şükela:  tümü | bugün
927 entry daha
  • foreign policy kim jong un olurse ne olur konulu cok guzel bir makale yayinladi, ozet cevirisi soyle:

    guney koreli kaynaklara gore asiri sigara tuketimi, obezite ve yogun calisma hayati nedeniyle 12 nisan'da kardiyovaskuler bir operasyon geciren kim jong un'un aradan gecen surede dedesinin dogumgunu kutlamalarini ve ordunun kurulus gunu kutlamalarini kacirmis olmasi, kuzey kore'nin baskenti pyongyang'da halki panige surukledi ve halk, kendilerini en kotuye hazirlamak icin erzak depoluyor.

    sagliginin oldukca kotu durumda olduguna dair bircok spekulasyon yapilsa da su anda kim'in saglik durumunun tam olarak ne oldugunu bilmek neredeyse imkansiz.

    kim'in olumu ya da elden ayaktan dusmesi incapacitation rejim icin cok buyuk bir tehdit. ulkedeki sistemin babadan ogula geciyor olmasi, istikrarin yeni liderin gorevi sorunsuz bir sekilde devralmasina bagli oldugu anlamina geliyor.

    ikinci dunya savasindan bu yana babadan ogula gecen otokrasileri inceledigimde, aile baglarina dayali diktatorluklerde gorev degisiminin oldukca zor oldugunu gordum. aday havuzunun oldukca kucuk olmasi nedeniyle hem isi bilen hem de ulkedeki elitlerin destekledigi bir bireyin bulunmasi cok zor. ortacag monarsilerinde oldugu gibi, haleflik krizleri cok yaygin ve tarihte basarili bir sekilde ucuncu kez gorev degisimi yasamis aile diktatorlugu yok.

    kuzey kore'de durum cok vahim cunku kim'in yerine gecebilecek bir aday yok. ulkedeki istikrarsizlik hem bolgeyi hem de abd-cin rekabetini hizla ve uzun sureli olarak etkileyecektir.

    kim'in saglik durumuyla ilgili spekulasyonlar devam ederken bilmeniz gereken bes sey var:

    1. rejim cokecekse hizla coker.

    aile diktatorluklerinin ortak ozelligi hizla ve genellikle beklenmedik sekilde cokmeleridir. bu tur rejimlerin cogu krizin ilk sinyalleri gelmeye basladiktan sonra bir yil icinde tamamen yok olur. gorev degisimi ve buna bagli olarak gucun el degistirmesine yonelik beklenti bile tek basina bu tur bir krize neden olabilir.

    kim rejiminin bu kadar uzun sure ayakta durmasi tarihsel bir anomali. ikinci dunya savasi'ndan bu yana 18 aile diktatorlugunden 12'su coktu ve bir diktatorlugun ortalama omru 32 sene. kuzey kore'de diktatorluk kitliga, ekonomik krize, uluslararasi yaptirimlara ve dis ticaret kisitlamalarina ragmen 70 yildan uzun suredir devam ediyor ve guc iki kez el degistirdi. su anda ulkede kim hanedanina ordudan veya kuzey kore halki icinden herhangi bir rakip yok.

    kim halefini secmediginden, yerine gecmesi en olasi kisi kiz kardesi kim yo jong, ancak bu babadan ogula gecen otoriter rejimler icin tarihte ornegi olmayan bir durum.

    2. amerika birlesik devletleri kuzey kore'de yasanacak isrikrarsizliga kismen hazirlikli.

    abd iki olasi senaryoya gore hazirlik yapiyor: birincisi kuzey kore'nin guney kore'ye saldirmasi, ikincisi kuzey kore'nin cokmesi. guney kore ile bu tur olasi bir duruma ne kadar hazir olduklarini olcmek icin her yil duzenli olarak ortak tatbikatlar yapan abd, 1978'den beri birlesik gucler komutasina sahip. bu kurum, iki ulkenin operasyonlarini guclu bir sekilde entegre etmesine ve askeri konularda cok hizli bir sekilde kararlar almasina olanak sagliyor.

    kuzey kore'de yasanacak olasi bir istikrarsizliga verilecek en guzel cevap simdilik bilinmeyen bir degiskene, istikrarsizligin nedenine bagli. bu da kitlik nedeniyle multeci sorunlari, ic savas nedeniyle siyasi istikrarsizlik, rejim degisikliginin tetikleyecegi ic savas veya askeri darbe olabilir. ayrica kim'in olmeyip elden ayaktan dusmesinin kuzey kore'ye etkisinin ne olacagi da simdilik bilinmiyor.

