şükela:  tümü | bugün
35 entry daha
  • ülke para birimi yerine yabancı para birimi kullanımının tercih edildiği ekonomik olgu

    önemli olan ülke vatandaşlarının ülkenin kendi para birimi yerine başka bir ülke ya da bölgenin para birimini tercih etmesidir. bu sebeple içinde "dolar" geçtiği için birçokları tarafından ülke para biriminden vazgeçilip sadece abd dolarının tercih edildiği yönünde yanlış bir algıya sahiptir. çin, yuan yerine ülke para birimini japon yeni olarak belirlerse bunun adı yine dolarizasyondur. fakat burada yanlış anlaşılabilecek bir konuya da açıklık getirmek gerekir. örneğin; yunanistan 2002 yılında drahmi'den euro'ya geçtiğinde dolarizasyondan söz edemeyiz. dolarizasyonda ülke para birimine olan güvenin azalmasından kaynaklı hanehalkının yabancı para tasarruflarını artırması durumu söz konusudur. bir ülkenin ekonomik bir bölge ile antlaşma yapıp kendi ulusal para biriminden vazgeçmesini dolarizasyon olarak adlandıramayız. ülke vatandaşlarının yabancı paralar ile tasarruf ve yatırım yapmaya meyilli olması gerekir.

    dolarizasyonun iki türü vardır: kısmi dolarizasyon ve tam dolarizasyon

    ekvator, tam dolarizasyon uygulayan ülkelere örnek gösterilebilir. ülke para birimi abd dolarıdır.

    kısmî dolarizasyon ise bir ülkenin bankacılık sistemindeki ülke parasının, ülke parası ve yabancı para toplamına bölünmesi ile bulunur. yabancı paraya altın da dahildir. bu oran %40'ın üzerinde ise o ülkede kısmî dolarizasyonun varlığından söz edilebilir. bu aynı zamanda o ülke için bir tehlike sinyalidir. ülke dış ekonomik gelişmelere bağımlı hâle gelir. kırılgan bir yapıda ekonomik varlığını sürdürür.

    ülkemizden örnek verecek olursak,

    türkiye bankalar birliği verilerine göre bankaların mart 2020 toplam mevduat hacmi 2.68 trilyon tl iken bu tutarın yaklaşık 1.31 trilyonu türk parası, 1.37 trilyonu ise yabancı paradır. yp/toplam mevduat rasyosun %51 olduğu görülebilir. buradan da anlaşılacağı üzere şu an kısmî dolarizasyonun olduğu bir ekonomiye sahibiz. oranın %60'ların üzerine çıkması hâlinde türk parasına olan güven %40'ların altına düşecektir.

    dolarizasyonu önlemek için para ve maliye politikaları uyumlu olmalıdır. hatırlarsınız 24 mayıs 2020 tarihinde döviz satışlarında bsmv oranı %0.2'den %1'e çıkartılmıştı. mart 2020'de yp/toplam mevduat oranının %51 olduğu göz önünde bulundurulursa bsmv oranının artırılması yerinde bir karardı. fakat yeterli değildi. oranın %1'den %8, 1 yıla kadar vadeli mevduatlar için yabancı para zorunlu karşılık oranlarının ise %22'den %42'ye çıkartılması para ve maliye politikalarının etkinliğini artıracaktır. diğer bir ifade ile tasarruf/ticari yabancı para mevduatının şok etkisiyle azaltılması, bankaların yabancı para cinsinden kredi toplamının baskılanması dolarizasyona karşı alınabilecek en etkili iki önlem olacaktır.
5 entry daha