şükela:  tümü | bugün
22 entry daha
  • insanlar aklı ile her dönem övünmüştür, günümüzde olduğu kadar geçmiş dönemlerde de aklına güvenmiş, sorunların üstesinden gelmek, işleri kolaylaştırmak ve daha pek çok şey için aklını kullanmış ve pozitif sonuçlarını almıştır. insanın aklına güvenmekte haklı olduğuna dair ipuçlarını, gelişim ve ilerlemeyi bugün sağlık, telekomünikasyon, ulaşım hatta uzay araştırmaları gibi alanlarda çok rahat gözlemleyebiliyoruz.

    birey olarak bizler sosyal ve ekonomik sistemlerin parçalarıyız ve her an, nereye, kiminle nasıl gideceğimizden, ne yiyeceğimize, ne giyeceğimize hatta hangi işi yapıp, kiminle evleneceğimize kadar geniş bir yelpazede durmadan seçimler yapıyor ve kararlar alıyoruz ve her birinin bizim için sosyal ve ekonomik sonuçları oluyor.

    klasik iktisadi teori bize tüm bu seçimlerin marjinal fayda üzerinden belirlendiğini söyler ve hiçbirimiz aksini mutlak suretle iddia edemeyiz, nede olsa her birimiz birer tüketiciyiz ve minimum maliyet ile maksimum kar elde etmek isteriz ve bunu sağlaması için sarsılmaz bir inançla aklımıza güveniriz. oysa insanlık tarihi aklımız ile inşa ettiğimiz pek çok yanılgıyla doludur ve zamanla hepsi yıkılmıştır. aşağıdaki üç büyük düşünce devrimi bu bağlamda en iyi örnekleri oluşturmaktadır.

    1) kopernik in güneş merkezli evren kuramı; dünyanın evrenin merkezi olduğu düşüncesini yıkmıştır.

    2) charles darwin'in türlerin kökeni; insanın doğadan ayrı ilahi bir varlık olduğu görüşünü yıkmıştır.

    3) sigmund freud'un psikanaliz kuramı; insan davranışlarının merkezinden bilinç i alıp yerine bilinç dışını koymuştur.

    dan ariely, bu kitabında okuyucuları freud'un bilinç dışı olarak adlandırdığı alanın kapılarını araladığı, klasik iktisadi davranışların aksine kararlarımız verirken bizi etkileyen en önemli faktörün marjinal fayda olmadığı, bunun yerine bilinç dışı pek çok mekanizmanın olduğu ve bu mekanizmalara ilişkin pek çok araştırmanın yapıldığı, deney ve açıklamalara yer verilen inanılmaz bir yolculuğa çıkartıyor. kitap da pek çoğumuzun teorik olarak bildiği, bazılarımızın günlük hayatta farkına vardığı pek çok akıl dışılığa değinilmiştir. bunlar bazıları;

    - yönlendirilme / bilincimize kurulan tuzak (bknz. örnek 1)

    - izafilik / kıyas yapacak bir seçenek bulana kadar her fiyat izafidir.

    - sıfır maliyetin kişiye maliyeti / bedava olanın dayanılmazlığı.

    - sosyal ve ticari normlar / ticaret ve sosyal olguların kararlarımı üzerindeki etkileri.

    - duyguların etkisi / duygu durum ve yoğunluklarının kararlarımız üzerindeki etkisi.

    - sahipliği fiyatı / manevi değer oluşturma .

    - özgürlükten kaçış / hiçbir seçenek den vazgeçmek istemiyoruz.

    - beklentiler ve kalıplaşmış fikirler.

    - plasebo etkisi / kendini gerçekleştiren kehanet.

    - dürüst olamamak / dürüstlüğün koşulları.

    örnek : yönlendirilme

    birinci durum: bir internet sitesi müşterilerine aşağıdaki şekilde satın alma opsiyonları sunmuştur.

    internet aboneliği 59$

    dergi aboneliği 120$

    dergi+internet aboneliği 120$

    bu durumda pek çok kullanıcı dergi+internet aboneliğini tercih etmiştir.

    ikinci durum: seçenekler ikiye indirilip dergi+internet seçeneği çıkartıldığında ise büyük çoğunluk yalnızca internet aboneliğini tercih etmiştir.

    internet aboneliği 59$

    dergi aboneliği 120$

    üçüncü durum: seçenekler iki olduğu durumda dergi seçeneği çıkartıldığında seçimler yine internet aboneliğinde yoğunlaşmıştır.

    internet aboneliği 59$

    dergi+internet aboneliği 120$

    sonuç: dergi seçeneği her durumda tercih edilmezken, opsiyonlar arasında var olması tercihleri etkilemektedir.

    çıkarım: karanlı'da el yordamıyla ilerliyoruz ve aklımıza gerektiğinden fazla güveniyoruz.
2 entry daha