şükela:  tümü | bugün
  • sozlukte ek$i sozluk'e hem konsept olarak hem de $eklen benzeyen sitelere verilen isim. ilk olarak marvin rehber adinda ek$i sozluk source code'larini eline gecirmi$ bir ek$i sozluk yazari tarafindan ek$i sozluk'teki bir kisim entry'leri de aktararak haber vermeden gizliden gizliye yapilmi$ olanidir. klon ismi bu zamandan kalmi$ olsa gerek.

    marvin rehber isimli ilk olayli klon cali$masinda ek$i sozluk kodlarini alan birinin sormadan boyle ahlaksizlik timsali bir i$e kalki$masindan dolayi berserk oldugumu hatirliyorum. o donem pek cok sozluk yazarinin da bu duruma $iddetli tepki gosterdigini hatirliyorum. sonra site gitti kayboldu ama arkasinda "klonlara kar$i antipati" birakti.

    bundan sonra pek cok klon cikti. iclerinden sadece ultimatr sozluk yapilmadan once bizden izin istendi ve ek$i sozluk'te de en tepki cekmeyen klon da bundan dolayi o kalmi$tir muhtemelen.

    yalniz her klon ciktiginda, belki ilkinde ilk kur$unu atan, ilk alev kusan ben oldugumdan olsa gerek hep benim ne du$undugum, ne hissettigim, destekleyip desteklemedigim, issiz bir adaya du$ersem yanima ne alacagim soruldu. hem klonlara kar$i yakla$imima hem hissettiklerime hem de ada maceralarima ortak bir yanit olsun diye bunlari buraya yazmayi uygun gordum.

    oncelikle bir klonun varligindan cogunlukla alakasiz kaynaklardan haberdar oluyorum. birileri ko$arak kahveye gelip "emrah ko$ sozlugunu klonluyorlar!" diye mesaj atiyor. ben de ilk ba$ta hem okeyim yarida bolundugunden hem de benden habersiz i$ cevrilmesinden dolayi yapilan klona daha gormeden 1 adet sinsilik puani ekliyorum.

    sonra "bakalim bu sefer napmi$lar" merakiyla klon sayfasini aciyorum. oncelikle aradigim ek$i sozluk'e atif cumleleri oluyor ki buna genelde hic bir klonda rastlamak mumkun degil. hatta cogunda "site ek$i sozluk'u andirmakla beraber alakamiz yoktur", "orada bilgi burada yorum var", "ek$i sozluk'un kendisi taklit", "ek$i sozluk yazarlari siktirsin", "ek$i sozluk yazarlarini kaziga dikmek istemek" gibi ibarelere rastliyorum. ek$i sozluk bu $ekline ve $emaline 4 yili a$kindir yazarlarinin istekleriyle oneriyleriyle olu$an bilgi birikimiyle geldi. bu noktada alip yenisini cikarip "orada bilgi burada yorum var" diyen, "bu sitede ek$i sozlukten hic bir $ey araklanmami$tir her $eyi sifirdan yaptik" diyebilenler adina uzuluyorum. albumlerine bring me to life cover'i koyup "bu parcanin bring me to life'la hic bir alakasi yoktur, orada kadin vokal bizde brutal vokal var, butun parcayi sifirdan icra ettik hic sample araklamadik, siktirsin evanescence" diye not du$en muzik gruplari hayal etmeye cali$iyorum. piedra irmaginin kiyisina oturup agliyorum. klonun hanesine 1 adet toy genclik puani ekliyorum.

    daha sonra da cogu klona ilk donemlerinde ziyaret edip geli$im surecini takip etmeye cali$iyorum. cogunlukla bu ek$i sozluk'e olan yakla$im ve sozluk uyesi olmayanlarin sozluk konseptinden ne anladiklariyla ilgili ipuclari edinmek yonunde oluyor. gonul isterdi ki sozlukte cozemedigimiz sorunlara orijinal cozumler, iyi arabirim cozumleri, komunite yonetimiyle ilgili dahiyane idare $ekillerine rastlayip aynisini biz de uygulayalim ama malesef i$in temelinin taklite dayanmasinin klonun geli$im surecinde cok etkisi oluyor. (bkz: ek$i sozluk klonlarinin ortak ozellikleri). bu yuzden cogu zaman klonun vasatlik hanesine 1 puan eklemek zorunda kaliyorum. bir sure sonra da ziyaret etmekten vazgeciyorum.

