şükela:  tümü | bugün
  • dun calisilan pozisyonlar ve maaslari diye bir baslik gordum, altinda yazilanlara bir baktim, biraz kariyerine yeni baslayacak olan gencler icin bir kac sey soylemenin yerinde olacagina karar verdim. bunun uzerine de yurtdisinda kariyer yapmak ve turkiye'de kariyer yapmak arasindaki farklar, maaslar gibi konulara da deginmek istiyorum. kendimle ilgili birkac basit ve kisa seyi soyledikten sonra yani okuyucunun guvenini kazanmak adina gerisini okuyucunun takdirine birakiyorum. isteyen faydalanir, isteyen kufur eder. biliyoruz ki turkiye'de boyle bir dogustan nefret yuklu kesim var. ben yurtdisina cikmadan once turkiye'nin iyi okullarindan birinde asistan olarak calisiyordum. yurtdisinda doktora bursu kazandim ve istifa ettim, yurtdisina ciktim. kendi cevremden de ornekler katarak abd, ingiltere, canada, avustralya ve almanya hakkinda muhendislik alaninda ve sektorlere gore bir kiyaslama yapacagim.

    turkiye'de kariyer yapmak ile baslayalim.

    turkiye'de kariyer basamaklari cok basittir arkadaslar. ben size en temel 2-3 tanesini soyleyecegim. bunu da konusan cok fazla yoktur bu yolu yuruyenler disinda. birkac yolu soyleyecegim hemen anlayacaksiniz zaten. formuluze edelim hemen bunu:

    bunu da sehir sehir yapacagim

    lise+universite = is

    ankara fen-ataturk anadolu-gazi anadolu + odtu, bilkent = savunmaya sanayii sirketleri ya da odtu teknokent, bilkent cyberpark vs.

    istanbul ataturk fen -izmir fen-robert vs yabanci okullar ve meshur anadolu liseleri + bogazici-koc-sabanci = telekom sirketleri ve bankalar ve mckinsey

    bu denklemerde en iyi kariyerleri modelledik. bakin en iyisi diyorum. simdi en iyinin en iyisi ile bir ornek verelim.

    izmir-ankara-istanbul fen lisesi ya da robert ve dengi okullar + bogazici = mckinsey.

    bu yukaridaki ornekten daha iyi bir kariyer turkiye sartlarinda yok arkadaslar. dikkat edilmesi gereken nokta su an sadece turkiye kariyer patikalarindan bahsediyoruz.

    peki mckinsey'de calisan yeni mezun ne kadar maas aliyor? daha mezun olmadan mulakatlara baslayan mezun olacak ogrenci diyelimki ise alimi garantiledi, alacagi maas 10-15 tl arasi net. ben net rakam verecegim turkiye icin. 843 bin aliyorum forthnightly ya ben diyenleri ifsalamak da baska yarar saglayan nokta olsun. ha bu arada dolar, euro, sterlin soyledigim maaslar da brut olacaklar. zaten belirtcegim.

    yapilabilecek en iyi kariyer baslangic olarak size maksimum aylik net 15 bin tl ile sinir ciziyor. diyelim ki mckinsey devamli bir kariyer yapiyorsunuz. 2 sene calistiktan sonra abd mba yolluyor sirket sizi, stanford, princeton, harvard ayarinda bir okulda mba yaptiniz ve geri geldiniz mba sonrasi alacaginiz maas da maksimum 50 bin lira. maksimum diyorum bakin. yani bunu herkes zaten alamiyor. ama benim tandigim var mckinsey'de calisiyor su kadar aliyor. ben bilemem. ben bildigimi konusuyorum. bir kere neden vermez mckinsey daha fazla para? asagi yukari abd'de calisan birinin alacagi iyi maas denen maas 100 bin dolar civaridir. hadi diyelim siradisi biri 140 bin dolar alsin. benim arkadasim var apple'da 1 milyon dolar aliyor diyenleri dinlemiyoruz. benim en yuksek duydugum maas caltech'de calisan bir havacilik muhendisiydi, jpl'de calisan alman asilli bir roket muhendisi aylik 50 bin dolar aliyordu. c-level konusmuyoruz gelecegiz oralara da.

    yani mckinsey business analystlerine ya da mba sonrasi filan hadi diyelim associate olanlara dahi turkiye'de abd maaslarindan fazlasini vermezler. vermezler yani. en fazla abd calisanlari kadar maas alirlar. yonetim kademeleri haric. zaten mckinsey turkiye muduru ya da ceosu olacagim diye hayal kuran biri varsa kendisine basarilar diliyorum. olamaz demiyorum, umarim olur, hatta benim arkadasim olsun cok isterim.

