şükela:  tümü | bugün
  • birinci abdulhamit ve nüketseza kadın sultanın oğlu. amcazadesi ucuncu selim tahttan indirilince 28 yaşında tahta çıktı. dalavereci kulamparaci bir padişahmış kendisi. annesi onu okutmak isterken onun gözü zevkte sefadaymış. kendisine baba gibi davranan ucuncu selim aleyhinde isyancılarla işbirliği bile yapmış. kabakci mustafa isyanı çıkmış ve sonrasında yeniçerilere görülmedik tavizler verilmiş. besinci murattan sonra en kısa süreli iktidarda kalan padişahlardan birisiymiş**
    ucuncu selimi öldürtmüş.kardeşi ikinci mahmutu da öldürtmek istemiş* ,verdiği tavizlerle yaniçeri desteğini arkasına almasına rağmen kardeşi önce davranmış.
  • sultan dördüncü mustafa 8 eylül 1779 günü istanbul'da doğdu. babası sultan birinci abdülhamid, annesi nüketseza kadın sultan'dır. annesi nüketseza kadın sultan, sultan dördüncü mustafa'nın iyi bir tahsil yapması için çok çaba harcadı. ancak hırslı, kurnaz ve asabi bir insan olan sultan dördüncü mustafa, eğitim ve öğrenimden çok zevk ve sefa içinde yaşamaya önem verdi.

    kabakçı mustafa isyanı sonunda tahttan indirilen amcazadesi sultan üçüncü selim'in yerine, 29 mayıs 1807 günü tahta çıktığında 28 yaşındaydı. sultan dördüncü mustafa'nın şehzadeliği boyunca kendisine bir evlat gibi davranan sultan üçüncü selim aleyhinde isyancılarla işbirliğine girmesi ve onun öldürülmesi için emir vermesi, karakteri hakkında fikir vermektedir.

    tahta çıktığında devletin merkezi otorite ve hakimiyeti gittikçe zayıflıyor, sultan üçüncü selim ve nizam-ı cedit yandaşları yakalandıkları yerde öldürülüyordu. sultan dördüncü mustafa'nın tahta çıkmasını sağlayan kabakçı mustafa ve yandaşları devlet yönetiminde etkin rol oynuyor, kendi adamlarını önemli mevkilere getiriyorlardı.

    osmanlı devleti bu isyandan sonra yeniçerilere çok büyük tavizler verdi. ancak yeniçerilerin istekleri hiçbir zaman bitmedi. hatta osmanlı tarihinde hiç görülmemiş bir antlaşma yapıldı. kabakçı mustafa isyanında baş rol oynayan yeniçeri ağalarının, kendilerini sağlama almak için yaptıkları bu antlaşmaya göre, yeniçeriler devlet işlerine karışmayacak ve osmanlı devleti bu isyandan dolayı yeniçeri ocağını sorumlu tutmayacaktı.

    sultan üçüncü selim taraftarları, bu karışık ortam içinde rusçuk ayanı alemdar mustafa paşa'ya sığınmışlardı. alemdar mustafa paşa osmanlı-rus savaşları sırasında büyük başarılar göstermiş ve ordu mensuplarının sempatisini kazanmıştı.

    sultan dördüncü mustafa hat sanatıyla uğraştı. gayet güzel yazıları vardır. osmanlı hanedanında sultan beşinci murad'dan sonra en az padişahlık yapanlardan birisidir.
  • osmanlı tarihinin en üçkağıtçı ve hain padişahıdır. kendisini asmayıp besleyen üçüncü selim'e karşı isyancılarla işbirliği yapan, daha sonra o'nu öldürten, hatta kardeşi ikinci mahmut'u da boğdurtma emri veren bir kişiymiş. kendi hırs ve ihtiraslarına karşı zor durumlara düşen, zayıf karakterliymiş kendisi.

