şükela:  tümü | bugün sorunsallar (1)
545 entry daha
  • debedit: ilk kez debe'ye girdim, sevindirik oldum :) faydalı olduysa ne mutlu.

    15 yıllık eğitmeni, atası sayılan lotus 123’ten itibaren 20-25 yıllık kullanıcısı olarak şu karantina günlerini excel öğrenmek isteyen ama nereden nasıl başlayacağını bilemeyenler için ipuçları yazayım.
    ilk olarak 5000’den fazla katılımcıya eğitim vermiş ve öncesi sonrası gelişimlerini gözlemlemiş biri olarak söyleyebilirim ki pek çoğumuz exceli bildiğimizi zannediyoruz ama açıkçası bilmiyoruz. özellikle kurumsal eğitim görüşmelerinde en çok duyduğum cümle “çalışanlarımız temel exceli zaten biliyor, direk ileri seviyeden başlayalım”, gelgelelim durum pek te böyle değil, hatta exceli temel – ileri şeklinde ayırmak bile tam anlamıyla doğru değil. örneğin temel konular içerisinde yer alan basit bir ctrl tuşunun kullanımı bile size pratikte saatler kazandırabilir.
    excel öğrenmek zor değildir, cidden kendinizi verirseniz 30 saat gibi bir sürede ciddi anlamda mesafe kat edebilirsiniz ancak excelle ilgili en ciddi yanılgı kurs gittim, online eğitim izledim harika über süper öğrendim tamam bu iş demektir. exceli kullandıkça ve karşınıza farklı senaryolar çıktıkça hiç işim olmaz dediğiniz fonksiyonlar derdinize derman olabiliyor. eğitimlerde izlediğim sırayla adım adım ilerleyelim;
    1. sıfır noktasında olduğunuzu düşünmeseniz bile öğrenmeye sıfır noktasından başlayın, başlarda sıkılsanız dahi ilerledikçe temel bilgilerin ileride çok işinize yarayabileceğini unutmayın.
    2. renkler, biçimlendirme, verilerinizin düzeni, tablolarınızın kenarlıkları excel’in ana odağı değildir ancak günümüzde bir raporun ne gösterdiği kadar nasıl gösterdiği de önemlidir. dolayısıyla temel biçimlendirme ayarlarına daha sonrasında da koşullu biçimlendirmeye (ayrıca değineceğiz) hakim olun.
    3. kısayoları baştan ezberlemeye çalışarak kendinizi heba etmeyin, pek çok özelliği kullandıkça bunların kısayollarını zaten keşfedeceksiniz ve kullandıkça otomatikman ezberleyeceksiniz. ama ctrl ve shift tuşları ile yön tuşları ve home, end gibi tuşların kombinasyonlarına mutlaka hakim olun, karşınıza çıkacak her tablo 10-20 satırlık minicik tablolar olmayacak ve bu tuşların dünyanın en güzel tşları olduğunu göreceksiniz.
    4. doldurma kulbunun (seçili hücre ya da hücrelerin sağ alt köşesindeki o minicik nokta) kullanılabileceği sayı, tarih, gün, ay, özel liste varyasyonlarını öğrenin.
    5. temel fonksiyonlar; topla, ortalama, min, mak vb . fonksiyonları noktalı virgül (türkçe bölgesel ayarlar baz alınmıştır), iki nokta üstüste vb. iyice pekiştirin. bunları iç içe bol örneklerle pekiştirin.
    6. kopyala yapıştır mevzusu, ne var bunda ctrl-c, ctrl-v diyerek geçmeyin, özel yapıştır seçeneklerini inceleyin.
    7. sabitleme, referans, kilitleme, dolar işareti, f4 tuşu. panik olmayın hepsi aynı şeyin farklı eğitmenler – kaynaklarda geçen ismi. dolar işaretinin formüllerde karşınıza çıkacak 3 farklı kullanım şekline hakim olmalısınız, a1, a$1, $a1, $a$1 bunların her biri farklı senaryolarda işe yarar, her zaman f4’e basıp geçerek kullanamazsınız.