    teknik olarak ise php/mysql ile yapilmi$ sozluklere 1 teknik ba$ari puani veriyorum. access'le yapilanlardan 1 cikariyorum. sozlukteki js, css dosyalarini alip direk kullanan uygulamalara 1 lamer'lik puani ekliyorum. "bad site!" diyorum.

    peki hic mi iyi bir du$unce gecmiyor aklimdan karde$im? geciyor. oncelikle birilerini iyi kotu kod yazmaya te$vik ettigim icin seviniyorum. sozluk gibi bir uygulamanin arabirim tasariminda mukemmeli bulmu$um ki millet aynisini yapiyor diye du$unup boburleniyorum. klonlardaki ek$i sozluk ve ssg ba$liklarinda "a$mi$ site", "mukemmel insan" gibi $eyler gorunce $imariyorum, "evet dogru" diyorum. kendimin muhte$emlik puanina 1 ekliyorum.

    bunun haricinde ek$i sozluk'e yeni yazar alamadigimizdan klonlar bana potansiyel ek$i sozluk yazari adaylarini tanima firsati veriyor. bugune kadar hep icinden takip ettigim bir komunite turunu di$ardan takip etme $ansi buluyorum. bunlari da kendim icin firsat olarak goruyorum.

    ayrica onemli noktalardan biri de bazi klonlarda super yazarlara rastliyorum ve kendisinin ek$i sozluk'te olmadigini du$unup uzuldugum oluyor. ba$vurulari kapali tutmakla ne kadar cok sayida guzel yazardan mahrum kaldigimizi farkediyorum.

    ek$i sozluk yazarlarinin klonlara kar$i tepkilerini ilk klonun etkisi ve harcanan emege verdikleri degerden dolayi malesef yadirgayamiyorum. hakikaten bu taraftan geli$tirmesi yillar surmu$ butun bir projenin aynisini hop diye "adibas" markayla damdan indirmi$ gibi duruyor. diger yandan klonlarin cikmasini ne hukuki ne de ba$ka tur bir yaptirimla engellemek gibi bir du$uncem yok asla da boyle bir $eyi desteklemem. boyle bir $eyi istemek, en ba$ta internet'in serbest geli$im ruhuna darbe vurmak, kendi bindigimiz dali kesmek olur. hatta ke$ke daha cok sozluk olsa daha cok alternatif olsa da biz bir popularite unsuru olmaktan cikip yine sadece yazmaktan ve okumaktan keyif aldigimiz icin sozluk yazari olsak.
  • kronolojik olarak;
    (bkz: marvin rehber)
    (bkz: yorumz.com)
    (bkz: nedir antoloji com)
    (bkz: ultimatr sözlük)
    (bkz: gamextreme interaktif ansiklopedi)
    (bkz: zibidi sözlük)
    (bkz: data sözlük)
    (bkz: kral sözlük)
    (bkz: private sözlük)
    sırasıyla açılmış sitelere suserlarca yapılan yakıştırma. haklı bir yakıştırma olup olmadığı tartışılır kavram.

    5 nolu olanına "ikinci adam"lık ya da kimilerinin deyimiyle "suç ortaklığı" yapmış olduğum bir şeydir. dolayısıyla bu naneyi yemiş olmanın getirileri, götürüleri ve tabiki hissettirdiklerini az çok bilmekteyim.

    diğer klonların özelliklerini, niyetlerini, falanını filanını bilmediğim için diyeceklerim sadece benim ve hakkında yetkili olduğum "klon"a has olabilirler. yine de genelleme şeklinde vermeye çalışayım. bir özeleştiri olmasının yanısıra tamamen gerçeklerdir anlatacaklarım.

