şükela:  tümü | bugün sorunsallar (6)
31681 entry daha
  • yahudilerin shabbat gununde* yapmalari yasaklanan 39 madde bu seyler arasindadir.

    simdi yasaklardan ana hatlariyla ve olabildigince yuzeysel bir sekilde bahsedecegim. zira detaya girilince sonu olmayan bir yere dogru gidilebilir. ilgilisine asagiya bir kitap linki biraktim, inceleyebilirler.

    1. carrying

    bu kategori halka acik bir yerde tasimayı icerir. bu, tevrat'ta bahsedilen birkac çalışma kategorisinden biridir. aynı zamanda yasaklanan ilk çalisma türüdür. bir anlamda, tasimayarak, dunyadaki her seyin mulkiyetinden de feragat etmis oluyorlar. temel mantik; bir insan evini terk ettiginde sirtindaki giysilerden baska bir sey tasiyamaz. yani cuzdan, mendil, anahtar gibi siradan urunlerin dahi tasinmasi yasaktir.

    2. burning

    birakin ocak, firin, somine, mangal gibi seyleri yakmayi tek bir kibritin bile yakilmasi yasaktir. hatta soyle denir; atese atilacak tek bir kurdan bile bu yasagi cignemek demektir. dinde elektrigin atesle ayni statuye sahip olmasi, bu gunlerde elektirigin kullanimi da dogadan enerji cikarma anlamina geldigi icin yasaklar. o yuzden yahudiler bu gunlerde elektrik acip-kapamaktan kacinir. hatta buna cozum olarak zamanlayici anahtarlar kullanirlar sirf kendileri ac-kapa yapmasin diye. bana pek mantikli gelmedi, sonucta yapilan islem ayni ama boyle bir yol izleniyormus.

    3. extinguishing

    bu bir onceki maddenin tam tersi. yani bir gun onceden acik birakilan bir atesi, bir isigi, bir gazi kapatamiyorsunuz. burada bir istisna soz konusu o da hayati tehlike yasanmasi halinde gerekli kapatmalar, sondurmeler yapilabiliyor.

    4. finishing

    akliniza gelebilecek her turlu islemi bitirme. bu yazdiginiz bir makale olabilir yada her turlu onarim, bakim islemleri olabilir. ornegin bir makineyi bir araya getirmek yani montaj da bu kategoride yer alir. bir tasi duzeltmek, bir ahsabi zimparalamak, heykelcilik gibi atolye calismalari da bu baslik altinda yasaklanmistir. daha detaya inecek olursak; kagit kesmek, yirtmak. bunun icinde tuvalet kagitlari da vardir. yani bu gunlerde olan bir yahudi tuvalet kagidini kesip kullanamaz, onceden kesilmis olanlari kullanabilir. saat kuramaz, saat ayarlayamaz, muzik aleti akord edemez, muzik aleti kullanamaz, bir balonu patlatamaz, bir teknenin yelkenini ayarlayamaz... boyle uzayip gidiyor liste.

    5. writing

    yazmak, yazdirmak, muhur kullanmak yasaktir. bunda temel mantik bu gunlerde herhangi bir ticareti, evliligi ve bosanmayi yasaklamaktir. ayrica bu kurala hesaplama yapmak, bir seyi olcmek, kumar ve sans oyunlari da dahildir.

    6. erasing

    yine bir onceki maddenin tersi. herhangi bir yazinin silinmesi veya yok edilmesi yasaktir. dusunuldugunden daha derin bir madde bu. atiyorum eve bir yiyecek aldiniz, diyelim ki makarna. paketini acarken yirtilan kisimda herhangi bir yazi olmamasi gerekir. aksi halde bu bir kelimenin parcalanmasi sayildigindan bu kategoride yer alir.

    7. cooking

    yemek pisirmek, su kaynatmak, eriyen metal/balmumu/seramik islemleri yasaktir. bu yasak daha onceden pisirilmis bir yemegin isitilmasina bazi kosullarda izin verebiliyor. insanlar genelde bir gece onceden butun yemekleri pisirip, sicak kalabilecek kaplarda sakliyorlar.

    8. washing

    herhangi bir giysiyi yikamak, leke cikartmak ve islak bir giysiyi sikmak bu yasak basligi altinda yer alir.

    9. sewing

    her turlu dikis, igne, yapistirma, bantlama, zimbalama yasaktir. bunlarin aksine emniyet pimi ile bir sey sabitlemeye izin verilir.

    10. tearing

    usttekinin tersi. giysiyi yirtmak, dikis sokmek ve yapistirilmis kagitlari ayirmak yasaktir.

    11. knotting

    herhangi bir seye kalici dugum atmak yasaktir. fakat, ayakkabi baglanmasina izin verilir.

    12. untying

    usttekinin tersi. herhangi bir kalici dugumun cozulmesi yasaktir. kalici dugumun cozulmesi?? fakat, ayakkabi bagciklari dugum olursa, bunun cozulmesine izin verilmistir.

    13. shaping

    herhangi bir nesneyi istenen sekilde kesmeyi icerir. gazeteden makaleleri ve resimleri kesmek, torna tezgahi kullanimi ve ahsap islemeler yasaktir. yiycekler bu kategoride degildir. servis edilmek icin istenilen sekilde kesilebilir.

    14. plowing

    bu, bir zemini iyilestirici aktiviteleri icerir. bahce kazmak, gubrelemek, tirmiklamak gibi.

    15. planting

    tum ekim ve bahce islerini icerir. bitkileri sulamak, cicekleri suya koymak yada suyunu degistirmek yasaktir.