    150 bin dolar diye abarti bir maas koyalim. vergi sonrasi bu 100 bin dolar civarina dusecek, bugunku kur ile yillik 800 bin tl aylik 60-70 bin lira.

    bankalara gidelim. bankalarda gm gmy pozisyonlarina gelmeden konsuyorum, iste kimdeli uzman ve bunlarin supervisorleri pozisyonlari yani gmy ve alti yoneticilere kadar bu insanlarin alacaklari maaslar net en fazla 30 bin. bu noktalara oyle herkes gelememiyor ben maksimum kariyerleri soyluyorum. uzmanlar filan bugun heralde en fazla 10 bin alirlar. cogu da almaz yani bu parayi. bu arada bankada it'de calisanlar fillan 7-8 bin anca alirlar. turkiyedeki cogu iyi kariyerli insanin maasi 1-2 bin dolar arasi bunu unutmayin yani. 2 bin dolar ustu cok az insan kazaniyor. 4 bin dolar ustu hele cok cok az insan kazaniyor. ben uslu cocuk olup kendisini kariyerine adayip calisanlarin kariyerlerini anlatiyorum burada. katakulliler de var anlatacagim.

    telekomculara gelirsek, hicbiri savunmaya sanayii ya da banka calisanlarindan daha fazla para kazanmiyor. banka calisanindan kastim vezne degil, genel mudurluk calisnalarindan bahsediyorum. maas skalalari asagi yukari savunma sanayii calisanlara gore 1 kademe offsetli. yani aselsan'da junior muhendis telekomcularin kidemlisi gibi para aliyor. aslinda bu 2 kademe oldu da iste o civarda. yani aselsanda ise baslayan bir yeni mezun 1500 euro civari para alir. senior ve kidemli senior idi yanlis hatirlamiyorsam yani takim lideri (boss) dedikleri adam olmadan onceki maaslari 2000 euro uzeri. 2200 euro civari. telekomcularin takim liderleri asagi yukari bunun %15 eksigini alir. yani 2000 euro maksimum. bu arada tecrubeler 10 yili askin, yani minimum 7- 8 sene.

    savunma sanayii: turkiye'de su an heralde maksimum para kazandiracak yer burasi. aselsan, tai, tei, roketsan, havelsan, tusas, fnss daha aklima gelmeyenler de vardir, buralarda calisan makina, elektrik-elektronik, bilgisayar, yazilim, havacilik filan muhendisleri iste hepsi ayni.

    koc grubu sirketleri: tupras, arcelik, otokar, turk traktor filan, bunlar da ankara maaslari alirlar iste. asagi yukari yani. 1-2 bin dolar arasi maaslari vardir. 1500 dolara bir gauss distribution koyun bence tam oturur.

    "ama benim arkadasim memet holdingte calisiyor aylik 300bin aliyor" dedigim gibi bilemem. ben oyle bir kariyer gormedim kendi cevremde. gule gule harcasin kazandigi parayi.

    buraya kadar c-level ayri tuttuk hep. c-level alti direktor filan denen, genel mudur denen, iste yonetim kurullarina azar yemeye cagrilan, sirkette kendisini ne ilah gibi ne de kul gibi goren arada kalan seviyeler icin de maas maksimum 50 bin. bunlar da cok yok. koca sirkette 3 tane 5 tane. daha dogrusu bunun ayrimi soyle olacak, altina d segment bir makam araci verilen ilk seviye diyelim, maksimum 50 bin lira. maksimum bu bakin. ortalamasi 30-35 bin civaridir.