    8. sıralama – filtreleme; basit işlemlerdir, tüm detayları ile en fazla yarım saat 45 dakikada öğrenebilirsiniz.

    9. koşullu biçimlendirme; hem tablonuzdaki değişimleri anında görmek hem de raporlarken verilerin daha şık ve fark edilir olmasını sağlamanın yolu. koşullu biçimlendirmeyi ikiye ayırabiliriz, ilki ve basit olanı menünün içerisindeki basit tarzdaki sadece ilgili verilerin bulunduğu hücreleri biçimlendirme, ikincisi ise veriye göre tüm satırı (daha nadiren sütunu) biçimlendirme, başka bir deyişle formülle kendi kuralınızı oluşturma.
    10. eğer fonksiyonu; olmazsa olmaz excel en en en önemli fonksiyonuna hoş geldiniz. genelde en çok zorlanılan, eğitimlerde aslan payını alan (alması gerektiğini düşündüğüm diyelim) fonksiyondur kendisi, tekli eğer kullanımından tutun iç içesine, farklı fonksiyonlarla beraber kullanımına kadar iyi öğrenin, daima karşınıza çıkacak. koşul, ise, değilse (ilk noktalı virgülün adı ise, ikincisi değilse diyerek bir nebze cümleleştirebilir ve daha kolay öğrenebilirsiniz) şablonunu aklınızdan çıkarmayın. bu fonksiyona ciddi zaman ayırın, zor gelse de pes etmeyin.
    11. özetleme fonksiyonları; eğersay, etopla, eğerortalama ve bunların başına çok kelimesinin (excelin türkçesi çook ilginçtir :) ) gelmiş halindeki fonksiyonlar ile diğerleri kadar fazla kullanılmasa da çokeğermak ve çokeğermin fonksiyonlarını öğrenin, zira bunlar düşeyara yerine dahi kullanılabilir.
    12. tarih – metin fonksiyonları; aman canım bunlara pek gerek yok demeyin, sıklıkla yapılan bir hata olduğu için özellikle belirtme ihtiyacı hissediyorum, tarihler arasındaki işlemler, işgünü hesaplamaları, metinlerin parçalanması, kırpılması hayat kurtarır. metin fonksiyonları için 2013 sürümüyle gelen hızlı doldurma (flash fill) özelliği metin fonksiyonlarından (ve metni sütunlara dönüştürden) ciddi anlamda rol çalmıştır, iyi öğrenin.
    13. veri doğrulama; tablonuza veri girşini tek başınıza yapmıyorsanız ya da sık sık dalgınlık vb sebelerle hata yapıyorsanız bu amca veri girşindeki hatalarınızı engellemeye çalışacak. ayrıca liste seçeneğiyle paket program tarzı excel sayfaları hazırlayabilirsiniz.
    14. yinelenen veriler, excel’deki adı bu, günlük hayatta bu isimle veya çift kayıt, mükerrer veri vb isimlerle karşılaşıyor ve çözümünü istiyorsanız koşullu biçimlendirme ile yinelenen verileri görebilir, veri doğrulama ile yinelenen veri girişini engelleyebilir, yinelenenleri kaldır ile de fazlasını sildirtebilirsiniz. bakmanızda fayda var.
    15. yazdırma işlemleri, en baş ağrısı konulardan biri. keşke excel sayfalarını da worddeki gibi tek tuşla direkt yazdırabilsek değil mi? bunu denediğinizde kimselere çaktırmadan yazıçının yanına gidin, çıkan kağıtları imha edin çünkü excelin sayfa yapısı ctrl-p ve enter yapmanıza pek olanak sağlamaz, sayfa düzeni sekmesindeki komutlara hakim olun ki kağıt israf etmeyelim, doğayı koruyalım.
    16. grafikler, hakkı genelde pek verilmese de excel grafikleri ile saatlerce uğraşsanız anlatamayacağınız veriyi bir grafikle şaak diye görselleştirebilirsiniz. temel seviye pasta sütun vb. grafiklerin yanında daha gelişmiş dağılım, harita grafiklerini inceleyin, kullanmasınız bile fikriniz olsun, bir gün çok işinize yarayabilir.
