şükela:  tümü | bugün
  • insanlar, siniflar, toplumlar hakkinda size onemli ipuclari verebilecek bir olgu.

    telefondur, calar. isi bu. bunun icin tasarlanmis. eger bozuk degilse, arandiginda calar. nerde olduguna, ortamin uygun olup olmadigina bakmaz: evde, sokakta, isyerinde, sinemada... calar.

    ama insanlar tararlanmamis ve programlanmamistir. bir beyinleri vardir. dolayisiyla icinde bulunduklari kosullara gore karar alirlar. bu kararlari alirken bir takim tercihlerde bulunmak kacinilmazdir. oncelik sirasina koymak da bu yapilan tercihlerin (ve dolayisiyla alinan kararlarin) bir nevi alt kumesidir. hayatin onune cikardigi cok cesitte ve sayida secenek arasindan kisi, bircok etmeni gozden gecirerek, onundekileri oncelik sirasina koyar. hernekadar oncelik sirasina koyma eylemi cogu zaman bilincsiz sekilde yapilsa da, bu sira insanin kisiligini bir sekilde yansitir.

    siradisi sartlari bir kenara birakalim: onemli bir telefon beklemiyorsunuz ya da isbasindaki bir santral gorevlisi degilsiniz. hangi sartlara ragmen ya da hangi sartlar disinda calmakta olan telefonu yanitlayacaginiz, size calan telefonun hayatinizdaki oncelik sirasini verir. bana bunlari yazdirtan iki olaydan misal vereyim:

    bankamatik kuyrugunda bekliyorum. onumdeki insan da sirasinin gelmesini bekliyor. belli ki, bankamatik ile islem yapma hususunda tecrubesi olmayan biri. ben de dahil kuyruktakilere sorular soruyor. sesinden anlasiliyor ki telas da yapiyor. onundekinin omuzunun ustunden islemleri de izliyor. uzun lafin kisasi, biraz sonra gerceklesecek olay onun icin onemli. kaldi ki, dakikalardir sirasinin gelmesini bekliyor. sirasi gelince karti yerlestiriyor makineye. cok gecmeden telefonu caliyor. calan telefon birden tum o bankamatik telasesinden de onemli hale geliyor ki yanitlaniyor: bir hal hatir telefonu.
    parami cekip bir bara gidiyorum. sahne ile onumde bir genc. belli ki, bu gece disari cikip muzik dinlemek onun icin onemli: ozenmis de giyinmis. calmakta olan muzikten de zevk aldigi belli: dans ediyor. ama o da ne: telefon caliyor allahim telefon! hemen disari kosuyor yanitlamaya. calan telefon onun ozenip de hazirlanarak gittigi guzel muzigin tadina varmaktan da onemli.

    ornekler cevrenizde: calan telefon, oynamakta olan filmi izlemek ya da diger izleyenlere saygi duymaktan daha once geliyor bazilari icin... sevismekten, uyumaktan, yemek yemekten, kitap okumaktan, ders dinlemekten ve daha bir ton seyden daha once geldigini de biliyorum. ornekler o kadar cok ki, degilleme yontemi ile bir yerlere varmaya calisiyorum: acaba hangi sartlar, calan bir telefonun turk insaninin oncelik sirasinda tepeye yerlesmesini kesinlikle engeller? bir tane olsun aklima gelmiyor.

    sonra guluyorum: calmakta olan bir telefon, bu memleketin hirsizlari icin bile hayatin oncelikleri sirasinin en tepesinde yer aliyor - az once calinmis bir telefon dahi olsa*.
1 entry daha