şükela:  tümü | bugün
51 entry daha
  • piyasadaki en kaliteli birkaç dergiden biri olan the economist'in bu haftaki sayısında malum endeks açıklanmıştır. burgernomics denen hamburger ekonomisine göre ne seviyedeyiz demeden önce bu endeksin iyi-kötü yanlarına kısaca değineyim. öncelikle big mac gibi bir ürün dünyanın her yerinde var (sakın moğalistan'ın çöllerini örnek vermeyin ağzınıza çarparım). bu sebeple ölçümü kolay oluyor ve gerçekten de alım gücüne dair önemli bilgiler veriyor. yıllar önce lisanstayken bu endeksi derste görmüştük. önemli yani. dünyada bu kadar yaygın olan çok az ürün var. hatta bir ara starbucks ındex çıkacak deniyordu ne oldu bilmiyorum. şöyle bir caramel machiatto ındex fena olmaz mıydı?

    ama tabi her ülkenin big mac'e bakışı aynı değil. örneğin bizde zamanında mc donalds'tan yemek yemek ayrıcalıktı. fiyatları yüksekti, oyuncağından almak için ağlardık. aileler överdi oraları. şimdi öyle mi? mc donalds'tan yiyelim denince suratlar ekşiyor, ıyy o iğrenç köfte ve patatesi yemem daha iyi, deniyor. biz de butik hamburgercilere gidiyoruz. tabi bir de kültürlerin fast fooda ne kadar önem verdiği de önemli. ayrıca bu melet her yerde aynı da değil aslında. evet standartizasyonda çığırlar açtık. dünya küreselleşti tek tipleştik falan ama aynı değil be abi. hani ben bi tek aç kalıp ölmemek için yerim böyle bir "şeyi" öyle de yaptım berbat bir tadı vardı. domuz mu ne bok vardıysa içinde artık.

    kısacası paramızın değerine bakarken dikkate alınması gereken ama bel bağlanmaması gereken bir gösterge diyor ve geçiyoruz.

    abd'deki big mac fiyatı sabit kabul edilir ve diğer fiyatların abd'den farkı dikkate alınır. eğer abd'de 10 dolar ise türkiye'de 8 dolar ise tl dolara göre %20 daha değersizdir. satın alma gücü türkiye'de abd'ye göre %20 daha düşük. yani yavrular abd'deki zat 1000 dolar maaş alıyorsa bizdeki de 800 dolar alacak. ancak önemli nokta satınalma gücümüzün eşit olması. ikisi de big mac alıyor gördüğünüz gibi. ikisinin de hayat standartı aynıdır diyebiliriz (ekonomi yalanları). tabi burada birçok şeyi konu dışarı bırakıyoruz yoksa bu etkiyi değiştirecek çok fazla etken çıkar.

    15 temmuz 2020 verileri (neden 15 temmuz lan? fetöcü mü bunlar?!)

    abd big mac fiyatı 5.71 dolar imiş. mesela isviçre'de big mac fiyatı %20.9 daha pahalıymış. hemen bakıyoruz isviçre frangı ne kadarmış 7.31 tl dolar ise 6,86. frank dolardan %6.5 daha değerliymiş. ama big mac'e bakınca %20.9 daha değerli çıktı. noldu şimdi bu fark nedir derseniz endeks diyor ki isviçre frangı dolardan %6.5 daha değerli görünse de aslında %20.9 daha değerli. ama işin içine gayri safi milli hasılayı da dahil etmişler. big mac isviçre'de %21 daha pahalıydı. ancak kişi başı gsmh farkını işin içine katınca big mac fiyatı %4.3 daha pahalı çıkmış. bak bu hesapladığımız döviz değerine daha yakın.

    doğrudan endekse baktığımızda en yüksek big mac fiyatı isviçre'de çıkıyordu ancak gsmh'yle birlikte hesaplayınca bu değişti. şimdi de dünyanın kıskandığı ülkemize bakalım. bizde big mac 2.04 dolarmış. öyle mi lan gerçekten dönüş yapın? dolara göre bizdeki big mac fiyatı %64 daha ucuz. vay be. buna göre tl %64 daha değersiz dolara karşı. hemen alkışlamayın muhalifler bak adamların yediği zıkkımı biz %64 daha ucuza yiyoruz (yersen). kişi başı gsmh dahil edince tl %38.3 daha değersiz çıkmış. ancak hatırlatayım 2017'de eşit değerdeydi. zaten tl'nin büyük düşüşü o dönemden sonra başladı hatırlarsanız. kısacası 2017'de ortalama bir türk vatandaşı ortalama bir abd vatandaşıyla aynı sayıda big mac yiyebilirken artık %38 daha az yiyor. üzücü.
17 entry daha
hesabın var mı? giriş yap