    hikayedeki 3. tekil şahıs kendim oluyorum. başlıyorum:

    ekşi sözlük uzun zamandır takip edilmektedir (tabii ekşi sözlük kişiyi kendine müptelâ ettirebilmiş olsun ki, bu kişi klona kol sıvama tribine bürünsün, yanlış mıyım?). hazır elde bir php izni olan server/webspace neyin de vardır. tabi başka amaçlara hizmet etsin diye kurulmuştur (mesela bizimki bir proje grubunun (bkz: gamextreme) forumu idi) zamanında. sonra gün gelir "yahu forumun dışında php bazlı bişey daha yapalım, eğlence olur, millete dinlence olur" denir. fikirler öne sürülür, bizim cin fikirli (hani sözlük müptelâsı olan) kişi çıkar ortaya ve "sözlük yapalım!" der. kalkar webmaster'a gösterir "bak böyle bişey eğlence ötesi", burada tabiki kişinin sözlüğe 1 yıla yakın zamandır takılması ve kullanıcı alımına denk gelmemesi önemli bi faktördür ısrarında.

    herneyse, kişi webmasterla yakın arkadaşlığın getirisi olarak fikirler arasında daha az oy almış olmasına karşın sözlük fikrini kabul ettirir, akla yatırır bir şekilde. webmasterımıza güzel bir php deneyimi olacaktır bu. işin garibi ekşi sözlüğün olaya tepki göstereceği aklın ucundan bile geçmemiştir, geçmemektedir. webmaster oturur bilgisayarın başına, bu güzel deneyimin hevesiyle bir haftada hazır eder bol buglı prematüre "klon"unu. naapsın, elden bu gelmektedir şimdilik.

    başlanır beta-test aşamasına, bizim fikirbabası kişi dahil birkaç arkadaş tahsis edilir bu iş için. bir sürü buglar bulunur, düzeltilir. bu arada eksikler, şunlar bunlar göze çarpar. e birçok hata ve eksiklikten alnının akıyla kurtulmuş ekşi sözlüğe göz atmak farzdır, kimi sorunlara ise kafadan çözümler bulunur, bir şekilde sözlük çalışacak ve millete sunulacak konuma getirilir.

    eski forum üyelerinin yanısıra eşe dosta haber edilir, "bakınız böyle ekşi sözlük tipi bişey inşa ettik, gelin çizittirin bi iki" denir. kimileri sözlük konseptinden haberdar değildir, sıçar batırır ortalığı. kimileri bilir de burun kıvırır "özenti misiniz olum?" der. işte burda ilk kez "klon" damgası vurulmuş olur "klon"umuza. "olum bunu yapmasak başka şey yapacaktık, ne biliym chatbot falan yapıcaktık, bizim epic diretti illa".

    sonra ne bileyim sorunlar falan akseder ara sıra, üyeler hala eşten dosttandır. ekşi sözlüğü geçmek gibi bir ideal şöyle dursun, ekşi sözlüğün yanına yaklaşmak gibi en küçük bir gâye parçacığı bile yoktur ki beyinlerde. dışardan derler: "ulan yapmasını bilmiyosunuz ne yapıyosunuz?" "bre dürzüler, öğrenelim deyü yapıyoruz, biz de, her şey yavaş yavaş" "başka şey yapaydınız?" bütün millet o zamanlar anlamını bilmediğimiz "ekşi fedai"sine dönüşmüştür bir anda. meğer gelmiş geçmiş bir marvin rehber vakası var imiş, ne bilelim. bütün millet ondan bozuntu. şimdi biz yine "ikinci sözlük" yaftasıyla atılıyoruz ya platforma. e ikinci olmak = taraf olmak, rakip çıkmak anlamına geldi bir anda. (edit notu: çıktığı dönemde "gia" ortalıktaki tek klon durumundaydı)

    sonra üyelikler açılmaz mı ekşi sözlükte?! hurraa millet doluşur oraya tabi. e bizimkiler de tabi. hmm şimdi önde iki seçenek vardır: ya güzel sözlüğünü modere etmeyi sürdürecektir ya da, terkedip gidecektir. ikilem sonuçlanamadan bir fetret devrine girilir. siteyle uzun süre ilgilenilemez, ancak ekşi sözlüğe user gözüyle girilince pek çok yeni şey öğrenilir, onlarca yeni kavram, yeni atraksiyon.