    "benim arkadasimin babasi turkcell yonetim kurulunda o ayda 350 bin aliyormus" hah iste buna inanirim. neden? cunku o pozisyonlarin cogu siyasidir. o insanlar da siyasete yakinligi ile fayda saglasinlar diye oradadirlar. yoksa 5g teknolojisi, yapay sinir aglari filan anladiklarindan degil. ya da makroekonomiyi iyi okuduklarindan da degil. ya da herhangi bir yonetim becerilerinden de degil. sadece birkac bakan taniyor diye (evet milletvekili de kesmez) kanun yapilirken iste sirketin isine gelecek serhleri koydurtmak icin filan bu gibi insanlara aslinda harac odenir. bu maas o maastir. hatirlar misiniz bir ara ordu valisi miydi, samsun valisi miydi, toplam maasi 700 bin lira mi ne diye tantana cikmisti, butun buyuk sirketlerin yonetim kurulu uyesi oradan 100 bin otekinden 50 bin filan acayip bir maas topluyordu. yonetim kurulu uyeliklerinin bircogu boyledir turkiye'de.

    c-level ne kadar maas alir? ben en son cok buyuk bir cimento fabrikasinin ceosunun transfer ucretini biliyorum bundan 10 sene onceydi daha ogrenciydim o zaman, sirket hisselerinin %15'ini adama vermislerdi. epey de yuklu bir transfer parasi da almisti. o kisimlarda sirket hissesi verilebiliyor.

    bir de husnu ozyegin'in kendi anlattigi bir hikaye, husnu ozyegin kendi ekibiyle yapi kredi bankasi'ni bir proje ile %30 mu ne karliligini arttiriyor. iste cok basarililar filan. yonetim kuruluna diyor ki "bence bana sirket hissesi verin" bizim oyle bir politikamiz yok diyorlar, istersen ayrilabilirsin diyorlar. bu simdi cok zalimce gelebilir de isin bu kisimlarinda kapital sahibinin pay alacagi kisima goz diktiyseniz islerin rengi degisir.

    cok kabaca kazanilan para = share of capital + share of labor dan olusur. bu da cok kabaca %40-%60 ile %60-%40 arasinda bir dagilim ile gerceklesir. yani bazi islerde calisan maaslarina gider kazanilan paranin cogu, bazi islerde de kapital sahibinin kazanci daha buyuktur. artik kapital sahibinin payina dusenden direkt olarak pay alma yoluna gidiyorsaniz bunlar yonetim kurulu uyelikleri, ya da ceo filan olmaktan geciyor. cfo filan da her yerde kapital sahibinin payindan pay cekemez. maasli calisan denen nokta bizim tavanimiz yani. share of capital tarafina gecilmedigi noktadan konusuyorum. maasli calisan.

    turkiye'de bu farkli alanlarda asagi yukari 50-70 bin arasi cikar aylik net maas. buna hangi sektoru katarsaniz katin. biri, bir mudur eger bu rakamlarin uzerinde maas aliyorsa orada bir katakulli donuyordur. yani bir hukuksuzluk vardir. atiyorum bir tersanede bilmem ne muduru 300 bin lira aliyorsa orada isci somurusu vardir ve is guvenligi yoktur. birgun birkac isci olur o mudur de hapse duser. bu risk icin o parayi aliyordur. bunlari saymiyoruz.

    oyleyse turkiye'de alinabilecek maksimum en super maas aylik 60 bin turk lirasi civaridir. yillik 720 bin, ben bu tur islere hep 10 yillik bakarim. 10 yilda ne kadar kazaniyorsun diye bakarim. uzulerek soyleyecegim bu maaslari alan birinin 10 yillik tasarrufu 3 milyonu gecmez. neden? faiz arkadaslar. net present value hesabi yaparsaniz anlarsiniz. bundan 8 sene once daha kariyerinin orta basamaklarinda olan simdi bu 60 bin lirayi kazanan arkadas 15 bin lira alirken asagi yukari 5 bin dolar alirken, simdi kariyerinin tepesine cikti ve 7 bin dolar aliyor. ki oraya herkes cikamiyor. bu cogu kisi icin sabit kaliyor. yani pozisyon yukseliyor, promotion aliniyor ama maas sabit kaliyor. alim gucu de iste sabit gibi filan.

