şükela:  tümü | bugün
  • alman donanması kriegsmarine 1942 yılından itibaren başına gelen her kötü olayda oldukça paranoyak davranarak, halihazırda kullanımda olan enigma kod kitapçıklarını, makinada ana şifrelemeyi yapan 26 telli rotorları değiştirmiş ve güncellemiştir.

    1944 yılında yapılmış bir şifreleme işlemine göz atarsak olayın artık nasıl bir manyaklık haline geldiği daha kolay anlaşılır:

    örnek olarak şifrelenecek düz metin

    "geleitzug 16-20 dampfer
    quadrant ca 91 33 (90 133)
    u-999"

    olsun.

    şifrelenmeye başlanmadan önceki hali bile şifre gibi olan bu düz metinde denizaltımız u-999, haritanın ca 9133 gridinde 16 ila 20 gemilik bir konvoy bildiriyor.

    bu düz metin haldır huldur enigmaya girilmiyor. önce signal subayı satzbuch denilen converting kitapçığını kullanarak her biri bir satır kaplayan cümleleri şifrelemeye uygun figürler haline getiriyor. metin bu işlem sonucu :

    geleitzug 16-20 dampfer = 0512
    quadrat ca 90 = 4545
    133 = 8152

    haline geliyor. bu düz 4 haneli rakamlar alındıktan sonra şifre subayı schlusselzahlentafel isimli kitaptan rakamlara, hangi gün, hangi 4 haneli rakamın eklenileceğini buluyor ve düz metni henüz enigmaya girmeden ikinci kez şifreliyor. bu sistemi de gösterirsek :

    0512 4545 8152
    0384 0384 0384
    ---------------------
    0896 4829 8436

    sonuç olarak signal subayı elde edilen bu 4lü figürleri buchgruppenheft kullanarak 4lü alfanümerik kodlara çeviriyor. yalnız bu kağıt üzerindeki işlem sonucu henüz enigma şifrelemesine girilmeden bile kriptolama oldukça karmaşık bir hal alıyor. bletchley park'taki kod kırıcılar bu sözkonusu (her iki ayda bir değişen) kod kitaplarını ele geçirmeden yalnızca etrafa bakıp dua ediyorlardı. bu son kriptolama sonrası mesajın aldığı hal şu şekilde görünecektir, sonda denizaltının değişmeyen üç haneli trigramına dikkat edin :

    0896 = zldp
    4829 = oyak
    8436 = wikw
    u999 = lqx

    bu mesajla enigma başına oturan subayımız mesajı schlusseltafel m algemein - innere einstellung denen bir yöntemle 3 rotorlu standart enigma usulü şifreleyecek ve ardından ele geçen kodu plug girişleri ve key numaralarını yine farklı bir kitaptan değiştirerek 8 rotorlu olarak 1944 mayıs enigması (aussere einstellung) ile ikinci şifrelemeye tâbi tutacaktır.

    enigmaya giren ve alabildiğine şifrelenen kod şu hale gelir:

    qrle atmg sikr qdx

    ve bu kodla beraber karadaki deniz kuvvetleri enigmasına ulaşan mesaj şu şekildedir :

    ßß
    rdf
    qrle atmg sikr
    qdx
    rdf

    a- tokalaşma sinyali
    b- şifrelenmemiş o günün kenngruppe trigramı
    c- şifrelenmiş mesaj
    d- şifrelenmiş imza
    e- tekrar edilen şifrelenmemiş kengruppe trigramı bulunur.

    bu mesajın decypher edilmesi uygun ekipmanla 20 saniye sürer ve verilen yanıt dakikalar içinde aynı işlemlerden geçerek denizaltıya geri döner. 10-12 dakika su üstünde kalan denizaltı ne yapması gerektiğini bilerek tekrar dalar. raporunu vermiş emirleri almıştır.

    ayrıca eğer deniz kuvvetleri komutanlığının kaptana bizzat söylemek istediği bir şey var ise cevap mesajında araya bir de sonderschlussel şifrelemesi girecektir ki o apayrı bir konudur, 3 kez decypher edilmiş bir mesaj kaptana yine şifreli olarak iletilir ve o da kamarasında kilitli tuttuğu bir başka code book ile mesajı şahsen okur.

    bir gün biri çıkıp da alan turing neden büyük bir insandı diye sorarlarsa bütün bunları çözdü ondan deriz. ya da demeyiz işte ne bileyim o günkü halet i ruhiyemize bağlı olarak.
  • 2. dünya savaşı sırasında almanların kullandığı cihaz. makinanın çalışma sistemi şöyle,

    klavyenin bulunduğu yerin üstünde, harfler bulunuyor. mesela klavyede "a" harfine bastığınızda bu yukardaki harfler bölmesinde "b" harfi yanabiliyor. bir daha "a" harfine bastığınızda ise bu sefer "d" harfi yanıyor, bir daha bastığınızda "z" yanıyor. her seferinde bu yanan harfler şifrelenmiş mesaj oluyor. mesela karşı tarafa çok kızdınız ve göndereceğiniz mesaj

    aaa sokarım ama ha - bdzn aoct jvto b

    gördüğünüz gibi olay değişik, o bildiğimiz orta okulda kızların yarattığı alfabeden biraz farklı.

