şükela:  tümü | bugün sorunsallar (6)
30760 entry daha
  • bilgisayarlara robot olmadıgımızı ispatladıgımızda the new york times, google ve google maps icin calısıyor olmamız.
    duolingo'nun yaratıcısı luis von ahn, 2000'lerin basında carnegie mellon universitesinde hocadır. bir gun universiteye konusmacı olarak yahoo'nun bilim ve arastırma departmanın basındaki isim udi manber gelir. udi yahoo'nun bir turlu cozemedigi sorunlardan bahseder; bu sorunlardan bir tanesi insanların yazdıkları programları kullanarak yahoo'dan yuzlerce, binlerce hatta milyonlarca e-mail hesabı almasıdır. bilgisayar bunu yapanın bir insan mı yoksa bir bilgisayar programı mı oldugunu ayırt edememektedir. konusmayı dinleyen luis von ahn bunun bir test ile cozulebilecegini dusunur ve captcha sistemini bulur cunku o zamanlar (ve hatta hala) bilgisayarlar "ecis bucus" bozulmus harf ve sayıları okumakta zorlanmaktadır fakat insanlar icin bu bir sıkıntı degildir.
    test ise yarar, bir cok websitesi testi kullanır; ilk zamanlarda gunde ortalama 200 milyon captcha girilmektedir. bu kadar type edilen yazı, bu insan gucu bir ise yaramalıdır, ziyan edilmemelidir.
    o donemler the new york times ve google eski kitap ve dokumanları dijital ortama tasımaktadır fakat bu islem icin kullanılan bilgisayar programları net taranamamıs yamuk yumuk cıkmıs yazıları okumakta, anlamakta ve dijital olarak yazmakta zorlanır. luis von ahn'nın aklına bir fikir gelir; bu bilgisayar tarafından okunamayan goruntuleri insanlara captcha olarak sunalım, bos bos yazmasınlar bir ise yarasınlar.
    benzer bir taktigi google maps de kullanır. robot olmadıgımızı ispatlamak amacıyla, park yeri, trafik isareti, kopru, trafik lambası, agac, araba, yaya geciti vs... iceren resimlere tıkladıgımızda, map olustururken bazı image'leri algılayamayan bilgisayarlara yardımcı oluyoruz!
    luis von ahn bu win win yaklasımından duolingo'da da faydalanır. buzzfeed ve diger haber siteleriyle anlasıp, bu sitelerin cevirilerini, practice amaclı, duolingo ile dil ogrenenlere yaptırır.
    bu pragmatik yaklasımı takdir etmek ve ufkumu acmak dısında elimden bir sey gelmiyor.

    edit: kaynak podcast
    edit: fikrin guzelligine ve pratikligine odaklandıgım icin teknik kısım hakkında yazmadım (zaten uzman oldugum bir konu degil, burada captcha baslıgını ziyaret etmenizi oneririm) ama en basit sekilde acıklarsak bilgisayarı kandırmak icin yazılmıs botlar (robotlar yani) yazıları okuyamıyor, insanlar okuyabiliyor ve tabi ki testi sunan sistem captcha dogrulama yetisine sahip. ornegin re-captcha'yı soran sistem/bilgisayar kutucuk tıklanmadan once mouseun hareket edisinden tıklayan bir insan mı yoksa yazılmıs bir bot (robot) mu anlayabiliyor. cunku insanlar tıklamadan once mouseu rastgele, dalgalı (wiggly) hareket ettiriyor, refleks olarak. bu da kucuk ufuk acıcı bilgi.
    edit: oncelikle seviyorum bu baslıgı! su soru cok gelmis; testi sunan bilgisayar onaylamak icin dogru cevabı zaten bilmek zorunda o zaman bize gerek yok. ben uzman degilim fakat kazın ayagı oyle degil gibi. reverse turing test biraz karısık bir konu ama benim anladıgım su; aynı captcha'yı birden fazla kisiye sorup en cok type edilen yazıyı dogru kabul ediyor. kimi sistemde de image recognition var, yani bazı ecis bucus cizgilerin harfe ya da sayıya denk geldigini biliyor bilgisayar fakat bu cizgiler bir araya geldiginde okuyamıyor. yani dogru cevap generate edemiyor fakat dogrulayabiliyor. zaten artık bu tip captcha pek kullanılmıyor re-captcha var ya da hazır cevaplanmıs captcha'lar kullanılıyor. benim yazdıgım uygulama 2000ler bası. o donemler bazen dogru yazdıgınız yanlıs, yanlıs yazdıgınız dogru kabul edilebiliyordu, sistemde sorun vardı. bana bile kac defa denk geldi. hmmm biraz yaslanmıs olabilirim. podcast'i de dinleyin derim cok eglenceli uzun da degil.
4900 entry daha