şükela:  tümü | bugün
12 entry daha
  • açılış evresi normandiya çıkarması olan harekattır. overlord harekatı neydi? overlord harekatı emekti. allies'ın, doğu cephesinde ibrenin terse dönmesiyle birlikte alman silahlı kanadının birçoğunu eriten rusların, canlarına okuyan ama zar zor durdurabildikleri barbarossa harekatı'nın bir benzerini, öncelikle düşmanın kendilerinden aldığı topraklara, sonra da düşmanın kalbine bayraklarını dikme amacıyla düşman topraklarına karşı başlattığı karşı ataklar ve bagration harekatı ile savaşta ön plana çıkması ile "biz de bir şeyler yapalım aga bizim neyimiz eksik" demesidir. overlord harekatı; başlangıçta müttefik kuvvetlerini kıta avrupası'na bir şekilde sokmak, bitmemiş atlantik duvarını geçmek ve paris'i kurtarmaktır. tabii müttefiklerin asıl korktukları normandiya sahilleri ve atlantik duvarı'ndan çok erwin rommel'dir. ikinci dünya savaşı'nda ağırlıklı olarak doğu cephesi için entryler ekledim çünkü doğu cephesi savaşın asıl savaş olduğu bölümdü lakin normandiya çıkarması da gayet önemli ve devasa bir harekattır.

    afrika'daki savaşlarından sonra çöl tilkisi*, ezici müttefik hava üstünlüğü nedeniyle herhangi bir saldırı planının bu cephede işe yaramayacağı sonucuna vardı. tank birliklerinin küçük gruplar halinde sahile yakın iyi korunaklı yerlerde konuşlandırılarak çıkartma anında hızla çatışma bölgesine gelmeleri gerektiğini öne sürdü. tankları pek severdi rahmetli ve işgalin daha sahildeyken durdurulması gerektiğini savunuyordu. rommel'in komutanı olan gerd von rundstedt ise, hava kuvvetleri kadar üstün ateş gücüne sahip kraliyet donanması nedeniyle işgalin sahilde durdurulmasının da imkansız olduğunu düşünüyordu. ona göre tank birlikleri büyük gruplar halinde içeride, paris yakınlarında konuşlandırılarak müttefiklerin içlere doğru yayılmasına izin verip arkaları sarılarak ikmal yolları kesilmeliydi. bu planın bir benzerini dahi mareşal erich von manstein, üçüncü harkiv savaşı ile uygulamış ve başarılı olmuştu. iki plan da mantıklıydı ama hitler'e sunulduğunda hitler, tankları ortada bir yere yerleştirerek hem rommel'in hem de von rundstedt'in planlarını işe yaramaz hale getirdi.

    tarihin en büyük deniz çıkarması için hazırlıklar uzun sürdü. rommel, hareket alanındaki oluşan kısıtlamalara rağmen müttefiklere büyük bir hoşgeldin partisi hazırlamak istiyordu. müttefikler de almanları kandırmak için çok fazla sayıda maket gemi, asker ve tankı farklı yerlere yerleştiyorlardı. bununla birlikte alman hava ordusu bunlara aldanıyordu.

    bir de çıkarmanın yapılacağı günün gecesinde alman istihbaratının uyuduğu söylentileri de dolaşıyordu. hatta rommel bile bu havada çıkarma olmasına ihtimal vermeyerek izne ayrılmış ve eşinin doğum günü için almanya'ya dönmüştü. ihtiyatını gözüpekliği ile bu sefer es geçen eisenhower, kötü hava koşullarına karşın tarihin en büyük deniz çıkarmasını yapmakta kararlıydı. detaylara gelirsek;

