şükela:  tümü | bugün
15 entry daha
  • onayladigimi kesinlikle soyleyemem ama bilmediklerinden degil yani bi cin fikirleri var.

    temel olarak şunu yapmaya calisiyorlar. normal sartlarda bir ulkede faiz ve enflasyonun ayni seviyede olmasi beklenir. ıktisat teorisine gore enflasyonun yuksek olmasi faizin de yuksek olmasini gerektirir. yani faiz enflasyonu degil , enflasyon faizi tetikler.

    ancak bu arkadaslar bunun tam tersini dusunuyorlar ve yapmaya calistiklari sey şu ; eger biz faizi dusurup bunun sonucunda kuru yukseltirsek ithalat azalir , cari acik duser , ihracat artar . ıhracatin artmasi demek uretimin ve dogal olarak istihdamin artmasi ve dusuk faizle kredi kullanan ureticinin daha cok uretmesi anlamina gelir.

    bakinca aslinda mantikli gibi ama madem oyle neden issizlik surekli artiyor ?

    cunku yapmaya calistiklari şey olan ihracat artirimi turkiye gibi ulkelerde işe yaramaz. bunun temel sebebi de bizim ihracatimizin yuzde 60 inin ithal girdilere dayanmasidir.

    yani basit bir anlatimla turkiye nin her 1 dolarlik ihracatinin , 60 centi ithal mala dayanir. bu yuzden yapmaya calistiklari sey son derece mantiksiz. arada kalan 40 centle ne ureticinin karı artar ne de iscinin refahi artar.

    peki niye bunu yapiyorlar ?

    aslinda bu biraz siyasi ve sosyolojik bi mesele. ıktisat bilimi asla sayilar ve matematik degildir. pozitif bilimlerde oldugu gibi kesinlik ifade etmez , 2 kere 2 nin cesitli kosullar altinda 5 , yer yer 6 yaptigi gorulebilir.

    ne demek istiyorum , daha acik konusalim.

    bizim ulkede bildiginiz uzere iki tane unlu is adamlari dernegi vardir. en cok bilineni tusiad (türk sanayicileri ve iş insanları derneği) digeri ise musiad ( mustakil sanayici is adamlari dernegi ) dir.

    tusiad , koc gibi sabanci gibi agir sanayicilerin oldugu sermaye yogun yani cok parayla yatirim yapan , paranin konustugu yatirimlar yapan sanayicilerin yeridir. mesela koc sirketlerini baz alalim. koc un bursa da otomobil fabrikasi var ve ihracat yapiyor. basit mantikla koc un kurun yuksek olmasindan memnun olacagini dusunebilirsiniz ancak kazin ayagi oyle degildir. biz otomobil fabrikasinda bir uretim yapmiyoruz yaptigimiz sey yurt disindan gelen ithal ara mallarini ucuz is gucuyle birlestirip tekrar yurt disina gondermek. butun olay bundan ibaret. bu yuzden kur arttikca koc un girdi maliyetleri artar , kapital yani sermaye yogun bir sektor oldugu icin de bu koc un isine gelmez ve finansal olarak öngörulemez bir durum oluşur. hic bir finans departmani yoneticisi 6 ay sonrasinin bile doviz kurunu ongoremedigi bir ortamda saglikli iş yapamaz.

    ıste size iki gun once tusiad yuksek istisare kurulu baskani tuncay ozilhan in yaptigi aciklama ;

    " başta merkez bankası olmak üzere düzenleyici ve denetleyici kuruluşların bağımsızlığı tartışma dışı olmalıdır."

    aciklamanin tamami

    burda da tam olarak anlatilmak istenen budur. merkez bankasi , spk , bddk gibi duzenleyici ve denetleme yetkisine sahip kuruluslar siyasi otoriden bagimsiz olmalidir ki benimle ayni iktisat fakultesine gitmiş adamın , ekonomik kriz aninda alacaği aksiyonlari tahmin edebileyim. ancak siyasi otoritenin gucune bagimli olundugunda bilime aykiri ( enflasyon yuzde 20 iken faizi 16 ya cekmek gibi ) kararlar alinabilir ve bunu ongoremezsiniz.

