şükela:  tümü | bugün
81 entry daha
  • çin seddi hunlara karşı değil, moğollara karşı inşa edildi diyenlere "hangi moğollar?" sorusunu sormak gerekir.

    seddin inşa edildiği tarihleri düşündüğümüzde ortada hunlardan bağımsız bir moğol varlığının gözükmediğini söylemek zor olmayacaktır. hunların iç asya'da hüküm sürdüğü zaman diliminin büyük kısmında çeşitli moğol kabileleri hunların bir parçası olarak varlıklarını idame ettiriyorlardı. hun imparatorluğu da zaten bir türk-moğol imparatorluğu idi. (ecnebilerin tabiri ile turkish-mongol değil de, turkic-mongoloid demek daha doğru olur herhâlde)

    sanıyorum resmi tarihe duyulan -kısmen haklı- öfkenin bir neticesi olsa gerek, hunların ciddiyeti fazlasıyla sorgulanıyor. özellikle bunun gibi konularda moğollar öne sürülerek hunların önemi ve etkinliğinin sanıldığı kadar fazla olmadığı iddia ediliyor.

    bu iddialar geçersiz, yetersiz ve tutarsız iddialardır.

    her şeyden önce, bu iddiaların sahipleri ile aynı kanıda olmayanların başında devrin çinlileri geliyor. çin gibi, aşırı şişmiş bir egoya sahip olan ve kendisini galaksinin merkezinde gören bir hükümdarlık hunları kendisi ile eşit kabul etmek zorunda kalmışken, hunların çin için "ortalama bir tehdit" olduğunu iddia edersek bu iddiamız en hafif tabirle "mesnetsiz" olur.

    dönemin belgelerinden anlaşıldığı kadarıyla hunlar çin üzerinde o kadar büyük bir baskı kurmuşlardı ki, siyasi ve askeri baskılar bir yana, çinliler psikolojik olarak da büyük baskı altında idiler. hunların iç asya'da kurduğu büyük hegemonya, bu tip ezici dış dayatmalara alışkın olmayan çin'de, bir utanca neden oluyordu.

    seddin aşılması için çingiz'in ihtişamının beklenmesine de gerek kalmayacaktı. çin seddi, yapıldıktan kısa bir süre sonra mete'nin orduları tarafından aşıldı. çok da zor olmadı üstelik... çin seddi üzerinde o kadar fazla karakol inşa edilmişti ki, bunları korumak için yeterli asker sayısı hiçbir zaman sağlanamadı. bilhassa seddin daha zayıf olduğu ordos, daha sonraki yüzyıllarda da türk ordularının çin içlerine yaptığı akınlarda açık bir güzergâh sağlıyordu.

    netice itibariyle, çin seddinin yapılmasının en önemli sebebi, evet, çinlilerin hunlardan korunmak istemesidir.

    ve hunlar, evet, söylendiği kadar büyük bir güç idiler. hatta dünya, asya hunlarının muhteşem gücünü hâlen tam olarak öğrenememiştir desek, yine de abartmış olmayız.
107 entry daha