şükela:  tümü | bugün soru sor
  • 1651 yılında hakkari'nin "han" köyünde dünyaya gelen ünlü kürt alim,yazar ve filozof.yapıtları arasında "nubara biçukan" (küçüklerin turfandası), eqida imane(inanç yolu) ve mem u zin(mem ve zin) sayılabilinir.xani kürtçenin yanında türkçe,arapça ve farsçayı da çok iyi bilir ve kullanırdı.eserlerinin hemen hemen tamamını kürtçe yazmıştır.xani doğubeyazıt'ta(ağrı) vefat etmiş ve oraya gömülmüştür türbesi şuan halkın ziyaretine açıktır.
  • (bkz: mem u zin)
  • aşkı, insan aşkını amaç edinmiş kürt filozof, şair, bilge...

    ehmedê xani yaşadığı çağın toplumsal ve siyasal gerçekliğini çok iyi bir biçimde analiz ederek, çatışma ve çarpıklıkları gözler önüne sermiştir eserlerinde... özgürlükçü, eşitlikçi ve hümanist biri olduğunu bütün eserlerinde iliklerine hissettirir insana. yaşadığı döneme bakılırsa çok ilerici olan bu tutum; insan zorbalığına, sınıflı toplum yapısına ve feodalizme bir meydan okuyuş gibidir... yine yaşadığı dönemin moda dillerini*tercih eden edebiyatçıların aksine tüm eserlerini, arı duru bir kürtçe ile yazmış ve toplumun esas sorunlarına, bireye, hak ve özgürlüklerine önem vermiştir.

    aşk ve özgürlük kavramları onun için paha biçilmez değerlerdi. bu iki kavramı eserlerinde çok iyi nakşetmiştir.
  • van'da onun adına bir lise açılmıştir.
  • cevdet bağcanın gülersen adlı parçasında ismi geçmektedir;

    gülersen
    mardin'de deyrul zaferan'da
    vaftiz olur bütün çoçuklar
    fırat diclesine kavuşur
    şattül arap çöl olur
    gülersen
    ağrı'da ishak paşa sarayının gölgesinde
    ahmede xani mezarında gülümser
    gülersen
    iğdır'da meçeli bir kayısı ağacı çiçek açar
    açar bahçesinde gülleri annemin
    gülersen
    erzurum'a bahar gelir
    mardin kapı şen olur
    gülersen
    gece siyabend'e kavuşur yıkılır nemrut'lar
    gülersen
    annemin gözbebeklerinde ülkem'de güler

    şarkısı da çok güzeldir...
  • ahmed-i hani ki kendisi aşkı anlatmaktadır ve dahi* bilgedir; zira, edebi fikir'in haziran sayısında, aşkı anlatan bilge başlığı altında bahsi geçmektedir.

    http://www.edebifikir.com/…rinti.php?sayfa=4&sayi=2
  • ahmed-i hani, halü hazırda çalıştığım lisenin adı. açılımın izleri...
  • kürt açılımı vesilesiyle adını daha sık duyduğumuz kürt şair, yazar, filozof, kanaat önderi.

    “seversiniz sevmezsiniz, görüşlerini kabul edersiniz, etmezsiniz ama ahmed-i hani’siz, bitlisli said-i nursi’siz bir türkiye’nin maneviyatı noksan kalır” demiş başbakan.

    kendisinden bahsedilirken said nursi'nin de adının geçmesi tesadüf değildir. said nursi'nin kitaplarında da adı geçer, cemaate göre ikisinin arasında farklar vardır ama said nursi'nin kendisinden etkilenmediğini söylemek mümkün değildir.

    said nursi'nin, doğubayazıt'ta kaldığı bir süre, hani baba'nın türbesinde kaldığına, penceresinden saatlerce bakarak feyz aldığına inanılır. yöre halkının bize anlattığına ve türbede yazılanlara göre durum böyle. şu an türbesinin üst tarafındaki cami'den türbeye açılan pencere de muhtemelen bunu simgelemek için yapılmış. * pencereden başınızı uzatınca türbenin içine bakabiliyorsunuz.

    türbesi doğubayazıt'ta ishak paşa sarayı'nın çok yakınındadır. ishak paşa sarayı'nı gezmeye giden şanslı kişilerden olursanız, gelmişken atlamayın hani baba'nın türbesine de bir uğrayın derim.
  • kürt milliyetçiliğinin babası olarak görülür.
  • önemli bir kürt edebiyatçısıdır. abdullah yaşın tarafından lis yayınları'ndan çıkan "kürt filozofu şeyh ehmede xani hazretleri" adlı kitap xanî hakkında önemli bir çalışma olmaya adaydır.