şükela:  tümü | bugün
181 entry daha
  • öncelikle batı'nın gelişmiş olması kısa dönemli bir olgu. geniş açıdan bakıldığında görüldüğü gibi tarihte her dönemde güç merkezleri olmuştur, sümerler, mısır, çin, persler, romalılar, indus uygarlığı, bir dönem araplar vs, vs. bunların bazıları işgal ve yağmaya dayansa da hepsi işgal/sömürü/yağma ile zenginleşmişlerdir denemez.

    burda esas mevzunun üretim sistemi, teknolojik yenilikler, tarihsel olarak içinde bulunan durum ve bölgedeki diğer merkezlerin durumu olduğunun düşünüyorum. batının günümüzdeki merkeziliği de esasen kapitalist sisteme dayanmaktadır. batı devletleri ilk etapta deniz üzerindeki hakimiyetleriyle küresel ticareti ele geçirmiş, ticaret kapitalizmi denen sistemle ispanya, hollanda, portekiz, ingiltere gibi denizcilikte gelişkin devletler paranın, nitelikli insanların, sanatın, bilimin yerleşmeye başladığı ülkeler olmuşlardır. daha sonra ise bu zenginliğin getirdiği birikim ve ilerleme ile, ingiltereden başlamak üzere ticaret kapitalizminin sanayi kapitalizmine evrildiği bir süreç yaşanmıştır.

    sömürge ülkelerinin kaynaklarının başta tarım için kullanılan toprak olmak üzere batının zenginliğine itici güç olduğu muhakkak ancak kapitalist sistemin itici gücünün her zaman emek olduğu söylenebilir. zaten başlangıçtan itibaren sömürgecilikle kol kola yürüyen köle ticareti tamamen bu amaca yönelikti ve başka bir emek formunun yani işçiliğin, ücretli emeğin, daha faydalı olduğu anlaşıldıktan sonra bu sisteme geçildi. abd'deki güney-kuzey savaşı da bu mevzu ile alakalı.

    dolayısıyla şu cümle çok rahat bir şekilde kurulabilir kanaatindeyim: sömürgecilik olmasa da ticaret kapitalizmi ve sonrasındaki sanayi kapitalizmi batıyı gelişkin hale getirirdi. başlık altında bahsedilen sömürgecilikte çok geç kalmış almanya; ve isviçre, isveç gibi sömürgecilik yapmamış ama zenginleşmiş ülkeler bu duruma ispattır.

    ama tabi ki tarih ilerlemeye devam edecek ve yeni sistemler, yeni güç merkezleri ortaya çıkacak. mevcut durumun sonsuza dek süreceği zannı tarihte defalarca yapılmış hatalardan biridir. tarihi bu kadar geniş çerçeveden ve yer yer detaylarına hakim olarak biliyorken bu zanna kapılmak ise ahmaklıktır.

    yeni güç merkezi de tıpkı batının üstünlüğü ele aldığı dönem gibi, meziyetlerinden, üstün olmalarından vs değil, üretim sisteminden, teknolojik gelişmelerden, ve tarihin rastgele dinamiklerinden dolayı ortaya çıkacaktır. batıyı övmenin de, suçlamanın da, kompleks yapmanın da bir alemi yok. tarihte nedenler, sonuçlar tabi ki araştırılır ama bu nedenleri yargılayıcı bir gözle yapmak dağlar niye böyle yamuk demekten farksız.
372 entry daha