şükela:  tümü | bugün sorunsallar (1)
  • anarsizm in, bir nevi fenni ve ulvi haline verilebilecek genel ad.
  • (bkz: entropia)
  • evrende her şey minimum enerji, maksimum düzensizlik eğilimindedir. örnek olarak ortalama bir yurt ortamı verilebilir. okulun ilk günlerinde ödev yapma, geyik çevirme uğraşında olan bi dünya öğrenci ve düzenli, temiz odalar vardır. iki üç hafta içinde öğrenciler ağızlarında sigara yatağa mıhlanmış konuşmayan tiplere*; odaysa ümraniye çöplüğüne* dönmüştür. yumurtaya can veren allahım ,değişmez kaidelerini yurt ortamından da eksik etmemiştir görüldüğü üzre.
  • entropinin varolduğu bir evrenin mutlaka entropinin sıfır olduğu bir başlangıcı vardır.
  • enerji miktarının evrende azalması yani düzensizliğin çoğalmasıdır.
  • entropi hakkinda iki onemli husus:

    1. termodinamigin ikinci yasasi aslinda tam olarak sunu soyler: "parcacik sayisi sonsuza giderken olmasi en muhtemel olan sey olur". bu su demek: bozuk para atalim. hepsinin tura gelebilecegi kac durum var? yalnizca bir: tttttt....
    biri disinda hepsinin tura gelebilecegi kac durum var? daha cok: ytttt..., tyttt, ttyttt...
    peki yarisinin yazi yarisinin tura gelecegi kac durum var? abarti cok: ytytyt..., yytyttyt, yttytyyt.... iste sonuncusu maksimum entropiye sahip olan sistemdir

    sonuc: cok para atarsam yarisi yazi yarisi tura gelir. entropinin artmasi, sistemin muhtemel olmayan durumdan daha cok muhtemel olan duruma dogru gitmesi demek. icinde bulundugunuz odadaki molekullerin hepsinin odanin sag kosesindeki noktaya toplanmasi mumkun. ama bu kosulu saglayan yalnizca bir konfigurasyon var. halbuki atomlarin odanin her yerine esit dagildigi cok konfigurasyon var.

    2. termodinamigin ikinci kanunu *kapali bir sistemde* entropinin her zaman arttigini soyler. kapali sistem kismi cok onemli. sisteme enerji vermek suretiyle entropisini azaltabilirsiniz. bazi arkadaslarim dunyadaki canli hayatin dogal yollarla olusmus olamayacagini, cunku duzenliligin hic bir zaman artmayacagini soyleyerek, imanlarini pekistirirler. iman pekistirmeye itirazim olmamakla birlikte, dunyanin kapali bir sistem olmadigina isaret etmek isterim. gunesten deli gibi enerji akmaktadir dunyaya, ve duzeni bu saglar.

    zira buzdolabina bir bardak su koydugum zaman da nefis duzenli buz kristalleri olusmuyor mu? tuzlu sulu bardagin icine ip bandirip alttan yavas yavas isittigimda ipin ucunda kusursuz bir kup olusmuyor mu? hani olmazdi hani?
  • entropi hakkinda ilginc husus:

    eskiden "bilgi" metafiziksel bir kavram kabul edilirdi. bir seyi okuyorum kafama bilgi giriyor, vay vay ne soyut... ama rolf landauer bilginin aslinda fiziksel bir nicelik oldugunu gosterdi. meshur teoremi der ki: bir bitlik bilgiyi silmek icin en az kt.ln2 joule kadar enerji harcamak gerekir (t sicaklik, k boltzmann sabiti). ve bilgi en az enerji kadar somut bir sey olmus oldu boylece.

    bilgi-entropi-enerji baglantisini gormek icin en meshur ornek maxwell'in cini. ortasinda bolme olan bir kutu var, ve bolmenin ustunde bir minik kapi var. bolmenin saginda ve solunda a ve b molekulleri karisik halde bulunuyor. kapinin oldugu yerde minik bir bekci oturuyor (nam-i diger maxwell'in cini) ve karsidan yaklasan bir a molekulu geldigini gorurse kapiyi aciyor, b molekulu geldigini gorurse kapatiyor. bu sayede bir sure sonra bolmenin saginda yalnizca a gazi, solunda ise yalnizca b gazi kaliyor ve entropi azalmis oluyor. idealde kapinin surtunmesiz olmasi mumkun -dolayisiyla bu islemi hic enerji harcamadan yapmak mumkun. e hani entropi hep artiyordu?

    aciklama: kapida bekleyen cin, karsidan hangi molekulun gectigini olcmek (bilgi sahibi olmak) icin enerji harcamak zorunda landauer teoremi geregi. ne kadar enerji harcamasi gerektigini hesaplarsaniz, entropideki degisimi tam olarak karsiliyor.

    evren ne guzel sey.
  • entropi hakkinda zarif husus:

    entropi bir sistemdeki simetri miktarini da beyan eder. bir bardak su alip yakindan baktigimizda, suraya bakmak ile oraya bakmak arasinda fark yoktur. halbuki buza bakarsak suraya bakmakla buraya bakmak arasinda fark vardir. surada illa ki atom var, ama burada illa ki atom yoktur (buzun kristal yapisi geregi). tipki kareli defter sayfasi ile kircilli defter sayfasi gibi: kareli sayfada ancak bir kare uzunlugu kadar gidersem ayni deseni gorebilirim. oysa kircilli sayfada ister dondureyim ister oteye gideyim hep "kircil" gorurum. dogada kareli seyler kircilli seylere donusur zaman icinde. doganin karakteri simetriyi arttirmaya, herseyi homojen kilmaya yoneliktir.

    evren ne guzel sey, ama pek tatsiz.
  • evimizin ne yaparsak yapalım sürekli artan bir şekilde dağınıklaşması, toplamak için enerji harcamamızın bile bir gün sonra yine dağınık olacağı gerçeğini değiştirmemesi.

    (bkz: murphy yasaları)