şükela:  tümü | bugün sorunsallar (1)
23 entry daha
  • polaris...

    dunyadan 432 isik yili uzaklikta bir cift yildiz. tabi biz, buyuk olan yildizi goruyoruz. gunes'in 48 kati bir çapa sahip oldugu biliniyor. yuzey sicakligi ise yaklasik 5900 santigrat derece. bu yıldız o kadar güçlü ışıma yapıyor ki, parlaklığı güneş'in tam 2.500 katı. zaten bu aşırı parlaklığı yüzünden dünya'dan görülebiliyor. yoksa, o kadar uzaktaki sıradan bir yıldızı çıplak gözle görebilmemiz mümkün değil.

    gunesin 48 kati çapa ve 5900 derece yuzey sicakligina sahip olduguna ve bir kirmizi dev olmadigini tayf olcumlerinden anladigimiza gore cepheid tipi degisken bir yildiz oldugu dusunulebilir. cift yildiz dedik evet, buradaki ikinci yildiz ise sari cuce denilen gunes benzeri (güneş'ten biraz daha büyük ve 3 kat parlak) bir yildizdir. bu her iki yıldız, birbirlerinin ortak kütleçekim merkezi etrafından 30 yıl süren bir yörüngede hareket ediyorlar

    kutup yildizi bir cift yildiz olarak bilinmesine ragmen, pek dile getirilmeyen ve güneş'ten biraz daha büyük kütleli ve dört kat daha parlak olan 3. bir yildiz da bu sistemde yer aliyor. bu üçüncü yıldız oldukça uzakta ve ilk iki yıldızın çevresinde 100 bin yıl süren bir görüngede dolanıyor. özetle, kutup yıldızı aslinda üçlü bir yildiz sistemi.

    kutup yildizi dunyanin donus ekseni uzerinde yer aliyor. (aslinda tam olarak orada degil. eksen dogrultusunda olcum yaparsak, 44 dakika yani bir derecenin 3/4'u kadar sapmis durumda.) bu yuzden hep ayni yerdeymis gibi goruluyor. dunyanin her 25.000 yilda bir yaptigi yalpa döngüsünü goz onune alirsak, kutup yildizinin yavasca yerinden kayiyor ve bir sure sonra kuzeyi gostermez hale gelecek. neyse ki, bunu ne ben, ne de torunlarimin torunlarinin torunlari (onlarin da torunlarinin torunlari) goremeyecek.

    sadede gelelim; kutup yildizi (normalde aşırı parlak olsa da, dünya'ya çok uzak olduğu için) oyle parlak, kolay görülebilen bir yildiz degildir. gokyuzunde bulmak zordur cunku yaklasik 1.9 kadir parlakligi ile sehir isiklari arasinda kolayca kaybolabilir. bulmak icin buyuk ayi takim yildizini olusturan "cezve"nin kenar kismindaki iki yildizi kullaniriz. cezvenin kenarini olusturan yildizlar arasina bir cizgi cekerek, bu iki yildiz arasindaki mesafenin 5 kati kadar yukari baktigimizda onu gorebiliriz. zaten isik kirliligi olan bir yerde isek, gorecegimiz tek yildiz da o olur...

    son olarak, haritalarda bugun kuzey yarimkure ustte goruluyorsa, sebebi iste bu yildizdir. oysa biliyoruz ki, dunyanin "ust"u veya "alt"i yoktur...
49 entry daha