    kendisinin yerine geçen ikinci mahmut'un emriyle gene bir dalavere, üçkağıt hazırlığındayken öldürülmüştür. mezarı yeni cami'nin hemen yanında babası birinci abdülhamid'in yanındadır.
  • birinci abdülhamit' in oğludur.
    babası öldüğü sırada 10 yaşındaydı. amcasının oğlu üçüncü selim' in hükümdarlığı sırasında topkapı sarayının şehzadegân dairesinde oldukça özgür bir yaşam sürmesine rağmen kültür edinme gereksinimi duymadı.
    muhakeme yeteneğinden yoksun, zekâsı kıt, gelişmelerden habersiz, yeniliklere karşı, çağdaşlarının gözlemlerine çabuk kanan, '' sade-dil ve saf-derûn '' ama saltanat hırsı aşırı olan bir şehzadeydi.
    1807' de tahta çıkmıştır.
    halk, üçüncü selim ile dördüncü mustafa dönemlerini '' gündüz ile geceye '' benzetirken, üçüncü selim karşıtları bile onun devrini arar olmuşlardır.
    kardeşi ikinci mahmut tarafından boğdurtulmuştur.
    saltanatı 1807 - 1808 yılları arasındadır.

    tema :
    (bkz: osmanlı şehzadeleri)
  • kendisini öldürmeyen padişah üçüncü selim'i tahttan indiren kabakçı mustafa isyanı'na göz yuman, üçüncü selim'in tahttan inmesiyle de mayıs 1807'de tahta çıkan padişah.

    temmuz 1808'de, 14 aylık padişahlığının sonunda alemdar mustafa paşa'nın 16.000 kişilik orduyla üçüncü selim'i tekrar tahta çıkarmak için geldiğini haber alınca kardeşi ikinci mahmut ve amcasının oğlu olan üçüncü selim'in öldürülmesini emretti. yeniçeriler üçüncü selim'i öldürdü, ikinci mahmut ise kaçmayı başardı. aynı günü sonunda iv. mustafa tahttan indirildi yerine ikinci mahmut tahta çıktı. alemdar mustafa paşa'yı da sadrazamı yaptı.

    tahttan indirildikten dört ay sonra kasım 1808'de ikinci mahmut'un emriyle öldürüldü.
  • babıali'nin etrafı sarılıp alemdar kendini birkaç yüz yeniçeri ile havaya uçurunca, gaza gelen yeniçeriler bu sefer saraya saldırdılar. talimli sekban-ı cedit askeri de sarayı koruyup yeniçerilerinin saldırısına karşılık vermeye çalıştı.

    dördüncü mustafa tahttan indikten sonra öldürülmedi. alemdar 3. selimin ölümüne çok üzülse de insaf etti. mustafa sarayda hapis hayatı yaşamaya başladı. ancak alemdar'a karşı diye başlayıp saraya uzanan bu son isyanda mustafa da önlem olarak boğdurularak öldürüldü. böylece ii. mahmut tahtta hak iddia edebilecek tek hanedan üyesi olarak kaldı ve saltanatına devam etti.
  • o dönemi merak eden ve okuyan biri olarak varlığını yeni fark ettiğim padişah. sanki üçüncü selim'in ardından tahta ikinci mahmut çıkmış gibi zihnimde yer etmiş. bu elbette bir miktar benim, bir miktar ise tarih anlatımı ve yazımı müessesinin suçu.

    üçüncü selim'in katlinden sorumlu olması sebebiyle özellikle bu başlığa yazayım dedim. dördüncü mustafa'nın dönemi kabakçı mustafa isyanı ile başlıyor. aslında dördüncü mustafa'nın temel şanssızlığı da bu. çünkü başarıya ulaşmış bir isyan var ve isyankarlar tahta çıkardıkları padişahtan pek çok kişisel şey bekliyorlar. bunlar elbette devletin üst düzey mevkilerine yerleşmek şeklinde. dördüncü mustafa da elbet bunun karşısında durabilecek bir durumda değil ve isyankarların isteklerine boyun eğiyor.