    simdi gelelim yurtdisina; almanya'dan baslayalim, ingiltere, abd, canada ve avustralya diye devam edelim. maaslar buralarda cok basit.

    almanya'da revacta olmayan muhendislerin maaslari 2500 euro, bunlarin icinde insaat muhendisleri de var. makina muhendisleri cok seviliyor almanya'da bunlar 3000 euro gibi basliyorlar, azilari 3500 euro. bu turkiye'den tecrubeli filan aselsan muhendisleriden almanya'ya giden, buna hollandayi da katiyorum bu arada, en yuksek duydugumuz maas 4100 euro. bu sadece benim duydugum degil, duyulan diyorum. yani bir suru haber geliyor tanidigin tandigindan filan. "ya bizim arkadas almanya'da 7 bin euro aliyor" benim cok yakin bir arkadasim cocuk alman, babasi ibm avrupa mudur, kariyerinin son zamanlarinda 7 bin euro aliyormus. adam iste 5 senedir filan emekli sanirim. gelismis ekonomilerde maaslar asiri stabil. yani ziraat muhendisi ile roket muhendisi maasi arasinda ucurum yok. hatta iyi bir ziraat muhendisi daha cok maas aliyordur. o ulkenin en cok para kazandigi sektoru neyse onunla alakali. almanya makina muhendisleri icin cennet iken, avustralya ve canada geoteknik denilen insaatin bir anadali olan muhendisler icin ve maden muhendisleri icin cennet. abd yazilim ve biyoteknoloji, ingiltere finans alaninda ve yine daha cok abd'ye yakinsayan bir yapida.

    almanya icin toparlarsak, 3000 euro giris maasi ortalama %15 vergi bekar biri icin, iste ortalama 2500 euro maas alir. bu da erken kariyer icin maksimum 4000 euro nete ancak cikar. almanya'da benzer iki muhendis evlenirse ve bir de cocuk yaparsa vergiler de dusuyor, masraflar da dusuyor devlet yardim da yapiyor. boyle bir cift icin baya baya yasanacak bir yer almanya ya da hollanda. eski hocamin kizi boyle yapmis. kiz sanirim tai'de calisiyordu, esi de oyleydi, bunlar hollanda'ya gittiler, ev almislar filan iste 450 bin euro'ya borc oduyorlarmis. gitmek zaten zor o ayri, bir de durum bu yani. mutlularmis ama.

    abd konusursak: abd'de six figure salary denen sey bir tur ne diyelim, fenomen diyebilir, fenomendir. "alti haneli maas aliyorum." zor is. gercekten. "ya benim bir arkadas var 8 haneli aliyor facebook'ta calisiyor hem de haftada iki gun ise gitmiyor" kendisini tebrik ediyorum, parasini gule gule harcamasini istiyorum.

    bir arkadasmin arkadasi, hanimefendi, odtu elektronik derece ile bitirdikten sonra, boston uni'deydi sanirim, direkt lisans sonrasi doktoraya basladi. 6 sene daha okudu, sonra apple'a girdi. bir dugunde rastlasmistik, daha o zamanlar yeni bitirecekti, ama apple'a girecegi kesindi. maasi da 90 bin usd olacakti. tabii ki before tax. bundan bir 20 bin dusun. "benim bir arkdas var microsoft'da 400 bin dolar aliyor yillik" olabilir ama bu cok nadirdir. abd icin 6 haneli maas ciddi bir nokta. her turlu alan icin boyle. muhendislik icin konusuyorum. cogu maas 80 bin dolar civaridir. 120 bin dolar filan icin emin olun sizden garip bir sey istenir. yani ya yerin altinda filan calisirsiniz, ya da nevada'da bir tesiste, ya da petrol platformunda, ya da ne bileyim uzayda filan. nasa astronotlari 100 bin dolar filan kazanirlar yillik. tabii ki before tax. uzaya gidiyorsun uzaya. bak uzay diyorum. dunya'da calismiyorsun yani. uzayda calisiyorsun. yercekimi filan yok. cogu sey yok hatta. 120 bin dolar filan maksimum, o da yine tecrube ile.

