şükela:  tümü | bugün sorunsallar (6)
7792 entry daha
  • amerika devlesik birletleri bildiginiz gibi dunyanin hali hazirda en buyuk ekonomisi, askeri-kulturel-ekonomik super gucu. ayni zamanda dunyanin en kalabalik ucuncu ulkesi.

    sevin sevmeyin, buyuk ulke, guclu ulke, kalabalik ulke, muhassir ulke.

    ama tabi abd elli adet eyaletin bir araya gelmesi ile olusmus bir ulke oldugu icin pek idrak edemiyoruz eyaletlerin teker teker guclerini, konumlarini. ben biraz arastirma yaptim, baslayalim.

    bildiginiz gibi bir ulkenin gsmh'si ne kadar yuksek ise, uluslararasi arenada gucu o kadar fazla oluyor. bazi ulkeler gorece dusuk nufuslarina ragmen yuksek gsmh'ya sahipler. ıste ilk akla gelenler hollanda ornegin. nufusu 18 milyon olan hollanda'nin gsmh'sı 880 milyar dolar. bu hasila ile nufusu kendisinden kat ve kat fazla olan turkiye, iran, tayland, nijerya, pakistan gibi ulkelerden daha fazla gsmh'si var.

    bazi ulkeler de ciddi ekonomik buyukluklerini kalitesiz ama cok fazla nufuslarina borclular. mesela hindistan, halki fakirlikten kirilsa da bir sekilde bolgesinde guc sahibi. cunku dunyanin 6. buyuk ekonomisi.

    yani demek istedigimi az cok anlamissinizdir. ya kaliteli ekonomi, ya da cok yuksek nufus olsun nedeni, g20 ulkeleri yani en buyuk ekonomiye sahip olan en ustteki 20 ulke oyle ya da boyle ya dunya capinda ya da hic olmazsa kendi bolgelerinde ya supergucler ya da onemli gucler. ornek turkiye. super guc degil, cok onemli guc de degil ama kendi cografyasinda onemli bir aktor.

    bu g20 ulkelerinin onemli ulkeler oldugunu anladik sanirim. peki simdi varsayalim ki abd aslinda tek bir ulke degil ama onun yerine 50 tane bagimsiz ulke olsaydi ne olurdu? (evet biliyorum, abd yerine en basindan 50 tane bagimsiz ulke olsaydi zaten bu ulkeler bugunku durumunda, ekonomisinde olmazdi ama karsilastirmanin hatrina bunu gormezden geliyorum simdilik)

    ilk once dunyanin en buyuk 20 ekonomisini yazalim

    1 united states 20,807,269
    2 china 14,860,775
    3 japan 4,910,580
    4 germany 3,780,553
    5 united kingdom 2,638,296
    6 ındia 2,592,583
    7 france 2,551,451
    8 ıtaly 1,848,222
    9 canada 1,600,264
    10 south korea 1,586,786
    11 russia 1,464,078
    12 brazil 1,363,767
    13 australia 1,334,688
    14 spain 1,247,464
    15 ındonesia 1,088,768
    16 mexico 1,040,372
    17 netherlands 886,339
    18 switzerland 707,868
    19 saudi arabia 680,897
    20 turkey 649,436

    altta da abd yerine 50 tane bagimsiz ulke olsaydi siralama nasil olurdu onu gorelim (abd listeden cikarildi)

    1 china 14,140,163
    2 japan 5,154,475
    3 germany 3,863,344
    4 california (u.s.) 3,137,469
    5 ındia 2,935,570
    6 united kingdom 2,743,586
    7 france 2,707,074
    8 ıtaly 1,988,636
    9 texas (u.s.) 1,886,956
    10 brazil 1,847,020
    11 new york (u.s.) 1,731,910
    12 canada 1,730,914
    13 russia 1,637,892
    14 south korea 1,629,532
    15 spain 1,397,870
    16 australia 1,376,255
    17 mexico 1,274,175
    18 ındonesia 1,111,713
    19 florida (u.s.) 1,093,350
    20 netherlands 902,355

    ilk 20 ulkenin 4 tanesi bu eyaletlerden olusurdu (california, new york, texas ve florida)

    ılk 30'da 10 tanesi ( ek olarak ıllinois, pennsylvania, ohio, new jersey, georgia ve washington)

    ilk 50'de 17 tanesi olurdu (ek olarak massachusetts, north carolina, virginia, michigan, maryland, colorado ve minnesota)

    abd'nin ekonomik olarak en kucuk eyaleti olan vermont ise dunya siralamasinda 148. sirada yer alirdi.