    17. düşeyara; excelin en çok kullanılan bir diğer über fonksiyonu. aslına bakarsanız indis – kaçıncı birleşimi ile düşeyaradan daha iyi işler yapabilirsiniz ama siz tamamına hakim olun. düşeyara, kaçıncı, indis, yatayara (çok az kullanılır) ve excele yeni eklenen (şu an sadece office 365’te mevcut) çaprazara fonksiyonlarını adınız soyadınız gibi bilin.
    18. özet tablo; işte olamzsa olmaz muhhtişim aracımız. sadece siz değil, ofisin tamamı biraraya gelip saatlerce birlik olup çalışsa çıkartamayacağınız raporları abartısız saniyeler içinde hazırlamanın yolu. ayrıca size ufak bir sır vereyim, en kolay excel özelliklerinden biridir kendisi. adınız soyadınızdan bile daha iyi bilin, tüm özelliklerine hakim olmanız için 1 saat iyice çalışmanız yeterli. mutlaka ama mutlaka hakim olun.
    19. güvenlik işlemleri, önemli belgeler hazırlıyor ve açılmasını ve/veya kurcalanmasını istemiyorsanız belge şifreleme, sayfa ve hücre koruma kavramlarına hakim olun, tablolarınızı bozamasınlar, formüllerinizi göremesinler, düşman çatlatın.
    20. finansal – mühendislik vb. alana özel fonksiyonlar; genelde sadece o alanda çalışanların hakim olması gereken fonksiyonlardır, ticari kredi hesaplamasından sinüs kosinüs hesaplamasına pek çok işi yaptırabilirsiniz. gerekiyorsa inceleyin.
    21. hedef ara, çözücü, tahmin gibi basit ama bütçe hazırlama, bir ya da daha fazla bilinmeyenli denklemleri çözme vb işlerde kullanılabilen çeşitli özelliklere göz atın.
    22. makro – vba kısmı, sıklıkla sorulan ve öğrenmek istenildiği dile getirilen excelötesi dünya. excel zaten başlı başına bir dünya iken vba öğrenerek daha büyük bir dünyaya geçiş yapabilirsiniz ama acele etmeyin, önce üstteki bölümlere iyice hakim olmalısınız çünkü bana gelen makro öğrenme senaryolarının pek çoğu makroya gerek kalmadan zaten excelle çözülebilecek işlemlerden oluşuyor. kaldı ki makro dünyası aslında yazılımcılık, eski ve halen yaşıyor olmasının tek sebebi excel olan visual basic programlama dilini öğrenmeniz gerekecek ki bunun için çok ciddi zaman harcamalısınız. değer mi? mesainizin büyük kısmı excelden oluşuyorsa tabii ki değebilir ama bu excel’i kullananların %2si bilemediniz 3’ü ancak eder.

    şimdilik aklıma gelen içerikler bunlar. iyi ama biz bunları özel ders, yüzyüze sınıf eğitimi, online eğitim ya da kitap vb. nasıl öğrenebiliriz? bu sorunun net bir cevabı yok aslında. zira en pahalı çözüm olan özel dersin bile diğer yöntemlere göre maliyeti dışında negatif yönleri mevcut. örneğin sınıf eğitiminde ders sırasında sizin aklınıza gelmeyen, eğitmenin de atladığı bir ufak soruyu başka bir katılımcı sorabilir, hepiniz cevaptan faydalanabilirsiniz.
    genellikle en etkili öğrenme sınıf eğitimleri diyebilirim ama bütçem / zamanım yok ya da gerek yok ben internetten hallederim diyenler için youtube üzerinden videoları takip edebilirsiniz ama youtube üzerinde denk geldiğim öyle videolar var ki insana bildiğini unutturabiliyor, seçici davranın. daha sistematik ve etkili çözümleri için udemy, vidobu, vidoport üzerinden sıkılmadan ve çok ara vermeden disiplinli bir şekilde öğrenebilirsiniz ancak unutmayın, ister yüz yüze ister online eğitim size tek başına excel’i %100 öğretemez.
