    peki, ne yapmalıyız?

    en başta da belirttim; dijital parayı destekliyorum çünkü devletlerin yok olabilmesinin tek yolu kurdukları ekonomik sistemi çökertmek. ancak alım satım yaparak bunu başaramazsınız, aksine devletlerin düzenine katkıda bulunursunuz. kendi içinizde "devletçilik" oynamış olursunuz.

    eğer gerçekten bir şeyler yapmak istiyorsanız üretmeye devam edin. üretiminizin karşılığını dijital para ile alarak sistemin canlı kalmasını sağlayın. ben şu an neredeyse tüm müşterilerimi oraya yönlendiriyorum, elbette hepsi o şekilde ödeme yapmak istemiyor ama olduğu kadar artık. ufak bir işletmeniz mi var? mevcut ödeme sistemlerinize ek olarak dijital para ile de ödeme kabul edin. alışverişlerinizde dijital para kabul eden yerleri tercih edin. olabildiğince vergiden kaçının. devletle olan ilişkilerinizi minimuma indirin, mümkünse hiç muhatap olmayın.

    dijital paranın cebinizdeki kağıt parçasından bir farkı olmadığını bilin, buna göre yaşayın. "aha bu çok düşüyor, zarar etmeyeyim" diye cebinizdeki türk lirasını satıyor musunuz? büyük çoğunluk için bu sorunun cevabı hayır zira bakkala gittiğiniz zaman türk lirası kullanmanız gerekiyor. bunu bir araç olarak görün sadece, bir şeylere sahip olmak için kullandığınız, yaptığınız şeylerin karşılığı olarak aldığınız bir takas aracı haline getirmeye çalışın. kısa vadede kolay olmayacaktır ancak dünyanın gittiği yönü düşünürsek bir süre sonra bu noktaya gelebiliriz.

    en önemlisi de kendinize yatırım yapın. tanıdığım birçok üniversite öğrencisi zaten az olan paralarıyla bu işe "yatırım" yapıp farkında olmadan hayatlarını mahvediyor, siz öyle yapmayın. gidin eğitiminize odaklanın, kendinizi geliştirin. bu yıllarınız geri gelmeyecek, dijital para birimlerinin bu "manyaklığı" bitip daha stabil hale geldikleri zaman alım satım size bugünkü kadar hızlı para kazandırmayacak. işte o gün geldiği zaman bir şeyler bilen, başka meziyetleri de olan bir insan olun ki aç kalmayın.

    "hatalıysam ara" yazıp numaramı vermek isterdim ama fanatiklerden çekiniyorum.*