şükela:  tümü | bugün sorunsallar (7)
31514 entry daha
  • (bkz: entomophthora muscae)

    kendimi bildim bileli, ufacık bir çocukken bile, doğayı gözlemlemeyi ve "neden?" diye sormayı çok sevdim. etrafımdakilerin başını çok ağrıttım. onlara göre çok gereksiz olan sorularım aslında hayatı anlama adına bana göre çok önemliydi.

    38 yıllık hayatımda, en az 30 yıldır, kafamı kurcalayan bir soruyu bugün çözdüm.

    yukarıda verdiğim bkz. bir patojenik mantar'ın adı. gelelim neden ufkumu ikiye çıkardığına.

    evimde dikkatle incelediğim cama yapışıp ölen bazı sinekler ilgimi çok çekiyordu. çünkü bu sinekler karnını balon gibi şişirip, kanatlarını iyice açıp, cama yapışıyor ve orada kendi kendine ölüyordu. öldükten sonra da etraflarında beyaz bir bulut oluyordu. çocukken durumu kelimelere dökemediğim için bunu kimseye soramamış, kendi kendime akıl yürütmüştüm. en son vardığım kanı, bu bulutun çok küçük parazitler olduğu ve sineğin ölümünden sonra sineği terk etmeye çalıştıkları ancak çok uzağa gidemeden kuruyup kaldıklarıydı.

    bugün nasıl arayacağımı bilemeden google'a "dead fly on the glass cloudy" yazıp image search'de aradım. bir kaç fotoğraf sonra aradığım fotoğrafı gördüm. fotoğrafın altında "entomophthora muscae" yazıyordu. ve bingo!

    sizi çok sıkmadan bu "sinek yok edici" mantar hakkında bilgi vereyim artık.

    katil mantarımız sineğimizin beynine ulaşıp onu bir zombiye çeviriyor ve sineği yüksek bir yere çıkmaya zorluyor. bu korku filmlerinden fırlamış gibi duran mantar, sineği biraz sonra doğada görülen en hızlı su jetlerinden birine çevirecek.

    mantar, sineğin iç organlarını, yağlarını, beynini yedikten sonra sineğin deliklerini bir su tabancası gibi kullanıyor. sineğin gövdesindeki delikleri tıkayıp iç basıncı artırıyor, iç basınç en yüksek seviyeye ulaştığında sporlarını saatte 36km hızla dışarı fışkırtıyor. bu da sineğe karnı şişmiş ve kanatları açılmış bir görüntü veriyor.

    mantar sporu bu şekilde yayıldıktan sonra yeni konağını arıyor, sadece yetişkin sineklere yerleşiyor. erkek sineğe yerleşen mantar, çiftleşme sırasında dişiye de bulaşıyor ve bu durum çiftin normalden daha az döllenmiş yumurta bırakmasına sebep oluyor. amerika'da bazı araştırmacılar sineklerin biyolojik kontrolü için bu mantar üzerinde çalışmalar yapıyor.

    doğa her zaman ilginçtir sayın yazarlar. çevrenize göz atın ve merak edin. "neden?" diye sorun. her şeyin mutlaka mantıklı bir açıklaması vardır. ha bir de unutmadan, doğru soruları, doğru kaynaklara sorun.

    debe edit: bilimle ilgili bu entry'nin debe'ye girmesi sözlük'le ilgili umutlarımı çok artırdı. demek ki insanımız bilimsel kaynaklara aç. şukulayan ve favorileyen yazarlara çok teşekkür ederim.
    son olarak (bkz: make sözlük great again)
202 entry daha