    16. reaping

    buyuyen herhangi bir seyi kesmek ve koparmak yasaktir. tevrat'ta soyle gecmektedir;
    "alti gun calisacaksin, ama yedinci gun dinleneceksin; ciftcilikte ve hasatta dinleneceksiniz. " cicek koparmak, agactan meyve toplamak, cim bicmek, bir agaca tirmanmak, buyuyen bir cicegi koklamak yasaktir.

    17. harvesting

    tahilin kasnaklara veya balyalara baglanmasi dahil tum hasat islemleri yasaktir. dusen meyvelerin yigin halinde toplanmasi veya sepetlere konulmasi da bu yasak altindadir.

    18. threshing

    bu, gidanin dogal kabından ayrildigi tum islemleri icerir. hem kati hem de sivi yiyecekler dahildir. bir meyvenin suyunu sikmak yada inek sagmak da yasaktir.

    19. winnowing

    bu bir degisik. yiyecegin yenmeyen kisimlarinin, ruzgar vasitasiyla ayrildigi tum faaliyetleri iceriyor. aklima ornek pek geliyor ama sanirim samanlarin havaya atilarak ruzgarla ucmasi bu yasak icin ornek olarak gosterilebilir. bilemiyorum.

    20. selecting

    yiyeceklerin istenmeyen kisimlarinin elle ayrilmasi. eger illaki bu istenmeyen kismin cikarilmasi gerekiyorsa; o zaman azicik "istenen" kisimdan da alinarak cikarilabilir.

    21. sifting

    istenmeyen kisimlarin elek vasitasiyla gidalardan ayrilmasi. unun elenmesi ve sivilarin suzulmesi de buna dahildir.

    22. grinding

    tahil, kahve, biber ogutme, metallerin torpulenmesi, havanda bir maddenin ezilmesi bu yasaga girer. peynir ve sebzelerin rendelenmesi, balik ve etin ogutulmesi de yasaktir. hemen hemen her kuralda uygulanabilen "hayatin gercekten tehlikeli oldugu yerlerde, kurallar ihlal edilebilir" metni bu madde icin de gecerlidir.

    23. kneading

    bir hamur yada macun olusturmak icin bir tozun bir sivi ile birlestirilmesi yasaktir. ekmek veya kek icin hamur hazirlamak gibi. hatta hazir toz pudingler de bu yasaga dahildir.

    24. combing

    iplik haline getirmek icin yun veya pamugun taranmasi yasaktir.

    25. spinning

    tum ip yapma ve kece yapma faaliyetleri yasaktir.

    26. dyeing

    herhangi bir nesnenin yada maddenin rengini degistirmek yasaktir. giysi boyama, ruj ve goz fari kullanimi yasaktir. bu izin gunlerinden once kullanilan kalici makyaj urunlerinin kullanimina izin verilmistir.

    27. chain-stitching

    tum tig isi orgu ve orgu faaliyetleri. sepet dokuma, ag yapimi, dokuma tezgahi kurulumu yasaktir.

    28. warping

    gercektem bir dokuma islemi yapilmadiginda bile nesneyi dokuma tezgahina yerlestirmeyi icerir.

    29. weaving

    bu, tum dokuma islemlerini icerir. ayrica, nakis, igne oyasi ve hali kancasi gibi her turlu igne isi de dahildir.

    30. unraveling

    bu, herhangi bir dokuma veya orme malzemesinin çozulmesini yasaklamistir.

    31. building

    bu, tum insaat ve montaj faaliyetlerini icerir. bina onarmak, duvara civi cakmak, cadir kurmak hatta semsiye acmak yasaktir.

    32. demolishing

    her turlu makinenin sokulmesi, bina islemlerinin geri alinmasi ve cadir sokulmesi yasaktir.

    33. trapping

    herhangi bir canli varligin ozgurlugunu ele gecirmek veya kisitlamak yasaktir. bir hayvani tuzaga dusurmek, el ile bocek yakalamak da buna dahildir.

    34. shearing

    herhangi bir canli varliktan yun, tuy benzeri seyler cikarmak yasaktir. sac sacal kesimi, tirnak kesimi, kas almak, saclarin taranmasi (killari cekme ihtimali oldugundan) yasaktir. yumusak bir firca var ise sac taranmasina izin verilmistir.

    35. slaughtering

    herhangi bir canli varligin oldurulmesini yasaklar. insan, hayvan, bitki yaralamak yasaktir. fakat, insan yasami icin tehlike olusturmalari halinde; zehirli yilan, essek arilari oldurulebilir.

    36. skinning

    bu, postunu elde etmek icin herhangi bir hayvanin derisini yuzmeyi icerir

    37. tanning

    deriye herhangi bir yumusatici surmek, sabun kullanmak yasaktir.

    38. smoothing

    tum duzlestirme ve cilalama islemleri. ayakkabi parlatmak, gumus veya diger metalleri parlatmak, hatta killarin alindigi bir deriye pruzsuzlesitirici urunler uygulamak yasaktir.

    39. marking

    bir yuzeyi yazi yazmak yahut kesmek icin hazirlama maksadiyla; o yuzeye sekiller cizmeyi veya cizgilerle isaretlemeyi yasaklar.

    ---------------------------

    su 39 maddeyi okuduktan sonra bu nasil "dinlenme gunu" diyebilirsiniz. gercekten de oldukca karmasik bir yapisi var ve goruldugu gibi bir dizi kuraldan cok daha fazlasi. hafta ici yasanan o kosturmadan sonra uygulanan tamamen baska bir yasam bicimi gibi.

    merak edenler ve daha detayli bilgilenmek isteyenler aryeh kaplan'in sabbath day of eternity kitabini okuyabilir. henuz okuma firsatim olmadi ama genelde guzel incelemeleri olan ve onerilen bir kitap.

    goodreads
3656 entry daha