şükela:  tümü | bugün
15 entry daha
  • bir muhalefet tasfiyesinin son halkasıdır. şeyh sait isyanı sonrası takrir-i sükun kanunu ve terakkiperver cumhuriyet fırkası'nın kapatılmasından sonra hala az da olsa gücünü sürdüren muhalefete, mahkeme kararıyla son darbe vurulmuştur. suikast planının perde arkasında ne olduğu tam olarak açığa çıkmasa da tetikçi grubu çok şüphelidir. kemal tahir'in kurt kanunu'nda yazdığı gibi, ziya hurşit yaklaşık bir senedir suikast yapacağını açıkça beyan ederek ortada dolanmaktadır ve suikast tarihi yakınlarında, mahkeme heyetinin başkanı kel ali'den 3000 lira borç almıştır:

    "midem bulandı benim, bu üç bin liradan... ne demek üç bin lira... ziya hurşit gibilerinden yüz serserinin kan pahası.... neden çıkarır verirler? delirdiler mi? bu herif bir yıldır 'suikast' diye bağırarak geziyor. bursa'da sağır sultan duydu. ankara'daki sağır paşa duymaz mı?" kemal tahir, kurt kanunu, s. 38, ithaki yayınları

    işin ilginci, mahkeme heyetininden kılıç ali de bu iddiayı doğrular anılarında. ziya hurşit'in de asılmadan önce "kılıç ali nerede?" diye sormasının sebebi buna bağlanabilir.

    aynı zamanda yine kemal tahir'den alıntılayarak, ziya hurşit'in sarı efe edip'e vermek üzere şükrü bey ve baytar rasim'den istediği mektup da kuşkuludur çünkü abidin bey zaten orada ziya hurşit ile sarı efe edip'i buluşturmak üzere bulunmaktadır. kemal tahir'in bu iddiasına rağmen, ziya hurşit, abidin bey'in bu işle bir ilgisi olmadığını ve masum olduğunu söylemiştir.

    diğer bir kuşkulu şahısa geçelim: yine tetikçilerden sarı efe edip. cemal kutay'ın yazdığına göre sabit bey'in ihbarıyla haber alınmış suikast tehlikesine karşın tetikçilerin arasına sokulan bir polis ajanıdır. suikastın yapılacağı günün öncesinde istanbul'a gitmiş ve sorgulamada suikastı celal bayar'a haber vermek için geldiğini iddia etmiştir. "neden celal bayar?" sorusuna bir türlü cevap vermemiş ve terakkiperver cumhuriyet fırkası'nın kararı üzerine bu suikasti gerçekleştirecekleri söyleyerek tüm partiyi zan altında bırakmıştır. kazım karabekir de sorgusunda, sarı efe edip'in zamanın meclis başkanı kazım özalp'in sırdaşı olduğunu bildiğini söylemiştir.

    sanıkların birbirleriyle yüzleştirilmemeleri, mahkemenin keyfi uygulamaları, 10 yıl ceza istemiyle yargılananlara (ismail canbulat, halis turgut, rüştü paşa) idam cezası verilmesi, kel ali'nin kararları şahsi kanaate göre verdiği itirafı, paşaların (kazım karabekir, refet bele, ali fuat cebesoy, cafer tayyar eğilmez, asılan tek paşa için (bkz: rüştü paşa)) mustafa kemal'in ordunun tepkisinden çekindiği için asılmaması ve mustafa kemal'in mahkeme heyeti üzerindeki müthiş etkisi gibi usule uygun olmayan haksızlıklar da vardır.

    intihar ettiği söylenen kara kemal ise, istanbul'da önemli şirketleri başında ve özellikle esnafın üzerinde tesir gücü olan birisidir. mustafa kemal'le tanışıklığı ise ittihatçılığa dayanır. yakup cemil'in darbe girişiminin başarısızlığı üzerine, parti içinde mustafa kemal'i kollayan ve karakol cemiyeti'ni kurarak milli mücadele'nin kıvılcımını çatan odur. kara kemal'in sonunu getiren olaylardan birisi de, mustafa kemal'e izmit'te yapılan bir görüşmede yaptığı iktidar ortaklığı teklifidir.

    ankara mahkemesi sonucu asılan eski maliye bakanı cavit bey'in de o zamanlar iş bankası'nın tek rakibi olan itibar-ı milliye'nin başında olması da dikkat çekicidir.

    muhalif olarak bilinen en güçlü üç kalem hüseyin cahit yalçın, ahmet emin yalman ve velit ebüzziya'nın bu davada yargılanmaları, terakkiperver'in hain olarak deşifre edilmesi, ittihatçı kadronun hepsinin asılması muhalefetin tükenmesi anlamına gelmiştir. tüm bu şüpheler bir araya gelince insanın kafasında bir acaba belirleniyor ama tümüyle bir komplo olmasa da plan tıkır tıkır işlemiş ve tasfiye süreci sonlanmıştır.

    izmir suikastı davalarından sonra mustafa kemal nutuk'u okumuş paşalara komplocu ve en hain dimağlar yakıştırması yaparak bu kanıyı tescillemiştir. 1928'de de yasa değişikliğiyle tüm milletvvekillerinin mustafa kemal'in onayından geçmesi sağlanmıştır. böylece bir iktidar mücadelesi dar ağacında sonlanmış ve demokrasinin gereği olan sükunet ülkeye hakim olmuştur.
39 entry daha