    avustralya: avustralya'da en cok cerrahlar kazaniyor imis. butun maaslar arasinda en cok kazandiran muhendislik maasi mining engineering, geotechnical engineering ve civil engineering. bunlarin sirasi genel en cok maas alan listesinde 7. sirada. bunlarin ustunde cerrah, avukat, dis hekimi filan var. en az kazanan muhendisliklerde makina dikkat cekiyor. makina muhendisleri az kazaniyor. denizalti ile ilgili bir isi olanlar cok para kazaniyor. ulkenin neye ihtiyaci varsa kisacasi. benzeri kanada icin de gecerli. peki maaslar ne duzeyde? maden muhendislerinin median maasi 120 bin dolar. siradan muhendislerden bahsediyoruz. 80 ile 160 bin dolar arasinda bir skala. medyani 120 bin dolar. tabii ki before tax. kafadan bir %20-30 silin. yani 130 bin dolar alan birinin eline 100 bin dolar gecer.

    turkiye'de en super kariyerli insanin o kariyerinden itibaren 10 icerisindeki tasarrufu 3-4 milyon lira olacaktir dedik. oncekilerle beraber maksimum 5 milyon. turkiye'deki en super kariyerli dedik bakin. kazandigi paradan ettigi tasarrufu konusuyorum. "benim bir tanidigim var, 29 tane evi var" yatirim hesabi yapmadim. kazandigi kemiksiz parayi ve tasarrufunu soyledim.

    yurtdisinda ise yeni mezun bir muhendis icin bu 10 yillik tasarruf 200 bin dolar ile 1 milyon dolar arasinda degisir. turkiye'nin en iyi kariyerlisi ile, yurtdisinin siradanini kiyasladik.

    yurtdisinda nispeten superintendent, manager, director filan gibi bir pozisyona geldiginizi farzedelim, zordur ama olsun turkiye'de de 50 bin maas almak cok zor, bu kisilerin maaslari ulkeden ulkeye ve sektorden sektore degisiyor. yani kiyaslamasi cok zor aslinda. ben kendi alanimdan bahsedersem, bu maaslar 300 bin dolar civarina cikiyor. buradan uzerine 10 yil kondugunda 2.5 milyon dolar para kazanilir, kafayi tasarrufa takarsaniz, 2 milyon dolar tasarruf edersiniz. ha biraz harcarsaniz, 1.5 milyon dolar, cok harcarsaniz 1 milyon dolar tasarruf edersiniz. cok harcamak demek de soyle, yilda 100 bin dolardan fazla harciyor olmaniz lazim.

    eger isin c-levelina gelirsek, oralara gelmeyelim bence. cnku turkiye cumhuriyet merkez bankasinin altin rezervlerinin toplami kadar 10 yillik kazanci olan ceolar var. yillik geliri 1 milyar dolar olan insanlar var. c-level hic girmiyorum. siradan muhendis kiyaslamasi yapiyoruz.

    toparlarsak, daginik yazdim ama muhabbet eder gibi oldu, turkiye'de hayal kurarken fantazi tarafina gecip gecmediginizin en temel noktasi maas konusunda 5 bin dolardir. 5 bin dolar net maasi geciyorsa hayaliniz, neyin hayalini kurdugunuza bir bakin derim. olmaz diye bir sey yok, fakat eger bu 10 bin dolar filan oluyorsa o imkansiz iste. onun icin siyasi cikar filan olmasi lazim.

    turkiye'de gerecekten iyi kariyeri olan birinin net maasi 20 bin liradir. yilda 240 bin lira yapar, 10 yilda 2.5 milyon diyelim. hic net present value filan katmiyorum. yatirim da katmiyorum. butun parayi da ilginc bir sekilde tasarruf ettiginizi dusunuyorum, 2.5 milyon lira kazandiniz. artik o parayla ev mi alirsiniz araba mi siz karar verin. su an turkiye'de dogru duzgun icinde ailenin yasayacagi bir ev 2 milyon lira. hadi biraz daha keseyi daralttiniz, 1 milyon en az. duzey nasil bir yer, ankara icin sinpas'in evleri, orta halli iste, istanbul icin de gozde semtlerden ev almaz 1 milyon lira. 2 milyon lira ile de gozde semtlerden yeni ev alamazsiniz. atiyorum caddebostandan yeni bir binadan guzel bir muhit, sikis tepis olmayan filan bir ev icinde ailenin yasayacagi 4 milyon lira. ha daha hesapli yerler yok mu? var tabii ki. bunlar sosyo-ekonomik meseleler. 300 bin liraya da ev var.