    neyse zaten tusiad ve hukumet ezelden beri birbirinden pek hoslanmaz. cunku cokta yadsinamayacak bir sekilde ozellikle turkiye de koalisyon hukumetlerinin hakim oldugu ve sabah aksam hukumetlerin degistigi 90 li yillarda tusiad cok aktif olmus ve siyasetin onemli aktorlerinden biri olmustur. o yuzden pek birbirlerini sevmezler. faiz lobisi falan derken de aslinda kastettiklerinin icinde bunlar da vardir.

    peki digeri , musiad kimdir ?

    ıste bunlar iktidarin sevdigi tipte sanayici ve yatirimcilardir. bu arkadaslarin bir cogu sermaye degil emek yogun sektorlerde iş yaparlar. nedir mesela , inşaat , tekstil , kucuk ve orta boy bir cok uretim . ancak buradaki temel fark bunlarin kullandigi ithal ara mali son derece kisitlidir. asil giderleri emeğe odedikleri ucrettir. yani bir tekstil firmasi uretim icin cok fazla ithal girdi kullanmaz ama 100 kisilik bir kadroya asgari ucret + sigorta + yol + yemek verdigi zaman bu onlarin pek hosuna gitmez cunku bu saydigim kalemler bugunun maliyetiyle yaklasik kisi basi 5 bini bulur.

    bu yuzden kurun yuksek olmasi bunlarin işine gelir. cunku kur her yukseldiginde bunlarin ihracat kalemi daha da artmakta ancak en onemli gider kalemleri olan emeğe odedikleri ucret kalemleri ise daha da azalmaktadir. boylece ne olur emekle calisan işçi surekli olarak enflasyon baskisi altinda ezilip reel olarak surekli cebinden para kaybederken bu tip sanayici ve iş adamlari daha cok para kazanirlar. ve iktidarin da onlardan beklentisi dusuk faizle bu arkadaslara daha cok kredi verip bunlarin istihdami arttirmasi ve boylelikle iç piyasayi canlandirmasidir.

    ancak tabiki de oyle olmaz.

    niye ? cunku reel enflasyonun yuzde 40 50 lerde oldugu bir ulkede emeği yani işciyi aylik 200 - 250 dolar bandina indirirseniz bu insanlarin hayat kalitesi sifira duser ve yapabildikleri tek sey hayatta kalmaya cabalamak olur.

    yani klasik deyişle zengin daha cok zengin olurken fakir daha da fakirlesir.

    yapmaya calistiklari sey aslinda basitce turkiye den kucuk bir çin yaratmaya calismaktir. o iş tabiki o kadar basit degildir. cunku çin bizim gibi her alanda dişa bagimli olan , ara mali , ham maddeyi ve enerjiyi surekli olarak ithal eden bir ulke degildir.

    ve nihayetinde turkiye de olacak olan şey ise hiperenflasyondur. çunku piyasanin gercekleri ve ekonomi bilimi ortadadir. unlü bir çin atasozunun de dedigi gibi ; "kıçıyla inatlaşan donuna sıçar."

    edit : bazi eklemeler ve imla hatalari.

    edittito : ha bu arada şunu da vurgulamak isterim ki sozlukte ve diger sosyal medya mecralarinda bu faiz artirimlarini yapanlar için " bunlar cahil , bunlar ekonomiden anlamaz vs " gibi kucumseyici laflar yazilar goruyorum. bizim muhalif cenahin en buyuk sorunu bu arkadaslar " rakibimizi kücumsemek ".

    hala 1950 secimlerinden once demokrat parti icin " biz gidecegiz de yerimize kim gelecek haso'lar , memo'lar mi gelecek ? " diyerek kucumseyen kalantor chp mebuslari gibi davranarak bi yere varamayiz.

    meseleyi " bunlar zaten anlamiyor , yonetmeyi bilmiyor , iktisattan anlamiyor , tek adam rejimi iste vb " kısır donguye sokarsaniz cozumden o kadar uzaklasiriz.
212 entry daha

hesabın var mı? giriş yap