    unutulmamıştır ama "klon"cuk. daha kimselerin haberi yoktur ondan, bir köşede durmaktadır. günde 3-5 entrye kadar düştüğü görülmüştür bu süreçte. e ondan evvel de 20'yi 30'u geçmediğinden pek yadırganmaz bu durum.

    neyse böyle durgun bir şekilde geçinip gidilirken birden adamımızın aklına güzel bir fikir gelir. siteyi ssg'ye gösterecektir. ssg sağolsun kendine gelen mesajları dikkate alan biri olarak siteye girer, "güzel olmuş, tebrik ederim" der. seviniriz tabi.

    ve sonunda o büyük gün gelir. küçücük ve güvenlikten, moderasyondan aciz "klon"cuğumuz, bir şekilde ekşicilerin kulağına gider ve ne olduysa o gün olur. bir anda onlarca yazar, bu kuş uçmaz kervan geçmez siteye akın eder. kimi sert bir dille uyarmaya, kimi dalga geçmeye, kimiyse ciddi ciddi yazar olmaya katılır siteye. gecenin geç saatlerine kadar ekşi+icqdan (edit notu: hehe icq) gelen mesajların ardı arkası kesilmez. başlıklar, entryler sıralanır, binbir hakaret, haklı haksız itham gırla gider gün boyu.

    neyse böyle böyle upuzun bir gün atlatılır. ki ne atlatılma, entry sayısı bir anda bilmemkaç kata fırlamış; ortalığı rubbish entry karmaşası, bug exploit hengâmesi götürmektedir. site yoğun bakıma alınır ve temizlenir, düzenlenir. yeni yeni özellikler konur. evet, artık bizim de bir "bişeyler bekleyen" kitlemiz vardır.

    artık tanınmaktayızdır, iyi kötü bir reklamımız yapılmıştır. forum morum kapatılır, proje askıya alınır, tek işimiz gücümüz "klon"umuzu geliştirmek olmuştur artık. bunun için kullanıcıların fikirleri alınır bir bir. tabi herkeşler ekşide gördüklerini istemektedirler. aynı yönde bir site olduğumuzun bilincinde olarak ekşiden istenilen şeylere göz atarız, ya yorumlarız, ya da hiç olmadı değişik bir ad koyarız, yine "pis kopyacılar" damgası yemeyelim diye. tabi faydası olmaz, aksine "ulan bide aynısını alıp ismini değiştirmiş hipneler" denir. halbuki özelliklerin hiçbirinde hak iddia etmemekteyizdir ki. ekşide olup olmaması değil, kullanıcı talebi ve bizim bunları uygun görüp görmememiz, akabinde php yollu bunları yorumlamamız, dileklere tercüman olmamızdır mesele.

    neyse işler rayına oturtulur, kitle yavaş ama istikrarlı bir şekilde gelişir. arada bir ekşideki başlığımıza rastlayan bireyler gelip herkesin binlerce kez yapmış olduğu zırvaları sıralarlar. anlamsız saldırılara kulak kapamaya alışmışızdır, bir yol tutturmuşuzdur artık. ha bu arada sırf cevap hakkı doğmaması adına ekşi sözlüğe eleştiriyi bile yasaklarız, ispiyon gerekçesi sayarız sitemizde. zira zamanında uçurulmuş kimi ekşi sözlük yazarlarının sırf ekşiye laf sokmak için siteye katıldığı olur kimi zaman.