    planlama, *
    hitler’in reich’i, batı avrupa’nın kurtuluşuna yol açacak olan ingiliz-amerikan ortaklığının eseri normandiya işgalinden bir yıl önce, wehrmacht tarafından 1939–41 arasında fırtına gibi esmelerini sağlayan blitzkrieg ile neredeyse bütün avrupayı işgal etti. ayrıca 1941'de müttefiği italya'nın yardımına gittiğinde edindiği kuzey afrika sahilindeki bölgeyi de korudu. ancak stalingrad savaşı ve kursk savaşı’ndaki rus karşı müdahaleleri, hitler’in geniş çemberini daraltmaya başladı. yine de mihver* kuvvetleri, tarafsız ispanya, portekiz, isviçre ve isveç hariç, neredeyse tüm kıta avrupa’sını kontrol ediyordu. nazilerin savaş ekonomisi, amerika’nın artan gücünün gölgesinde kalmasına rağmen, tank ve uçak üretimi gibi kilit alanlar dışında, hem ingiltere’ninkinden hem de sovyetler birliği’ninkinden üstündü. müttefiklerin kıta üzerine doğrudan müdahalesi olmadan -büyük bir amerikan ordusunun taahhüdüne odaklanacak bir müdahale- hitler, avrupa üzerindeki askeri hakimiyetinin yıllar boyu uzatılmasını sağlayabilirdi.

    1942'den bu yana sovyet lideri josef stalin, müttefik ülkelerin başkanları olan franklin d. roosevelt ve winston churchill'i batıya ikinci bir cephe kurmak için teşvik ediyordu. savaşın başındaki koşullarda bu cepheyi açmak imkansızdı. amerika’nın ordusu henüz şekilleniyordu ve manş denizine böylesine büyük bir orduyu getirmek için gerekli çıkarma araçları dahi henüz kurulmamıştı. bununla birlikte ingiltere ve fransa’nın, 1940’ta dunkirk’ten geri çekilmesi ile birleşik devletler artık savaş hazırlıklarına başlamanın gerektiğini anlamıştı. roosevelt'in genelkurmay başkanı george c. marshall, dwight d. eisenhower'ı müttefiklerin kesin zaferini hedefleyen bir operasyon bölümünün başına atadı ve normandiya çıkarması'nın çiçeğinin tohumu toprağa verilmiş oldu.

    roundup ve sledgehammer planları
    roosevelt ve churchill tarafından atlantik birliğinde kabul edilen “ilk önce almanya” prensibinin doğru olduğuna kendisini hızlıca ikna eden eisenhower, müttefik üstlerine olası iki harekat planı sundu. 1942 yılında gerçekleştirilmesi düşünülen sledgehammer, almanların zayıflığı üzerine kurulmuş bir plandı. doğu cephesini yakından takip eden batılı müttefikler, eğer almanlar bu cephede kaybeder ise kıta avrupası istilasına 1942'de başlayacaklardı. roundup ise aksi yönde gelişen bir doğu cephesi durumunda 1943 yılında uygulamaya girecek bir plandı. doğu cephesi başta almanların, sonrasında da rusların üstünlüğünde geçti ve bu cephenin uzayabileceği düşüncesi müttefiklere hakim oldu. her iki plan da 1942'de londra'da ingilizlere sunuldu. ingilizler bu işgal için aceleci davranmak istemiyordu. öncelikleri daha farklıydı ve roundup kabul edildi.

    ingilizler, bu iki planı bastırdılar ve amerikalıları kuzey afrika’ya gelmeleri için ikna etmeyi başardılar. çölde madara olduktan sonra rommel'e karşı yapılan meşale harekatı, roundup’ın etkin bir şekilde ertelenmesine neden oldu. kuzey afrika seferinden sonra sicilya'ya yapılan amfibi harekatı* ve italya çizmesinden tepeye kadar yapılan operasyonlar, 1943’e kadar fransa'ya yapılacak olan istilaya hazırlığı iyice erteledi. erteleme washington, quebec, kahire ve tahran'daki müttefikler arası konferanslarda kaygılanmanın başlıca nedenlerinden biriydi. son toplantıda roosevelt ve stalin, 1944 mayıs'ının işgal için değiştirilemez bir tarih olarak kabul edilmesinde ısrar etmek için churchill'e karşı birleştiler. buna karşılık stalin, doğu avrupa'da eşzamanlı bir saldırı yapmayı ve almanya mağlup edildikten sonra japonya'ya karşı savaşa katılmayı da kabul etti.