    araba konusuna girmiyorum. turkiye'de arabalar cok pahali. ama turk insanina bu yakisiyor buna hic gocunmuyorum. bircok insan ev fiyatlarinin balon oldugunu soyluyor. 600 bin lira istiyormus eve, 100 metrekare filan diye kucumsuyor. ama 600 binliraya passat hakeder diyor. bu insanin hayati boyunca cebinde parasi olmayacak emin olabilirsiniz. cunku para hesabi yapamiyor, ne ne kadar eder anlayamiyor. ev 600 bin pahali, icine girip yasiyorsun bak, bariniyorsun, ama 500 bine passat hakkidir diyor. passat ne ya? 10 sene sonra hurda yani. turk insani garip bir araba sapigi. ben yemin ediyorum sogudum arabadan filan. yani cok severim ama artik igreniyorum cidden. eskiden bir hayalim vardi onu alabilecegim zaman alacagim ilk arabami diyordum, simdi onu da yukselttim. yoksa olmasin. gerci yurtdisinda 200-250 bin dolara m5 aliyorsun. turkiye'de 4-5 milyon lira. araba cinsinden alim gucu gordugunuz uzere 8-10 kat arasinda yurtdisi lehine.

    burada dikkat ederseniz, ne birim para sacmaligi hesabi yaptik, ne kadar bir seyleri carptik ettik filan. burada tasarruf hesabi yaptik sadece ve o tasarrufu yapan birinin hakettigi sosyo-ekonomik duzeyi karsilastirdik.

    son bir toparlama yapalim

    turkiye icin,

    ortalama basarili bir kariyer sahibi herhangi biri aylik 10 bin lira net kazanir turkiye'de. bunun yarisi ve iki kati ayni olcekte olacak. medyani 10 bin olacak bunun yani. kimler girer buna, iste devlet memurlari, akademisyenler, kurumsallarin muhendisleri.

    yurtdisi icin,

    almanya, 2500-5000 euro aylik net ama bu gaus dist degil daha cok sola yatik weibull dist gibi soyle yani

    ingiltere, 2000-4000 pound 4000 bin pound filan cok zor maaslar soyleyeyim.
    abd yillik alti haneli maaslar cok iyi.
    canada alti hanali maaslar cok iyi
    australia alti haneli maasa ulasmak o yukaridakiler kadar zor degil. fakat sektore cok bagli. yazilimcilar o kadar para kazanmiyorlar acikcasi. yazilimcilarin yeri abd.

    kapanisa gelelim:

    maasla calisan denen bir gercek var. bunu unutmamak lazim. turkiye'de maasli calisan biri gecim sikintisi ceker. cekmiyorum diyen yalan konusuyordur ya da kotu bir sosyo-ekonomik bir cevreden geliyordur o yuzden yasadigi hayat ona zaten cennet gibidir. ben asistanken gecim sikintisi cekiyordum. kazandigim paranin dolar karsiligi 1500 dolardi aylik ortalama net, ek gelirler ile birlikte. 1500 dolar simdi 12 bin lira yapiyor. simdiki asistanlar ne kadar kazanir? daha dogrusu benim o zamanki halimi simdikine projekt etsek heralde 1100 dolar filan ederdi. ev kirasi, ust bas, gezme tozma, yeme icme biter para. iyi yasatir, mutlu olursunuz ama birikim olmaz, gelecege guvenle bakamazsiniz.