    amma ve lâkin server sorunları baş gösterir bu sefer, tabi böyle trafik çeken bir siteye o biçim bir server gerekmektedir. birinci yıl kutlamalarının ardından birkaç hafta geçmesin ki site hepten göçüverir, database kanatlanır. sonuç sitenin şu anki halidir (edit notu: entry'nin giriş tarihi). tabi binbir ders çıkarılmıştır şu güne değin, en acı dersten sonra dahi hala yılınmamışsa bu işten demekki bu işin kendi içinde bir özlüğü vardır. bir "klon" bu kadar uzun ömürlü olamaz ki? şu ana dek katedilmiş mesafenin, yaşanmış büyümenin bir anlamı yok mudur? yazılmış onca entry'nin hiç değeri yok mudur? "klon" tabir edilen bu platformun, ekşiden apayrı bir database'i, içerdiği apayrı fikirleri, yorumları, tanımları, bilgileri yok mudur? onca user ne diye yazmıştır binlerce entry'i bu "klon"a? bu yoksa halâ o bazı dar görüşlülerin tabiriyle "ötekilerin" zayıf sırzanışı, altı üstü bir sözlükte yazma hevesinin kısa süreli dışa vuruşu mudur?

    not: başta da belirttiğim üzere bu yazdıklarım tamamen, kendi "klon"umuz olan gamextreme interaktif ansiklopedi'ye aittir. diğer klonların yaşadıklarını ve gayelerini yansıtmamış olabilir.

    edit güncellemesi:
    "ekşi sözlük klonu", sayısız başarılı örneği sebebiyle yıllar içinde normalleşmiş bir kavram haline geldi ve bu ofansif biçimiyle kullanılmıyor artık. dolayısıyla onun yerine "sözlük konseptli site" demek daha doğru olur.

    varolduğu süre boyunca moderatörlüğünü yaptığım "sözlük konseptli site" gia'da, veritabanının ve onca emeğin kuş olup uçtuğu o tarihten (ekim 2003) sonra site tekrar baştan daha planlı ve düzenli şekilde açılmış, vefalı kullanıcı kitlesi sayesinde eskisinden çok daha hızlı bir büyümeye şahit olmuş ve bu şekilde 2 buçuk 3 sene kadar tam takır işlemiştir. bu dönemde nice arkadaşlıklar kurulmuş, nice maceralar yaşanmıştır. yıl 2006 olduğunda benzeri problemler tekrar baş göstermiş, hatırladığım kadarıyla veritabanı tekrardan uçmuş ancak bir önceki backup'ı güç belâ kurtarılabilmiştir. sonrasında "host değiştirelecek, konsept daha vikipedik bir formata dönüştürülecek" gibi kararlar alınmasına karşın bunlar uygulanmamış, hayatın koşuşturmacasında ertelenmiş, 9 ay sonra ısrarlar sebebiyle eski haliyle site tekrardan açılmıştır. bu uzun bekleyişin ardından siteyi canlı tutmaya çalışan yazarlar olmuş olmasına rağmen, şahsım da dahil olmak üzere tüm admin ve moderatörler, akabininde de yazarlar, sanki ortak bir karar alınmış gibi yavaş yavaş siteye ilgisini kaybetmiş, elini eteğini çekmişlerdir. günümüzde gia.gen.tr adresinde bulunan site, artık bir "hayalet sözlük" konumundadır (şimdi baktım en son entry 4 ay evvel girilmiş). sanırım açık tutulmasının tek sebebi sitenin an itibariyle 72300 başlık ve 185956 entry'e sahip, bilgileri güncel olmayan, ancak google'dan, şurdan burdan yolu düşenlerin var olan bilgilerden yararlanabileceği bir mecra oluşu (örneğin kimler var kısmından baktım şu an siteyi okuyan 6 ziyaretçi varmış).

    sonuçta bir başarısızlık örneğinden ziyade güzel bir anı olarak hatırlayacağım kendisini, zamanını yaşadı, belki de zamanında bitti. bünyesinden geçmiş tüm bireyleri saygıyla selamlarım. ~epic 15.10.2011~
  • çoğu uçurulan sözlüklerdir
  • katledilesi web space ler...
  • (bkz: okuz sozluk)
  • "gerdeğe girmeden önce kerhaneye giden türk erkeği" zihniyeti ürünüdürler. tabi tüm sözlüğün bir orgy olduğundan habersiz bünyelere aittir bu zihniyet.

    (bkz: bütün sözlük grup seks yaparsa olabilecekler)
  • ek$i sözlükün transfer hızına ulaşamayacak olan sözlüklerin genel adı.