    tahran’da alınan karar, amerikan’ın kanal işgalini gerçekleştirme kararlılığının nihai bir göstergesiydi; aynı zamanda churchill’in genelkurmay başkanı ve erken aksiyonun başlıca rakibi olan alan brooke’a da bir yenilgiydi. ingilizler ocak'taki kazablanka konferansında, atanan korgeneral frederick morgan tarafından koordine edilen yapısal planlarla ilerliyordu. 1943 kadrosunun overlord operasyonuna dair ilk planı, normandiya'da caen ve cotentin yarımadası arasındaki bir bölgeye başta üç tümenlik kuvvetin havadan iniş yapmasıydı. ilk iki hafta içinde, kanal boyunca çekilecek olan iki yapay liman ile onbir kuvvet daha inecekti. bir dayanak kurulduktan sonra, doğrudan abd'den gönderilen asıl kuvvet, fransa'ya son bir saldırı için fransa sahillerinde toplanacaktı. 1944 ocak'ında eisenhower müttefikler yüksek komutanı oldu.

    avrupa savunmasının güçlendirilmesi
    hitler, ingiliz-amerikan müttefiklerinin nihayetinde bir çapraz kanal istilasına girişeceklerinin farkındaydı ancak müttefik kuvvetleri akdeniz’e yayıldığı sürece ve doğudaki seferde tüm alman kuvvetleri yerlerini koruduğu sürece tehdidi küçümsemişti ta ki 1943 kasım'ına kadar. bu saldırının artık görmezden gelinmeyeceğini kabul etti ve 51 sayılı direktifiyle fransa'nın güçlendirileceğini açıkladı. savunma hazırlıklarına nezaret etmek için hitler, afrika korps eski komutanı mareşal erwin rommel'i kıyı savunma müfettişi olarak ve sonra da b ordu grubu'nun komutanı olarak atadı, tehdit altındaki kanal kıyılarına gönderdi. ordu grubu komutanı olarak rommel, batı cephesinde uzun süredir görev yapan komutan gerd von rundstedt’e rapor verdi ancak tüm savuma işlemleri führer’in operasyonel kararları erteleyen katı bir emir komuta zinciri ile kilitlendi.

    yapılanma, 1943–44
    müttefik komutanları
    ocak 1944'te müttefikler, sefer komutanı olan dwight d. eisenhower'ı atadı ve onu esnek, tamamen dürüst bir ingiliz-amerikan komuta zincirinin başına yerleştirdi. rommel’ın kuzey afrika’daki çöl rakibi olan bernard law montgomery, eisenhower’ın kara işgal kuvvetlerinin komutanı olarak atandı. bir amerikalı olan walter bedell smith, eisenhower'ın heyet başkanı olarak görevine devam etti. eisenhower'ın diğer baş astları ise hava komutanı mareşal arthur tedder, deniz komutanı amiral bertram ramsay, ve hava şefi mareşal trafford leigh-mallory'dir. özgür fransa delegesi marie-pierre koenig, fransa ulusal kurtuluş komitesi başkanı charles de gaulle ile bağlantı kurdu ve onu da sefere dahil ettirdi.

    montgomery’nin ilk hareketleri, inişi yapmak için beş bölge ele geçirmek ve orne nehri haliç'i ile cotentin yarımadası üssünü içerecek şekilde iniş alanını genişletmek olacaktı. montgomery'nin planında işgal gücü utah, omaha, juno, sword ve gold kodlu plajlara atanan iki abd, iki ingiliz ve bir kanadalı olmak üzere beş piyade tümeninden oluşacaktı. d-day, iki amerikan hava bölüğünün saldırı bölgesinin batı ucunun ardında, bir ingiliz bölüğü doğuda, amfibi zırhlı birlikleri ise önde karaya yüzecekti. amerikalılar, abd ordusu genel komutanı omar bradley emri altında, ingiliz ve kanadalılar ise ikinci ordu komutanı miles dempsey komutası altındaki orduları oluşturdular. ingiliz birlikleri 1942'den beri adada, abd ve kanada birlikleri ise 1943'ten beri abd'de yoğun bir eğitim görmekteydi. bu arada, korgeneral j.c.h. lee, 1944 yılının mayıs ayına kadar operasyonun ilk üç haftasında 20.000 araç ve 600.000 ton tedarik sağlayacak olan yaklaşık 6.500 gemi ve çıkarma aracı sağladı.

