şükela:  tümü | bugün
2 entry daha
  • osmanlı imparatorluğu'nda " gerdek gecesi " için alınan vergi.

    arûs, gelin demektir. yani gelin vergisi de diyebiliriz buna. osmanlı kayıtlarında resm-i arûs, gerdek resmi gibi ifadelerle de tanımlanmıştır.

    şimdi diyeceksiniz ki;

    " passenger28 dikkat çeksin diye buna gerdek vergisi diyor. bu aslında bildiğin düğün vergisi! "

    hayır hocam. osmanlılarda zaten nikah vergisi bulunmaktaydı. nikahı kıyan ve resmî belgeye işleyen kadılar, o an vergiyi de tahsil ederlerdi.

    arûs resmi ise tamamen feodal mantıkla alınan bir vergidir.
    çünkü bu vergiyi alan devletin kendisi değil timar sahibi olan kişi idi.(bkz: timarlı sipahiler)

    yani bu kişi, " bu topraklar benim hakkım. o sebeple bu topraklarda gerdeğe girecek kişi bana gerdek hakkı vermelidir! " demekteydi. bu vergi osmanlı'nın ilk dönemlerinde yoktur. osmanlı bunu fethettiği avrupa topraklarından öğrenip uygulamıştır. orta çağ feodal avrupasında " ilk gece hakkı " denilen " formariagge " adlı verginin osmanlı'daki hâlidir arûs resmi.

    verginin miktarı da kanunnâmelerde şu şekilde belirtilmiştir:

    müslüman bakire kız için: altmış akçe

    dul kadın için: otuz akçe

    gayr-i müslim bakire kız için: 45 akçe

    gayr-i müslim dul kadın için: 20 akçe

    bu vergiler sancaktan sancağa ufak farklılıklar göstermekle birlikte başka faktörlerde de vergi miktarı artmış yahut azalmıştır.

    meselâ;

    hâtunun babası zengin ise 100 akçeye kadar çıkan bu vergi, kızın ailesi çok yoksul ise göstermelik bir iki akçeye kadar düşmekteydi.

    fatih kanunnâmesi'nden şöyle bir alıntı:

    " ... ve gerdek değerü âlâsı altmış, evsât'ül - hâl olursa kırk yâhut otuz, fakir olsa yiğirmi yâhut on akçe alına... "

    ( evsât'ül hâl, orta halli demektir. )

    tabii yukarıda devletin aldığı vergi değildir dedim ama eğer evlenecek hâtunun babası sipahi yahut beylerbeyi vs. ise bu vergi doğrudan devlet hazinesine aktarılmıştır.

    3 kasım 1839'da ilan edilen gülhane hatt-ı hümâyunu nâm-ı diğer tanzimat fermanı ile birlikte bu vergi kaldırılmış, kadıların nikâh için aldıkları vergi " izinnâme harcı " ismiyle varlığına devam etmiştir.
2 entry daha
hesabın var mı? giriş yap