    peki neden "a" harfi için her seferinde farklı bir harf karşılık geliyor?

    işte enigma nın sırrı burda başlıyor. basit olarak makinanın içinde 3 tane silindir bulunuyor ( makinaya göre değişiyor bu, 2-3-4) . her silindir 26 pozisyona sahip. ilk "a" harfine bastığımızda en soldaki silindir bir dişli atıyor. ve bize b harfini veriyor. bir daha bastığımızda bir dişli daha atıyor ve başka bir harfi veriyor. 26 kere "a" ya bastığımızda en soldaki silindir 1 tur atarken, ortadaki silindir de bir dişli atıyor. misal;

    aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa aaaa - bdzg owcx ltks btmc dlpb muqo fxyh cxtg yjfl ınhn xshı unth

    her dönüş farklı bir harfe denk geliyor. en sağdaki silindir, ortadaki silindir tam turunu tamamladıktan sonra 1 dişli atıyor.

    makinanın nasıl çalıştığını anladık, peki bu kodları nasıl çözebileceğiz? yarın almanlar kaybedince biz de kaybetmiş olmayalım diye onu da çözeceğim lakin biraz zamana ihtiyacım var.

    xlca rmkz lqkj rtyz dsdz edsı shdz gqev qxym bqfe jccı kzec voıj phck sxdo

    (bkz: absinthe in yararları)
  • latince: gizem, bulmaca, cok zorlarsak bilmece.
  • şu anda dünyada sadece 3 tane bulunan ve ikinci dünya savaşı sırasında almanlar tarafından askeri mesajları vs. gizlemek için kullanılmış şifreleme makinesi. daha fazla bilgi için:
    http://www.ugrad.cs.jhu.edu/…ussell/classes/enigma/
  • voyageur isimli albumleriyle bir kez daha sahane muzik yaptiklarini kanitlayan, alfabetik yer degistirme prensibine dayanan sifre makinasi.

    kisilik bolunmesinden muzdarip bu muamma kavramin, muzisyen tarafini bir kenara birakalim ve 2. dunya savasinin kaderini (etkisi, hindsight ile abartilmakla beraber) etkileyen savasci kimligi ustune konusalim.

    "etkisi abartilmistir" vecizesinin osurmamin sebebi, cogu zaman enigmadan bahsedilirken, ingilizlerin sifreyi cozdukten sonra almanlarin planlarini her aksam trt 18 haber bulteni dinler gibi dinleyip ogrendikleri, gelecege donusteki sports almanac sahibi billy bob thornton misali (billy tennondi galiba aslen ama bir kere billy deyince lastigi patlativeriyoruz; angelina jolienin dudaklariyla iliskilendirdigimiz bir isim tamlamasi oldugundan olsa gerek, beynimizin derinliklerindeki en serefsiz, en hayta noron grubunun baglantilarina kazinmis, yapacak birsey yok) kolayca almanlari yenmisler gibi bir imaj olusuyor.

    bu manasiz cumlenin tonundan da anlayacaginiz uzere boyle bir sey olmadi. hatta, birakin angelina jolienin billy bob thornton tamlamasinin dovmesini yaptirmasinin uzerimde yarattigi ruhsal cokuntuyu, "sifreyi cozmek" diye birsey de yok; bulvar gazetelerinin uydurmasi bunlar.

    sonucta ne almanlarin genel bir sifresi vardi, ne de bu kodlarini yillarca degistirmeden kullanacak kadar salaklardi. elbette internet mucizesi o zamanlar vuku bulmus olsaydi, birkac forward manyagi alman cikar, hitlerin dogumgununu 5'le carpip, ters cevirip uc ekleyince tekrar ayni rakamin elde edildigini duyuran ve bu mesaji bir gun icinde 10 denizaltina ulastirmazsaniz kafaniza v-2 isabet edecegini salik veren bir makina yaparlardi ama enigma boyle birsey degildi.

    konunun uzmanlariyla yaptigim gorusmeler sonunda anladim ki, asil olay makinanin mekanizmasini cozmek. bu cozuldugu vakit, sifreli haberlesmelerin de cozulme olanagi doguyor fakat elde edilen avantaj cok kisa sureli. almanlarin degisik kuvvetleri icin degisik haberlesme protokolleri var ve enigmanin yapisini anlayan ingiliz sifre kiricilarin, makinanin hangi konfigurasyondayken aldiklari mesajlari bu sekilde sifreleyecegini anlayabilmeleri icin bir gunden fazla zamanlari olmuyor. ertesi gun yeni bir mucadele, yeni tatlar, yeni heyecanlar.