    hava harekatı
    istila, 400 civarı olan luftwaffe kuvvetlerine karşı müttefiklerin 13.000'den fazla nakliye, savaş ve bombardıman uçağı ile desteklenecekti. 1 nisan-5 haziran 1944 tarihleri arasında, ingiliz ve amerikan stratejik hava kuvvetleri 11.000 uçağı kullandı, 200.000 civarı bombayı fransız demiryolu merkezleri ile karayolu şebekelerinin yanı sıra alman hava limanlarına, kıyı topçu bataryalarına, radar tesislerine ve askeri üslere attı. bu ön harekatlarda iki bin müttefik uçağı düşürüldü ancak hava harekatı seine ve loire nehirleri arasındaki tüm köprüleri kırmayı ve işgal bölgesini, fransa'nın geri kalanından izole etmeyi başardı. luftwaffe personeli, işgal öncesi ve sırasında göze çarpan en önemli faktörün, düşmanın ezici hava üstünlüğü olduğunu kabul etmek zorunda kaldı.

    şifre çözme ve aldatma
    hava harekatı, yalnızca alman işgal karşıtı hazırlıklarını bozmak için değil, aynı zamanda bir aldatma operasyonu olarak hizmet etmek için de tasarlandı. bombaların üçte ikisi, iniş alanlarının dışına seine'nin kuzeydoğusunda, özellikle de dover'ın tam karşısındaki pas-de-calais bölgesine yapılacağı konusunda almanları ikna etmek amacıyla atıldı. aynı zamanda, çok gizli olan ultra operasyonu sayesinde, müttefikler şifreli alman yayınlarının kodlarını çözdüler ve böylece overlord harekatına katılacak olan kuvvetlerine alman karşı saldırı kuvvetlerinin nereye yerleştirildiğinin açık bir bilgisini sağladılar.

    sahte radyo yayınları ile müttefikler, güneydoğu ingiltere'de(pas-de-calais karşısında) amerikan kaynaklı ve amerikan generali george s. patton tarafından komuta edildiği iddia edilen bir hayalet ordu yarattılar. ayrıca işgalin olduğu gecede alman radar istasyonlarına, kanal sınırını geçen bir işgal filosunun sinyali verildi. bir radar karartması da normandiya'ya olan gerçek geçişi gizledi.

    sahilde mayınlar ve zırhlı kuvvetler
    hilelere rağmen almanlar tamamen kandırılmadı. hitler normandiya’ya çıkarma için son dakikalar olduğunu duyurdu. ancak o zamana kadar savunma işlemleri tam yapılmamıştı. rommel, atlantik duvarı'nın sorumluluğundaki kısa sürede mayın döşemesini arttırabildi ve böylece 5 haziran'da sahillere onbinlerce ek mayın dökülmüştü ancak tank birliklerini istediği gibi konumlandıramadı. rundstedt onları sahilden uzakta yedek olarak tutmak istedi. müttefik hava kuvvetlerinin, onları ilerledikçe yok edeceğini belirten rommel, sahilin yanına koymak istedi. karar verici olan hitler, bazı birlikleri rommel'e, bazılarını rundstedt'e ayırıp diğerlerini kendi emri altında tutarak durumu iyice kötüleştirdi. rommel’in ordu grubu b’sinin geri kalanı, normandiya ve bretonya'daki yedinci ordu’nun (friedrich dollmann’ın altında) ve pas-de-calais’de bulunan onbeşinci ordu’nun (hans von salmuth’in altındaki) piyade bölümlerinden oluşuyordu. panzer group west adı verilen ve leo geyr von schweppenburg tarafından komuta edilen yedek tank kuvvetleri, nominal olarak rundstedt'in doğrudan emri altındaydı.

    d-day, 6 haziran 1944
    çıkarma kararı
    mayıs 1944, mayıs 1943’te washington’da gerçekleşen konferansta işgal zamanı olarak seçilmişti. çıkarma gemilerinin montajındaki zorluklar, haziran ayına kadar ertelemeye neden oldu ancak 5 haziran, 17 mayıs'ta eisenhower tarafından değiştirilemez bir tarih olarak belirlendi. gün yaklaşırken ve birlikler hazırlıkları tamamlarken, tehlikeli hava koşulları tehdit oluşturmaya başladı. gerilimli bir tartışma ardından eisenhower ve astları 24 saatlik bir gecikmeye karar verdiler ve denizde bulunan bazı gemilerin geri çağrılmasını istediler. sonunda, 5 haziran sabahı eisenhower, meteoroloji uzmanı james martin stagg tarafından havaların bir mola vereceğinin güvencesini aldı. ve mikrofon eisenhower'da: "gidiyoruz."

