şükela:  tümü | bugün
  • 1923 yılında (türkiye cumhuriyeti'nin yeni kurulduğu sıralarda) 1 amerikan doları'nın 1 türk lirası'ndan bile daha az bir miktara satın alınabilmesi durumu.
    yani türk lirası'nın amerikan doları'ndan çok daha değerli olması vaziyeti.
    (bkz: atatürk dönemi'nde gerçekleşmiştir)

    ben söylemiyorum, 2001 tarihli bir hürriyet gazetesi haberi söylüyor.
    habere göre,

    abd doları, bundan 95 yıl önce 1923'te 80 kuruşa alınabiliyordu.
    devlet istatistik enstitüsü'nün verilerine göre, atatürk'ün döneminde 1 lira dolaylarında seyreden dolar, 1950'li yıllarda 2.8 liradan işlem gördü. 1960 ihtilali'nin ardından 9 liraya çıkan doların değeri, 1970'e kadar bu değerini korudu.

    1970'li yılların ortalarına kadar ise dolar 14 liradan işlem gördü. ancak, 1970'li yılların sonundan itibaren türk lirası'nın dolar karşısındaki değer kaybı hızlandı. merkez bankası'nın döviz satış rakamlarına göre, 1975'de 15.30 lira olan dolar, 1976'da 16.83 liraya, 1977 yılında 19.64 liraya, 1978 yılında 25.50 liraya, 1979 yılında 35.70 liraya çıktı.

    1980'de ise doların, tl karşısındaki ortalama değeri 91.04 liraya ulaştı. 100 lira sınırını da 1980'li yılların başında aşan dolar, 1981'de 134.95 liradan işlem gördü.

    1987'de 1023 lira 44 kuruş olan dolar, 1989'da 2 bin liranın üzerine çıkarak 2 bin 316 liraya yükseldi.

    dolar, 1991'de 5 bin 85 liraya tırmanırken, 1992'de 8 bin 573 lira, 1993'de 14 bin 487 lira oldu.

    1994 yılına 14 bin 538 lira ile başlayan dolar, 27 ocak'da alınan devalüasyon kararı ile 17 bin 250 liraya fırladı. böylece, 26 ocak'da 15 bin 186 liradan satılmakta olan dolar yüzde 13.6 oranında değer kazandı.

    1994 yılında ortalama dolar kuru 38 bin 495 lira, 1995'de de 59 bin 800 lira düzeyinde gerçekleşti.

    dolar 2001'de 1 milyon

    dolar 100 bin lira sınırını ise 1996 yılında aştı. dolar 1997 yıl sonunda 200 bin, 1998 yıl sonunda 300 bin lirayı ardında bırakırken, 1999 yılı mayıs ayı sonunda da 400 bin lirayı aştı.

    1999'un bitimine yaklaşık 1,5 ay kala, 12 kasım'da ise serbest döviz piyasasında 500 bin lirayı gören dolar, ekonomik programın açıklandığı 9 aralık 1999 tarihinde, 522 bin 900 liradan işlem görüyordu.

    kur çıpası uygulamasının başladığı bu tarihten sonra, merkez bankası'nın açıkladığı çerçevede seyreden doların fiyatında, uygulamanın değişmesinin ardından yaklaşık 14 ay sonra (dolar 1 milyon lira olarak alındığında) yüzde 90'lık bir artış kaydedildi.

    belki son 15 yıl içerisinde türk lirası'ndan sıfırların atılması ile birlikte kur farkını, iki basamaklı sayılar yerine, tek basamaklı sayılar ile belirtiyoruz.
    ancak an itibariyle 1 amerikan doları'nın 5 türk lirası'na ne zaman ulaşacağını konuşur olduk.
    dolayısıyla her koşulda, ekonomik bağlamda 1923 türkiyesi'nden oldukça uzağız.