    3. kuzey kore'nin nukleer silahlarinin hizla guven altina alinmasi gerekir.

    abd ve guney kore, kuzey kore'nin cokmesi durumunda bir suru sorunla karsilacak olsa da oncelikleri kuzey kore'deki nukleer silahlarin ve bunlarin gelistirildigi tesislerin guven altina alinmasi ve etkisiz hale getirilmesi olmali. ayrica ulkenin cokmesinin ardindan nukleer silah yapimiyla ilgili malzeme, silah ve bilgilere sahip kisilerin yeni aktorlere ve hatta teror orgutlerine dagilmasini onlemek ve bunlari kontrol altina almak da onceliklerden biri olmali.

    su anda kuzey kore'de 20 ila 60 arasinda nukleer silah, 75 ila 320 kilogram arasinda zenginlestirilmis uranyum, 39 nukleer tesis ve 49 fuze tesisi bulundugu tahmin ediliyor. fuze teknolojisindeki ilerlemeler goz onunde bulunduruldugunda, kuzey kore'nin guney kore, japonya ve hatta abd'yi dahi nukleer silahlarla vurabilecek potansiyele sahip oldugu goruluyor. kim veya yerine gecen kisi disaridan gelebilecek ve sistemin cokusunu hizlandiracak her turlu mudehaleyi engellemek icin nukleer silahlari kullanabilir.

    4. abd istese de istemese de olasi bir operasyonda çin askeri alanda liderlik edecektir.

    abd'nin yaptigi planlarda kuzey kore rejiminin cokmesi halinde çin'in oynayacagi rol uzerine pek dusunulmemis olmasi buyuk bir sorun. çin'in mudehalesi sinirindaki multecilere yardim etmekle ve kuzey kore'ye destek cikmakla sinirli kalabilir. ancak çin'in askeri kapasitesindeki degisiklikler ve nukleer guvenligi konusunda duydugu endiseler ve abd ile surdurdugu jeopolitik rekabete oncelik veriyor olmasi, çin'in konuya yaklasimini son birkac senede degistigini gosteriyor. olasi bir askeri mudehalede çin'in liderlik etmesi ve bolgedeki etki alanini bu sekilde genisletmeye calismasi kuvvetle muhtemel. çin'in son zamanlarda yaptigi aciklamalar ve askeri tatbikatlar da bu tur bir askeri mudehaleye hazirlikli olduguna isaret ediyor.

    5. kim rejiminin cokusu, amerika'nin asya'daki siyasi konumunu muhtemelen geri plana itecektir.

    abd'nin asya'da gelecekte oynayacagi rol ve bu bolgede çin ile surdurdugu guc ve etki rekabetinin durumu kore yarimadasindaki istikrarsizliga nasil cevap verecegine bagli. çin'in akside abd, asya'nin yerel guclerinden biri olmadigindan bolgeye askeri erisim icin ittifak iliskilerine guveniyor. donald trump'in kuzey kore konusundaki durusunun ongorulemezligi abd'nin muttefikleri arasinda olasi bir karsikarsiyalik confrontation durumunda abd'nin nasil hareket edecegi konusunda kafa karisikligina neden olabilir. ayni sekilde, abd guney kore'ye verdigi ittifak sozlerini tutmazsa, bu muttefiklerinin alternatif anlasmalar yapmalarina ve guc iliskilerinde çin'e daha fazla yer vermelerine neden olabilir.

    kim rejiminin cokusunun yaratacagi istikrarsizlik, buyuk ihtimalle bir ic savasa neden olacak ve abd de bu savasa guney kore'nin muttefigi olarak dahil olacak. istikrarin saglanmasi ve kitle imha silahlarinin etkisiz hale getirilmesi icin yuzbinlerce askerin gorevlendirilmesi gerekecek. boyle bir savasta on binlerce, hatta milyonlarca insan hayatini kaybedebilir.

    sozun ozu, bircok kisi kuzey kore'de yasanan sorunlari gorunce heveslense de durum oldukca karisik.

    link
    makaleyi yazan kisi georgetown universitesi'nden docent doktor oriana skylar mastro.
59 entry daha