    birkaç saat içinde 3.000 amfibi gemisi, 2.500 transport gemisi ve 500 eskort bombardıman gemisinden oluşan armada, ingiliz limanlarını terk etmeye başladı. o gece 822 uçak, paraşütçüleri normandiya iniş bölgelerine tepeden yağdırdı. bu kuvvet paraşüt birliklerini bıraktıktan sonra d-day'i destekleyecek olan 13.000 uçaklık hava armadasına katıldı.

    kıta avrupa'sına ayak basış görsel

    havadaki birlikler çıkarmanın öncüleri idi ve inişleri cesaret verici bir başarıydı. cotentin yarımadası'nın tabanında su altında kalmış bir bölgeye inen amerikan 82. ve 101. hava birlikleri boğularak zayiat verdi ancak yine de iniş hedeflerini korudular. ingiliz 6. hava indirme birliği, doğu ucundaki gelişmemiş hedeflerini daha kolay ele geçirdi ve özel harekat gücü, caen kanalı ile orne nehri üzerindeki kilit köprüleri de ele geçirdi. deniz birimleri 6 haziran günü sabah saat 6:30'da inmeye başladığında, gold, juno ve sword sahillerindeki ingiliz ve kanadalılar, almanların üstesinden geldi. utah’daki amerikalılar da aynı başarıyı sağladı. bununla birlikte, omaha sahilindeki abd 1. birliği, alman sahil bölümlerinin en iyileri olan 352. birlik ile karşı karşıya kaldı ve birlikler karaya doğru yürürken seri makineli tüfekler tarafından kıyıda tutuldu. sabah saatlerinde omaha'ya iniş başarısızlıkla devam etti. sadece bir kuvvet askerlerini içeride tuttu ancak 2.000'den fazla zayiat verildi.

    alman tepkisi
    alman yüksek komutanlığı, izin ile eve gitmiş olan rommel'in yokluğunda cevap vermeye başladı. hitler başlangıçta bir karşı saldırı için zırhlı birlikleri serbest bırakmakta isteksizdi. öğleden sonra 21. panzer birliği unsurları, sword ve juno sahillerindeki ingiliz ve kanada 3. birlikleri arasındaki boşluğa girerek neredeyse denize ulaştı. eğer bu saldırı devam etseydi bu bölgedeki çıkarma başarısız olabilirdi. périers-sur-le-dan'daki ingiliz tanksavar topçuların sert direnişi akşam geç saatlerde ibreyi tersine çevirdi.

    7 haziran'da sahil kuvvetleri üç ayrı bölümden oluşuyordu: ingiliz ve kanadalılar, caen ve bayeux arasında, abd 5. kolordusu port en-bessin ve saint-pierre-du-mont arasında ve abd 7. kolordusu utah sahilinin arkasındaki vire nehri'nin başındaydı. port-en-bessin'deki gold ve omaha sahilleri arasındaki dar boşluk hızla kapandı ancak birliklerin 12 haziran'a kadar amerikan ordusunun başlatacağı carentan'ı almak için sert bir çatışmadan önce bir araya gelmesi mümkün değildi. sahil başında daha sonra güvenli bir bölge oluşturuldu.

    bu arada çalışmalar, cherbourg limanına kadar taşıt ve malzemeleri boşaltmak için tasarlanan, mulberry kod adıyla bilinen iki yapay limanı tamamlamak için itinayla devam ediyordu. her liman için bir dış dalgakıran 11 haziran'da tamamlandı. gelgitlerle yükselip yanaşmak üzere tasarlanmış yüzer iskeleler, ağır bir fırtına malzemenin çoğunu tahrip etmeden önce 19 haziran'a kadar yarı yarıya tamamlanmıştı. amerikalılar fırtınadan sonra bu planı terk etmeye karar verdiler ve çoğu malzeme çeşitli çıkarma araçları ve amfibi kamyonlar tarafından sahile indirilmek zorunda kaldı.

