şükela:  tümü | bugün
43 entry daha
  • tarihte bugün (3 kasım 1839) türk tarihinde batılılaşmanın ilk somut adımı olarak sultan abdülmecid döneminde hariciye nazırı mustafa reşid paşa tarafından okunmuştur. gülhane parkı'nda okunması nedeniyle gülhane hatt-ı şerifi (padişah yazısı), gülhane hatt-ı hümâyûnu veya tanzimât-ı hayriye (hayırlı düzenlemeler) olarak da anılır. bu fermanla devlet kendisini yenilemesi gerektiğini söylemiştir. fransız ihtilâli ile osmanlı ülkesinde aydın kişiler ve yeni fikirler oluşmaya başlamıştır. özellikle yeni yönetim yanlısı aydınların baskıları, yapılan ıslahatların kalıcı olması fikri ve fransız ihtilâli ile ülkeye giren milliyetçilik fikirlerinin olumsuz etkilerinden kurtulmak amacıyla ilan edilmiştir.

    görünen yüzüyle devlet işlerinde bozulan düzeni yeni baştan tesis etme amacında olan, askerî, mülkî ve hukukî alanda hayata geçirilen reformlar, bir siyasî düzen değişikliği olarak karşımıza çıkan, türk düşünce sisteminde de köklü bir değişmeye zemin hazırlayan fermandır.

    tayyib gökbilgin'in söylemiyle: "tanzimat hareketi osmanlı devleti’nde hiç değilse birkaç asırdan beri hüküm sürmüş bulunan keyfilik yerine meşruiyeti, emniyetsizliğe karşılık da güveni ikame etmiştir."

    mehmet kaplan, şinasi’nin, bir beytini yorumlarken o devir aydınlarının tanzimat’ı ve reşid paşayı nasıl gördüklerine işaret etmiş ve kanaatini şöyle ifade etmiştir: “bu, asırlardan beri devam eden padişahın maddi otoritesinin yerine aydının akıl gücünün geçmesi demekti."

    türk tarih kurumu başkanlığı yapmış olan yaşar yücel: "demokrasinin ilk ışığı olan tanzimat ve dönemi türkiye’nin laik parlamenter rejiminin tarihi biçimlenmesinde olumlu ve önemli bir başlangıç evresi oluşturmuştu." demiştir.

    ilber ortaylı'nın tanzimat hakkındaki görüşüyse: "tanzimat, çöküşü durduran bir dönemdir. toprak kayıpları durmadı, iktisadî bağımsızlık söz konusu değildi. ama devletin bağımsızlığı devam edebildi. ve bu da gelişen türk ulusçuluğuna ayrı bir atmosfer, ayrı bir temel hazırladı." şeklindedir.

    yusuf atılgan'ın meşhur eseri anayurt oteli'ndeyse şöyle tanımlanır: "1839'da konak olarak yapılmış, 1923'te otele çevrilmiş. sahibi akrabadır, istanbul'da yaşar.''

    gazi mustafa kemal paşa’nın tanzimat ve meşrutiyet devirleri düşünürlerinin geliştirdikleri fikirlerden ilham aldığı ileri sürülür. atatürk inkılâbı adıyla tarihe geçen sosyal değişmede tanzimatçıların (bkz: namık kemal) ve sonrasında tevfik fikret, ziya gökalp’in tesiri pek belirlidir.

    bence, cumhuriyetimizin daha doğrusu türk demokratikleşme hareketinin ilk adımıdır tanzimat. o gün atılan ilk adım, sonrasında bu prensiplerle türk inkılâp hareketini başlatmıştır. kısacası fiillerin tarihi fikirlerin tarihidir. yaşasın cumhuriyet!
12 entry daha
hesabın var mı? giriş yap