    yurtdisi boyle bir hesaba girince, sunu net soyleyebilirim, onceden 1500 dolar alan o asistan gibi yasarken bir de en azindan bunun yarisi kadar tasarruf yapabileceginiz bir ekonomi sunuyor. bu da kafadan insanin omrunu 2 kat uzatiyor demek aslinda. tasarruf yoksa yasadiginiz kadar yasarsiniz, yani birebir fit eder omur, ama tasarruf varsa icinde yasadiginiz alan tecrube ettiginize oranla daha buyuktur. soyle izah edeyim, isterseniz daha cok yasarsiniz yani, cunku paraniz var kenarda. o da standart bir omre, iki omur, uc omur sigdirmissiniz anlamina gelir. ben olaylara boyle bakiyorum. herkes 80 yil yasamiyor, kimisi 80 yila 300 yil sigdiriyor, kimisi 5 yil gibi yasiyor. bu da kazandiginiz para ile alakali. en azindan bu seviyelerde para ile alakali. 20 milyon dolar sahibi olmakla 100 milyon dolar sahibi olmak arasindaki yasamsal fark, 100 bin dolar sahibi olmakla 1 milyon dolar sahibi olmak arasindaki yasamsal farktan daha kucuk.

    hasili, turkiye'de calisan iyi kariyerli bir muhendis, kendi maasi ile premium bir arabaya binemez. en ucuz premium araba su an 400 bin lira. kira oduyorsa bu insan bu arabaya binemez. e demek oluyor ki bu insan 400 bin liralik ev de alamiyor demek. e o zaman bu insan hicbir sey alamiyor demek oluyor. uzucu ama boyle.

    diyelim ki bu tip iki insan evlendi, o zaman birisnin maasini tamamen ev kredisine verip 600 bin liralik bir ev alinabiliyor. aylik taksitler 9800 tl 10 yil odeme toplam 1166 bin lira geri odeme. 10 bin lira maas alan kisi en az 28 yasinda olur. 38 yasinda bir ev sahibi olur, belki cok bir birikimi olur, yasadiklari hayat da iste haftada bir belki aksam yemegi yenir disarida.

    bu hesaplara gore, 10 yillik dusununce, cevap kesinlikle yurtdisi cikiyor. cunku bu 10 yili yasiyoruz, gun gun yasiyoruz. yasiniza 10 ekleyin ve kendinizi dusunun, sahip olduklarinizi dusunun ve sahip olabileceginiz seyleri dusunun. 20 yilda bir ev bir araba ancak alir bu kariyerdeki arkadas. 20 yil. yirmi. universiteden mezun hic vakit kaybetmemis filan biri ingilizceyi lisede vs halletmis, unide hazirlik okumamis filan 22-23 yasinda mezun oluyor. 20 ekle uzeirne 42-43 yasina geliyor. bir ev var, bir araba. gectim evi arabayi. mesela gezma, gorme meseleleri. bir yurtdisi seyahati diyelim ki, ogrenciyken kalirsiniz hostelde mostelde, fakat 30 yasinda artik belli bir standartlara kavustuktan sonra oyle bitli hostelde kalinmaz. en kucuk yurtdisi seyahati 2 bin euro o da avrupa olursa. amerika filan en az 4-5 bin dolar. 2 bin euro ne kadar simdi 20 bin lira. 20 bin lirayi ne kadar surede tasarruf ediyorsunuz? bu para mecburen tasarruflardan karsilanacak evin kirasini vermeyip tatile gidemezsiniz. yillik 120 bin kazanan birinin %30-40 arasi ev kirasi olur, 40 bin lira kira, kaldi 80 bin, 40 bin lira kisisel+genel masraflar, 40 bin lira tasarrufu olsun, tasarruflarin yarisini tatile harcamak hakkinda ne dusunuyorsunuz kendiniz cevaplayin.

    evli iseniz, ev+araba 10 senede yapilir bunlar. o da siki tasarruf ile. 23 yasinda da kimse evlenmez yani boyle bir kariyeri olan. hadi diyelim 30 yasinda evlendiniz, 40 yasinda bir ev bir araba sahibi olursunuz. cocuk yaptiniz, ancak yasanir iste. bebek arabasi ile avm gezmece. ulkede egitim kalitesi yerlerde, dolayisiyla ozel okul sart filan.

