şükela:  tümü | bugün sorunsallar (6)
32024 entry daha
  • penguenlerin ayağı neden donmuyor, hiç merak ettiniz mi?

    aklımız her ne kadar bizi antarktika tundralarında yaşayanlara götürse de, birçok penguen türü vardır ve ayaklarının donması her penguenin dert ettiği bir sorun değildir. hatta, bazı penguen türleri ekvatorda yaşarlar ve sıcakla baş edebilmek için ayaklarını serinletmeleri gerekir.

    ekvator'da yaşayan galapagos penguenleri

    ekvator'da yaşayan galapagos penguenleri 2

    kar ve buzların içinde yaşayan zavallı penguenler içinse donma bir sorun teşkil etmez. vücutlarının çoğu su geçirmez olan tüylerle kaplıdır; bu da onları kutupların donduran esintilerinin soğukluğunda bile sıcak tutar. muhtemelen en tanınmış tür olan imparator penguenler santimetre kareye düşen 15 tüy ile en fazla tüy yoğunluğuna sahip olan türdür. bu rahat tüylerin altında ise ek bir battaniye gibi işlev gören bir yağ tabakası vardır. bu iki tabaka sayesinde penguenler sıcacık kalabilirler.

    yalnız bu ısı penguenlerin iki bölgesinden kaçabilir: gaga ve ayaklar. bu aslında iyi bir şey. ısının kaçabileceği bölgelere sahip olmakla penguenler, kendi sıcaklıklarını ayarlayabilirler ve vücut ısılarının fazla ısınmasının önüne geçebilirler. sıcaklık kontrolünü sağlamasının dışında penguenlerin yalın ayak olmasının başka nedenleri de var. penguenler yalın ayakları sayesinde buzları tutabilirler ve yüzerken kendilerine yön verebilirler.

    sorumuza tekrar geri dönelim: penguenlerin ayakları neden donmaz?

    bu soruyu genel olarak şöyle cevaplayabiliriz; penguenler ayaklarının ısısını kontrol edebilecekleri son derece gelişmiş bir dolaşım sistemine sahiptir. penguenlerin bacaklarındaki damarlar, sıcaklığa bağlı olarak kan akışını ayarlayabilir. bu damarlar, ayakların bastığı yer soğuksa kan akışını yavaşlatır, yani nispeten az kan ayakları dolaşmak zorunda kalır, bu da penguenin ısı kaybını önler, sıcak tutar. (bunu insanlar da bir dereceye kadar yapabiliyor) penguenin ayaklarını bastığı yer sıcak ise tam tersi gerçekleşir ve damarlar ayaklara daha çok kan akışı sağlar, bu da onların serinlemesine neden olur.

    bu yerleşik yalıtım mekanizmasının yanı sıra, penguenler ilkel bir yolla daha sıcaklıklarını kontrol edebilirler. birbirine yapışık şekilde, şuradaki gibi kitleler halinde hareket ederek birbirlerini ısıtırlar. ayrıca bazen kendilerini sırt üstü yere bırakıp kuyruklarının üzerine otururlar ve ayaklarını buzdan keserler.

    bu ısı ayarlamaları ile penguenlerin ayakları donma sıcaklığının birkaç derece üzerinde tutulmuş olur, bunun sıcaklığın üzerinde değildir böylece ayaklarını ısıtmak için enerji harcamak zorunda kalmazlar. normalin çok üzerinde sıcak değillerse tabi, bu durumda o sıcaklığı düşürmek gerekir.

    enerji, 64 gün boyunca kuluçkaya yatan erkek imparator penguenler için birinci derecede endişe konusudur. bu süre boyunca sahilden uzak, hiçbir şey yemeden dururlar. bu nedenle, ısı kaybetmemek dolayısı ile enerjilerini korumak onlar için bir hayati bir zorunluluktur. iyi haber şu ki, zamanında yedikleriyle depoladıkları yağ stoğu tükenmedikçe dolaşım sistemleri onların ayaklarının donmasının önüne geçebilir.

    penguenler ile ilgili diğer bilgiler:
    • 17 ile 20 arasında değişen farklı penguen türü vardır. penguenler, uçamayan yaklaşık 40 kuş türünden biridir. diğer uçamayan kuşlar ise; emus, kiwi kuşu, devekuşu, cassowary.
    • penguenler, uçamamalarını yüzme yetenekleri ile telafi ederler. çoğu penguen, su altında saatte 6 ile 11 km hızla yüzebilir. suya dalmadan hemen önce, tüylerinden hava kabarcıkları bırakırlar; bu da yüzerken etkileyici hızlara ulaşmalarını sağlar. gentoo penguenleri saatte 35 km ile yüzebilen en hızlı yüzücü penguenlerdir.
    • penguenler neredeyse her zaman güney yarım kürede yaşarlar ama galapagos pengueni ekvatorun hemen kuzeyinde de görülebilir.
    • penguenler, sadece deniz ürünleri yiyen etoburlardır. yaz aylarında, yetişkin bir penguen günde ortalama 2 kilo balık, kalamar ve krill karidesleri ile beslenir. (kış günlerinde bu yarım kilodan bile azdır) bu yeme alışkanlıkları ile fazla fazla deniz tuzu da tüketmiş olurlar. fazla tuzu vücuttan atmak için penguenlerin özel bir yolu vardır. gözlerinin üzerindeki bir salgı bezi, tuzu kana karışmadan filtreler ve gagaları yoluyla dışarı atarlar. içme suyu ihtiyaçlarını da deniz suyundan değil, eriyik tatlı su havuzlarından sağlarlar.
    • penguenlerin smokin benzeri deseni, suda kamufle olmalarına yardımcı olur. bir sonraki avını arayan hava avcıları onların suyun içinde adeta görünmez olan siyah sırtını ayırt edemezlerken, suyun içindeki avcılar da yukarıya baktıklarında gökyüzünün rengi ile bütünleşecek beyaz gövdelerini ayırt edemezler.
    • çoğu penguen türü, 200 ile yüz binlerce penguen arasında değişen dev kolonilerde yaşar. koloniler genellikle o kadar büyüktür ki, onlarla yaşayan diğer kuş türleri ve penguenlerin kendileri ve atıkları * * sayesinde uzaydan görülebilirler. buzullar üzerindeki alanın rengini değiştirdiği için uzaydan kolayca tespit edilebilirler.
    • 13 penguen türü tehdit ve tehlike altındadır. nüfusu hızla azalan iki tür, biri ekvatorda yaşayan galapagos pengueni, diğeri yeni zelanda doğumlu dik tepeli penguendir. penguenlerin karşılaştıkları en büyük sorunlardan ikisi, habitatlarının yok olması ve yiyeceklerinin daha az olmasını kılan kirlilik ve iklim değişikliğidir.
    • en büyük penguenler, imparator penguenidir. genellikle 115 cm uzunluğundadırlar. tam yetişkin halleri 40 kg civarındadır. en ufakları ise, peri penguenidir; 1 kilo civarında olup 25 cm boyundadırlar.
    • imparator penguenler yalnızca kuluçkaya yatmakla kalmazlar, yumurtadan çıkan yavruyu yemek borusunda üretilen süt ile de beslerler.

    kaynakça:
    1) penguenlerin ayakları neden donmuyor? / diğer kaynak
    2) penguenlerin ayakları nasıl sıcak kalıyor?
    3) imparator penguenler soğuk havalardan nasıl hayatta kalıyor?
    4) penguenlerle ilgili 14 ilginç bilgi
    5) penguen gerçekleri
1033 entry daha