    haziran-temmuz 1944
    tıkanıklık içinde mücadele
    kıyıda tıkanan müttefikler, iç bölgede de zorluklarla karşılaştılar. havadan inişlerin başarısı sayesinde, sahil başlarının yanları sağlam bir şekilde tutuldu ancak merkezden ayrılma çabaları, özellikle kanada birliği, caen civarında sert alman direnişi ve karşı saldırılar yüzünden hüsrana uğradı. villers-bocage’de ingiliz zırhlı birliği 13 haziran’da yenildi. caen’in batısında, saldırıya uğrayan büyük çaplı bir piyade birliği de 25-29 haziran’da yenildi. komuta merkezine kasvet çöktü; çıkmaza girildiği görülüyordu. kasvet, montgomery’nin stratejisiyle derinleşti. planı, alman zırhlı birliğini ingiliz cephesine çekmek ve tank güçleri arasında bir yıpratma savaşı çıkarmaktı. ancak başarılı alman savunması amerikalıların, planın uygulanabilirliğinden şüphe etmesine neden oldu.

    aslında almanlar da kasvet içerisindeydi çünkü sert savunmalarında, takviye kuvveti olmayan askerler ve donanımlar kullanıyordu. dahası amerikalılar, artık düşmanın zırhlı birliklerini ingilizlere karşı konuşlandırmasından kar çıkarabiliyor ve cotentin yarımadası'nın kuzeyine girerek cherbourg'da ilerliyorlardı. ağır takviye edilmiş şehirdeki son kale 28 haziran'da düştü ve limanın temizlenmesi işlemi nihayet başladı.

    alman komutasında kriz
    gerileme alman komutanlığında bir kriz doğurdu. bu gerileme öngörülemeyen zayiatlara neden olmuştu. yedinci ordu komutanı dollmann, cherbourg'daki ana garnizonun teslim edilmesinden hemen sonra 28 haziran'da aniden öldü. ölümü kalp krizi olarak belirtildi ancak intihar olması muhtemeldi. rommel cepheye giderken arabası 17 temmuz'da bir ingiliz uçağı tarafından bombalandı ve ağır şekilde yaralandı. hepsinden kötüsü, rundstedt hitler'e yenilgiyi itiraf etti, barış yapma çağrısında bulundu ve 2 temmuz'da batı panzer grubu komutanı geyr ile birlikte görevden alındı. geyr'in yerini yetenekli heinrich eberbach aldı. rundstedt'in yeri de günther von kluge ile değiştirildi. von kluge, kısa sürede rundstedt'in şüphelerini paylaştı.

    20 temmuz’da, hitler’in görevinden ayrılması şartı ile tek bir barış sağlama umuduna inanan subayların(eski genelkurmay başkanı ludwig beck, claus von stauffenberg, kont schenk vb.) bir komplo kurduğu ortaya çıktı.* temmuz darbesinin başarısızlığı, hitler’in ordu üzerinde suçlu olduğundan şüphelenilenlerden korkunç intikamını almasına neden oldu. adı geçen rommel ekim ayında intihar etmek zorunda kaldı ve kluge de bunu 18 ağustos'ta yaptı.

    alman normandiya savunması daha da kötüye gitti. büyük bir ingiliz ordusu, caen’in batısında saldırıya geçti. 18-19 temmuz’da bu saldırının başarısız olmasına rağmen abd birinci ordusu, temmuz ayının ikinci ve üçüncü haftalarında saint-lô civarında tekrar sert bir yıpratma savaşı başlattı. amacı uzun zamandır beklenen kırılma için temel oluşturmaktı.

    kırılma, ağustos 1944
    kobra harekatı
    25 temmuz’a gelindiğinde alman tanklarının çoğu, batıdan ingilizlerin goodwood taarruzu ile itilmişken, amerikalılar neredeyse savunmasız bir cepheyle karşı karşıya kaldılar. amerikan takviyesi müttefiklere tank ve piyade birliklerinde açık bir üstünlük kazandırırken, müttefik sefer kuvvetleri almanları yolda tahrip etmek için bombardıman gücüne sahipti. 25 temmuz'da yapılması planlanan kobra operasyonu yıkıcı bir hava saldırısı ile başladı. bu yeni harekatla abd birinci ordusu, 30 temmuz’da alınan avranches’e doğru gediği açtı. bu noktada george s. patton’ın yeni kurulan üçüncü ordusu en önde yer aldı. büyük bir amerikan birliği patton önderliğinde şimdi bretonya'ya yol almakta ve kuzeye manevra yaparak normandiya'daki almanları arkadan kuşatmakla tehdit etti.