    daha korkuncunu soyleyeyim, tasarruf oraniniza bakin, diyelim ki %30, bunu 30 ile carpin, %900, yillik kazancinizin 9 kati bir omur boyu yapacaginiz toplam tasarruf. iste bununla ne alirsiniz ne satarsiniz siz dusunun. net bugunku deger hesabi yapmiyorum bakin. dusununki ulkede enflasyon yok.

    bir de kendi basimdan gecen bir hikayeyi anlatayim. yuksek lisans dersi ce 569 o dersin hocasi bir kere verdi o dersi 2016-2017 doneminde, anlayanlar anlasin kim oldugunu, ben cok saygi duyarim, muthis bir hocadir, asiri saygi duyarim yani cok sey ogrendim kendisinden. bir gun bir dersin sonunda sinifa bakti, herkes yuksek lisans doktora duzeyi, canavar gibiyiz, derste sorulan sorular filan hocayi mest etmis, hoca kendi dansmanlik tecrubelerinden filan boyle muhendislik incelikleri anlatiyor filan. hoca durdu, gozleri doldu boyle durduk yere, o zamanlar iste dolar kuru 3 lira filan, "just for living a decent life, just a decent life" dedi, turkceye dondu, bakiun sadece decent bir hayat diyorum dedi, luks filan degil dedi, ne demek decent hayat dedi, canin istedigi zaman doner yiyebilecegin bir hayattan bahsediyorum yani dedi, aylik 20 binlira minimum kazanmaniz gerekiyor dedi. adamin gozlerinin neden doldugunu anlamistim. devamini soylemedi, "... ve belki de hicbiriniz bu siniftaki, aylik 20 bin lira bugunun sartlariyla kazanamayacaksiniz". tahtaya tek tek metraj hesabi yapar gibi, hesap yapti, topladi cikardi, 21 bin lira kusur yapti hadi dedi bu farki da ben veriyorum. o donemin ortalama dolar kuru 3.5 olsun asagi yukari 6 bin dolar yapiyor. bu rakam hic degismedi turkiye'de, simdi de o decent hayat icin 6 bin dolar gerekiyor. o da aylik yaklasik 50 bin lira. kim kazaniyor bu parayi? direktorler, managerlar, buyukbaslar yani. bunlardan turkiye kac tane var? buyuk kurumsallarin hepsini katalim, 2000 filandir. 80 milyon uzerinden 4000'de bir kisi. onbinde 3 kisi degil yani. iste meshur buyuk universiteleri biliyorsunuz, bunlarin ozel olanlari yilda 1000-1500, devlet olanlari 2000-3000 mezun verir. yarsini at cope, asagi yukari 4000 guclu aday yapar. iste bunlardan sadece bir tanesi bu maas alabiliyor. kabaca soyle dusunun her yil bir kisilik kontenjan var.

    gecen gun bir yaziya rastgeldim, super kariyerli bir arkadasimiz, su an 35 bin lira aylik kazanci varmis ortalama, direktor duzeyinde bir telekomcu, entryi de referans vereyim istedim de aradim bulamadim, soyle bir sey demis bu abimiz, kendisi genc de aslinda, kariyerini cok cabuk yapmis, "ben 2012 (ya da 2011 yanlis olmasin) yilinda maasimin yarisi ile iphone almistim, 7000 lira maasim vardi, simdi 35 bin lira kazaniyorum, onca promosyon, kariyer basarisi vs, iphone yine maasimin yarisi" diyor.

    turkiye'de emeklerimizin karsiligi o-den-mi-yor. 8 yildir yukselen biri ekonomik olarak ancak seviyesini koruyabilmis ki bu bahsettigim kisi 4000'de birlik insandan biri.

    hele bir de iki profesor kari-kocanin butun bir omurlerinin hikayesini anlatirsam, oturur aglarsiniz. ikisi de emekli su an. starbuckstan kahve icmemis bir anne-baba. dusunebiliyor musunuz?

    he n'apalim olelim mi? tabii ki hayir, bunlarin da cozumu var, en az uc profesyonel yetenegini birlestirirseniz kendinizde, bu kiskactan kurtarirsiniz kendinizi. iki yetmez uc olacak.

    fakat;

    bir ulkede ortalama bir muhendis doyurucu bir hayat tecrubesi edinebilmelidir.
1 entry daha