    %100 öğrenme konusunu da biraz açalım, bu excel’i a’dan z’ye öğrenmek demek değil, zaten buna ihtiyacınız da yok. mühendis değilseniz mühendislik fonksiyonlarını muhtemelen hiç kullanmayacaksınız. %100 öğrenmeden kastım fonksiyonların nasıl kullanıldığından ziyade ne zaman hangi fonksiyonun kullanılacağıdır. eğitimler genelde fonksiyonların nasıl kullanıldığı üzerine kurulmuştur, hangi durumlarda hangi fonksiyonun kullanılacağı milyon farklı olasılık gösterebilir. bu da ancak ve ancak excel’i bolca farklı tablolarda kullanıp tecrübe ile edinilebilecek bir yetenek aslına bakarsanız.
    peki hangi eğitmenden ders alalım? ayıp olmasın diyerek isim verip vermemek konusunda kararsız kaldım ama kendi ismimi yazmadan bizzat tanıdığım ve/veya eğitim içeriğini bildiğim birkaç isim verebilirim; ömer bağcı, alaattin macara (özellikle vba üstadı diyebilirim), müslüm güzel, erhan ayata. bahsettiğim gibi bunlar bizat tanıdığım iimler, tanışamadığımız ya da tanıştığımız ama eklemeyi unuttuğum değerli eğitmen arkadaşlar kusuruma baksınlar, zaten bu paragraf tam içime sinmedi belki silerim :)

    son olarak; excel için bu kadar uzun bir entry'e ya da daha doğrusu exceli öğrenmeye ihtiyaç var mı? evet var. neredeyse tüm beyaz yakalıların illaki kullandığı ya da kullanacağı bir program excel. evet bazı işlemler için (örneğin matematiksel işlemlerde matlab, istatistikte spss) daha komplike yazılımlar var ancak excel neredeyse herkese hitap ediyor. zaten alanın neredeyse tek yazılımı, çok rakibi var ama pazarın %90 küsürünü tek başına domine etmiş bir yazılım, rakipleri bile fonksiyon isimlerini kendisinden neredeyse birebir almış, kendisine uyumlu olmakla övünüyor. exceli sevin :)

    sanırım sözlükte yazdığım en verimli ve en uzun entry oldu bu, atladığım noktalar varsa yeşillendirirseniz editlerim. umarım faydalı olur.

    edit: `@okuzun baktigi tren` uyarısıyla; dışarıdan excele veri çekme, csv dosyaları, access tablosundan, sql server dan veri çekme senaryolarına göz atılabilir.
    `@komodin cevdet` uyarısıyla özellikle yeni öğrenmeye başlayacaklar için türkçe mi yoksa ingilizce mi tercih edilmeli? aslında daha önce yazmıştım bu başlık altına ama o entry’den alıntılayalım; her ikisininde avantaj ve dezavantajları var. türkçe kullanırsanız bazı fonksiyonların türkçeye çevrilmiş halini gördüğünüzde çıldırabilirsiniz (örneğin ingilizcesi count olan fonksiyon türkçede bağ_değ_say) ingilizce kullandığınızda ise ingilizceniz iyi değilse fonksiyon yardımcıları pek bir işinize yaramaz (bir fonksiyonun adını yazıp parantez açtığınızda altta gözüken yönlendirici) sonuç olarak genelde (kendi gözlemim %90 üzeri) türkçe kullanıldığı için yarın bir gün başka bir pc'de excelin başına oturduğunuzda dil paketi yüklü değilse şamşırıp kalmamanız için tavsiyem burun farkıyla türkçe kullanmanız. ha bu arada çok basit google aramaları ile türkçesini bildiğiniz fonksiyonun ingilizcesini de öğrenebilir (tersi de geçerli) zorlanmadan kullanabilirsiniz. çok ta şaapmayın.
6 entry daha