    alman karşı saldırısı ve falaise cebi
    hitler, çatışmalardaki geçici tıkanmayı cepheyi restore etmek için bir fırsat olarak gördü. 2., 116., 1. ve 2. ss panzer tümenlerini hızlıca batıya getirerek, amerikan öncü noktasının arkasına geçmek ve avranches'de denize ulaşmak için tasarlanan lüttich operasyonu için emir verdi. bununla birlikte, alman şifre trafiğinin ele geçirilmesi amerikalıları tehlikeye karşı uyardı ve lüttich operasyonu 7 ağustos'ta, ağır karşı tank atışları ile karşılandı ve saldırı durduruldu.

    bu arada, bretonya'nın doğusundaki amerikan kuşatması geliştikçe, ingilizler ve amerikalılar caen’in batısında falaise’e doğru güçlü bir ilerleme kaydettiler. 16 ağustos’ta, bir fransız-amerikan kuvvetinin riviera’ya* iniş günü ertesinde hitler, kaçınılmaz olanı kabul etti ve normandiya’dan çekilme izni verdi. tek kaçış yolu, falaise'deki amerikan ve ingiliz ordu uçları arasındaki boşluktan geçmekti. pozisyon polonya'dan gelen 1. zırhlı tümen tarafından sağlanacaktı. hitler’in en üst düzey tank komutanlarından biri olan josef dietrich’in kahramanca çabalarına rağmen almanların yedinci ve beşinci panzer ordusunun kalıntıları, 16 ila 19 ağustos’a kadar büyük kayıplar verdi. sonunda seine nehri'ne ulaşan almanlar ekipmanları bırakmak zorunda kalmıştı. alman ordusu normandiya'da 50.000 ölü ve 200.000 yaralı-tutuklu bıraktı.

    seine’i geçmek
    1944’e gelindiğinde almanlar, rusya’daki geri çekilmelerinden sonraki en büyük geri çekilmeyi yaptı. hızla seine nehri'ni geçerek uzmanlıklarını gösterdiler. müttefiklerin hava saldırısıyla tüm köprüleri yıkılıp izole edilen seine'i geçtiler ve ingiliz-amerikan ilerlemesini engellemek için bu geçiş ardından kilit yerlerde savunma pozisyonu aldılar. bu savunmaya karşı müttefikler seine'nin batı yakasından fontainebleau'ya yönlendirdiler. süngüleri artık meuse nehri'ndeydi. alman çekilmesinin başarılı mimarı, doğu cephesi’nden gelmiş bir kıdemli olan “führer'in itfaiyecisi” mareşal walther model’di.

    paris'in kurtuluşu görsel

    model, kalan kuvvetleri kuzey fransa'dan belçika'ya en son hızla geri çektikten sonra, paris'teki direniş kuvvetleri, 19 ağustos'taki alman garnizonundan geriye kalanlara karşı savaş açtı. yeni katılan özgür fransa 2. zırhlı tümenine, eisenhower tarafından şehrin kurtarılması emredildi. ordu şehrin önlerine 24 ağustos'ta geldi. ertesi sabah paris'in alman komutanı dietrich von choltitz, direniş'e ve 2. zırhlı komutan jacques-philippe leclerc'e teslim oldu. 26 ağustos’ta özgür fransa’ın başı general charles de gaulle, bir zafer kalabalığı eşliğinde champs-élysées’den, notre-dame katedrali’ne geçit töreni ile şehre girdi.

    kurtuluş çok pahalıya mal olmuştu: 200.000'den fazla ölü ve yaralı müttefik ordularında vardı. almanlarda ise bu rakam 300.000'den fazlaydı. fransız sivil kayıpları ise 12.000 civarıydı. yine de normandiya çıkarması çarpıcı bir başarıydı. eylül 1944’ün başlarında fransa’nın bir kısmı özgür kalmıştı. abd, ingiliz ve kanada güçleri belçika'yı ve hollanda'nın bir bölümünü işgal etmiş ve alman sınırına ulaşmıştı. bununla birlikte, lojistik desteklerini aşmışlardı ve nihayete ulaştıracak bir saldırı başlatmak için güçleri yoktu. önümüzdeki kış, batıdaki alman ordusunun yenilmesinden önce, çok sert bir mücadele ile belçika ardenlerinde, bulge savaşı'nda* son bir alman karşı saldırısı görecekti.
2 entry daha