    tabii ki de bu sadece ekonomik buyukluk. hindistan ne kadar dunyanin 6. en buyuk ekonomisi olsa da bir refah ulkesi olmaktan dunyalar kadar uzak.

    bu tur durumlardan kisi basina dusen gayri safi milli hasila, bir ulkenin ne kadar gelismis oldugunu gosteren onemli bir bilgi. hepimiz hemfikiriz ki dunyanin kisi basi gsmh bakimindan ilk 20 ulkesi dunyanin en yasanabilir ulkeleri ( ilk 30, 40 hatta 50 ulke bile. bazilarinin yonetimsel sikintilari, ozgurluk problemleri olsa da. yani ilk 50 ulke icinde benim gordugum en yasamak istemeyecegim ulke suudi arabistan ve kuveyt olurdu ki kuveyt'te yasadim, kotu bir yer degil, iyi de degil)

    simdi en yuksek ilk 20 kisi basi gsmh'si olan ulkelere bakalim;

    1 luxembourg 109,602
    2 switzerland 81,867
    3 ıreland 79,669
    4 norway 67,989
    5 united states 63,051
    6 singapore 58,484
    7 denmark 58,439
    8 ıceland 57,189
    9 qatar 52,751
    10 australia 51,885
    11 netherlands 51,290
    12 sweden 50,339
    13 austria 48,634
    14 finland 48,461
    15 germany 45,466
    16 belgium 43,814
    17 canada 42,080
    18 san marino 41,683
    19 ısrael 41,560
    20 france 39,257

    asagida da abd'yi cikartip, eyaletleri kattigimiz ilk 20'ye bakalim;

    1 luxembourg (european union) 113,196
    2 new york (united states) 90,043
    3 massachusetts (united states) 86,942
    4 switzerland 83,716
    5 connecticut (united states) 81,055
    6 california (united states) 80,563
    7 washington (united states) 80,170
    8 delaware (united states) 78,468
    9 norway 77,975
    10 ıreland (european union) 77,771
    11 alaska (united states) 76,220
    12 north dakota (united states) 75,321
    13 new jersey (united states) 73,451
    14 maryland (united states) 71,838
    15 ıllinois (united states) 71,727
    16 qatar 69,687
    17 hawaii (united states) 69,593
    18 colorado (united states) 68,828
    19 wyoming (united states) 68,757
    20 minnesota (united states) 68,427

    ilk 20'deki 15 ulke abd eyaleti (new york, massachussets, connecticut, california, washington, delaware, alaska, north dakota, new jersey, maryland, illinois, hawaii, colorado, wyoming, minnesota)

    ilk 30'da 23 ulke ( ek olarak nebraska, texas, new hampshire, virginia, pennsylvania, iowa, south dakota, rhode island)

    ilk 50'de 39 ulke ( ek olarak oregon, ohio, wisconsin, kansas, utah, georgia, nevada, luisiana, north carolina, indiana, vermont, tenessee, michigan, missouri, oklohoma, florida)

    50 eyalet icinde son sirada olan mississippi ise dunya siralamasinda 73. sirada olurdu.

    yani kisi basina dusen gayri safi milli hasilaya gore, ilk 73 ulkenin 50 tanesi abd eyaletleri olmakta.

    peki, kisi basina dusen gsmh'ya gore abd'nin en fakir, en ekonomik olarak geri kalmis eyaleti olan, insanlarin abd'nin sirnak'i diye dalga gectigi mississippi'nin altinda hangi ulkeler var?

    petrol zengini, zenginlerin tatil mekani, iki tane lamborgini kafa kafaya carpistiginda yadirganmayan birlesik arap emirlikleri.

    avrupa birliginin almanya ve fransa'dan sonra en buyuk ucuncu ulkesi italya ve dorduncu ulkesi ispanya.

    dogunun endustri devi, ekonomi tarihinin ornek ulkesi, asya kaplani guney kore.

    petrolun ustunde yuzen kuveyt ve suudi arabistan.

    ve geri kalan yunanistan, portekiz, cekya, polonya gib yasanilacak ulkeler.

    abd cok garip bir ulke gercekten. mississippi gibi en geri kalmis, en cahil, en yobaz, en redneck eyaletinin gsmh'si 118 milyar dolar. nufuslari 3 milyon. 80 milyon nufusu olan turkiye'nin ise toplam gsmh'si 740 milyar dolar.

    kaynaklar;

    https://en.wikipedia.org/…d_sovereign_states_by_gdp

    https://en.wikipedia.org/…_states_by_gdp_per_capita

    https://en.wikipedia.org/…ited_states_by_population

    https://en.wikipedia.org/…ependencies_by_population
1664 entry daha