    yani oyle savasin ortasinda sifreyi kirip, sonra aylarca yan gelip yatmak, "alman bin denizaltina, dus pusuma" demek yok. kimi zaman zamaninda cozuluyor sifreler, kimi gun hicbir haberlesmeden bilgi alinamiyor. bu kriptoloji piyasasi dogasi geregi boyledir yani, bir gun varsin obur gun yoksun, adamin gozunun yasina bakmazlar.

    ikinci olarak, bildigim kadariyla muttefikler almanlarin sifrelerini etkili bicimde cozmeye basladiklari zaman zaten ibre onlarin lehine donmustu ve buyuk ihtimalle bu avantajlari olmasa da sonuc degismeyecekti.

    bu arada almanlari da filmlerdeki yuzsuz, karaktersiz kotu adamlara benzetip, onlardan cansiz nesnelermis gibi bahsetmek de olmaz. zira cevval muttefikler enigmanin muammalari arasinda kaybolmusken, bir yandan da alman kriptocular muttefiklerin -ozellikle hava kuvvetleri- sifrelerini cozmeye calisiyor, bunda da bazen basarili olarak takir takir ucaklarini indiriyorlardi. zaten baslarda kriptografi savasinda onlarin ustun olduguna dair suphe yok ama hepimizin bildigi gibi bir kez duraklama donemine girildi mi, gerileme ve cokus kacinilmaz oldugundan, bu ustunluklerini kaybediyorlar.

    dedigim gibi muk kemmel muzik yapan bir gruptur kendileri...
  • yavsak ingilizler'in biz cozduk diye tarihi carpitanlardan oldugunu bir kez daha kanitlamistir. polnyali matematikcilerin ilk enigmalari cozdukleri ve ilk enigmanin onlar tarafindan ele gecirilip ingilizler'e savas basladiginda matematikcilerle verdigi uygun bir sekilde unutulmustur. tarihi bosuna kazananlar yazar dememisler.
  • ses ornekleme dahisi michael crétu ve karisi sandra'nin muhtesem grubu.. 3 altin album. görkemli bir final.
  • 158 katrilyon permütasyon ihtimali ile bırakın marian rejewski'yi, alan turing'i; 1940'lardaki teknoloji ile tüm müttefik nüfus uğraşsa dahi şifrelemesini çözemeyecekleri makine. çözmeleri norveç'teki bir karakoldaki alman şifrecinin disiplinli kibarlığı olmuş. her sabah istisnasız komuta merkezine guten morgen* diyerek mesaj çeken bu şifrelemeci, farkında olmadan enigma'nın rosetta taşı olmuş. sonrası türkiye'nin de ucundan köşesinden içinde olduğu mihver devletler ve almanlar için sonun başlangıcı oldu. almanlar enigma sonrası lorenz diye 6 rotorlu daha karmaşık bir şifreleme yapsalar da, rosetta taşı ellerinde olan müttefikler onu da kısa zamanda çözmüşler.

    enigma'nın çözülmesi savaşı 2 sene kısaltmış. tabi bunu iddia eden adamlar atom bombası atılması savaşı bilmem kaç sene kısaltmış, churchill'in, stalin'in dehası sayesinde savaşın gidişatı çok kısalmış ve saire diyerek kendi yazdıkları tarih kitaplarında, kendi kendilerine birer hazreti isa halesi giydiriyorlar. bunu diyene "siktir lan almanya'nın adam gibi bir tane müttefiki olsaydı baban kimdi bilemezdin şerefsiz" diyeceksin. enigmayı çözemeseydiler, belki de savaş bir sene sonra almanya lehine bitecekti. denizde tilki gibi dolanan u-boat'lar ingiltere'yi açlığa mahkum etmişti, amerika kendi kıtasında dahi kafasını kaldıramıyordu, stalin avrupa haritasının başında wehrmacht'ın ne zaman moskova'ya gireceğini tarihlendirip, bir mucize için hatim indiriyordu. şifreleme çözülünce tilki olan u-boat'lar birer ters dönmüş köpek balığı gibi savunmasız kaldı. zira u-boat'lar denizin dibinde pillerle gidiyor. bu piller denizaltı'ya yürüme hızında 1 gün yetiyor. bir gün sonra su yüzüne çıkıp jeneratörlerini çalıştırıp pilleri depolaması gerekir. o zamanda su yüzünde savunmasız kalıyor. işte enigma'nın çözülmesi koca atlantik'te u-boat'ların kolayca bulunmasını, havadan avlanmasını sağladı. almanya'nın müttefiklere koca atlantik'i dar eden deniz gücünü, bir anda tam tersine çevirdi. bu da ingiltere'nin yeniden palazlanmasını, abd'nin atar gider yapmasını sağladı.
  • ayni harfi tekrar ayni harfle sifrelememesi kirilmasinda buyuk rol oynamistir.