    üçüncü selim ise kabakçı isyanında "madem ki istenmiyorum, ben de padişahlığı bırakıyorum" diyerek edilgen bir tavır gösteriyor ve dairesine çekiliyor. belki de bu sebeple süreci hayatta atlatıyor.

    gelelim üçüncü selim'in katl sürecine, 14 aylık dördüncü mustafa hükümdarlığı dönemi istanbul için kabus gibi geçti. yeniçeriler halk üzerinde yaptıkları eşkiyalıklar ile tatsızlıklar çıkarıyor, bazen yeniçeri ocakları arasında çatışmalar çıkıyordu. aynı dönemde istanbul'a gıda sevki de kötüydü bu sebeple et gibi şeyler fahiş fiyat ile satılmaya başlamıştı.

    14 temmuz 1808'de edirne'den birlikleri ile gizlice gelen alemdar mustafa paşa rumeli feneri kalesini basıp kabakçı mustafayı öldürür. (kabakçı mustafa rumeli fenerini isyandan sonra karargah bellemişti) kabakçı yanlısı yamaklar rumeli kavağı, sarıyer ve yeniköy'ü yakıp yıktı, halk korkuyla bölgeyi terk etti. ciddi muharebeler yaşandı. dördüncü mustafa durumdan tedirgin olup edirne'deki birlikleri sadrazam çelebi mustafa paşa ile birlikte istanbul'a çağırdı. ordu istanbul'a gelince dördüncü mustafa sancağı karşılamak için kırıkkavak'a geldi. burada dördüncü msutafa, alemdar mustafa ve sadrazam mustafa bir araya geldiler. alemdar'ın burada padişahı tutuklama şansı vardı, hatta çevresindekilerin telkinleri bu yöndeydi ama alemdar bunu uygun bulmadı.

    bu sürecin devamında dördüncü mustafa alemdar'ı serdar nişanı ile onurlandırdı. ancak bir hafta sonra alemdar babıali'yi basıp sadrazam çelebi mustafa'dan sadaret mührünü aldı. bu arada istanbul'un her köşesi de adamlarına tutturmuştu.

    alemdar soğuk çeşme kapısında adamlarıyla birlikte saraya çıktı ve babüssaade önündeki namazgaha oturdu. silahtar ağayı çağırtıp sadaret mührünü ona teslim etti. tedirgin durumdaki dördüncü mustafa mührü yeniden alemdar'a göndererek onu sadrazam olarak atadı. mührü gören alemdar çok büyük bir hata yaparak niyetini belli eden şekilde "ben mühür almaya değil, sultan selim efendimizin elini öpmeye geldim" dedi. bunu duyan şehülislam ve beraberindekiler iç saraya geri döndüler ve kapılar kapandı.

    iç sarayda tedirgin durumdaki dördüncü mustafa katledileceği endişesiyle üçüncü selim ve ikinci mahmut'un dairelerine baltacılar, enderunlular ve cariyelerden oluşan infaz ekipleri yolladı. üçüncü selim çevresinde onu korumaya çalışan harem personeline rağmen kafasına vurulan kılıç darbesi ile öldürüldü. ikinci mahmut ise gizlice haremin çatısına kaçırılarak durumdan kurtulabildi.

    iç sarayın kapılarını kırdıran alemdar selim'in arz odası önüne getirilmiş cesedi ile karşılaştı. ikinci mahmut çatıdan indirilip getirildi ve alemdar yeni padişaha ilk biat eden oldu. dördüncü mustafa ise harem içerisindeki kafes kasrına kapatıldı.

    dördüncü mustafa 112 günlük esaret hayatının ardından alemdar olayı esnasında saray yeniçeriler tarafından kuşatılınca ikinci mahmut'un emri ile boğduruldu.
  • tahta ciktigi vakit, yuzyillar boyunca suregelen yavuz’un kilicini kusanma teamulune riayet etmeyerek en buyuk atasi osman gazi’nin kilicini kusanan sultan.