· · ·
  1. nam-ı diğer cüzzamlı.

    kudüs haçlı krallığı'nın 6. kralı olan amalric ve onun ilk karısı agnes of courtenay'ın oğlu. 1174-1185 yılları arasında kudüs kralıydı. kızkardeşi, kudüslü kraliçe sibylla'ydı ve yeğeni(sibylla'nın oğlu) kendisinin ölümünden sonra çocuk yaşta yerine geçecek olan beşinci baldwin'di.

    dördüncü baldwin(bundan sonra sadece baldwin diye yazıcam) babasının kudüs’teki sarayında büyüdü. yafa ve ashkelon kontesi olan, babasının sonradan boşandığı ve gelecekte sidon lordluğu’nun leydisi olacak olan annesiyle çocukluğunda pek zaman geçirmedi.

    baldwin, tarihçi tyre'lı william* tarafından eğitildi. william, prens hakkında üzücü bir şey keşfetti: bir gün prens ve arkadaşları oynuyorlardı, birbirlerinin kollarına tırnaklarını geçirerek birbirlerini yaralamaya çalışıyorlardı fakat baldwin acı hissetmiyordu. william bunun ciddi bir hastalığın işareti olduğunu hemen anladı fakat birkaç yıl sonraya kadar kesin olarak cüzzam* teşhisi konmadı. ergenlik ile birlikte hastalık hızlandı.

    baldwin’in babası 1174’te öldü ve baldwin 13 yaşında taç giydi. erişkin olmadığı dönemde krallık ard arda iki naip tarafından yönetildi: önce plancy’li miles, daha sonra babasının kuzeni trabluslu üçüncü raymond. (kingdom of heaven filminde jeremy irons’un canlandırdığı tiberias, ayrıca burdaki trablus libya'daki değil, lübnan'daki trablus)

    1175’te raymond selahaddin eyyubi ile bir anlaşma yaptı.

    baldwin'in, cüzzamlı olduğu için uzun süre hüküm sürmesi ve bir varis(erkek çocuk) yapabilmesi beklenmiyordu. saraydakiler ve lordlar kozlarını prenses sibylla ve babalarının ikinci evliliğinden üvey kızkardeşleri olan prenses isabella üzerine oynadılar. sibylla büyük halası tarafından bethany manastırında büyütülürken, isabella, annesi maria komnena’nın nablus’taki sarayında büyüyordu.

    (amalric, bizans’la ortaklığı geliştirmek için bizans imparatoru manuel komnenos’tan hanedanlıktan bir hatun talep etmiş, imparator da amalric’e yeğeni maria komnena’yı vermiştir)

    raymond’un naipliği baldwin’in ikinci taç giyme yıldönümünde sona erdi, artık genç kral gerekli yaşa gelmişti. baldwin, raymond’un selahaddin ile yaptığı anlaşmayı onaylamadı, şam ve bekaa vadisi’ne akın düzenledi. dayısı üçüncü joscelin'i seneschal'liğe ve "sözde" urfa haçlı kontluğu'na tayin etti. burda sözde diyorum çünkü o an urfa kontluğu çoktan tarihe karışmıştı ve bölgeye selçuklu türkleri hakimdi. (asıl kelime ingilizce "titular", nasıl çevrilir bulamadım)

    [üçüncü joscelin, 1164’te nureddin zengi’nin haçlıların ağzına sıçtığı harim* savaşı’nda nureddin zengi tarafından esir alınmıştı. 1176’ya kadar mahkum kalmış ve 1176’da kızkardeşi agnes(baldwin'in annesi) tarafından muhtemelen kraliyet hazinesi destekli 50.000 dinar fidye karşılığında serbest bırakılmıştı]

    üçüncü joscelin, baldwin’in, tahtta gözü olmayan en yakın erkek akrabasıydı ve gerçekten güvenilir ve sadıktı.

    kral naibi olarak raymond, prenses sibylla’nın hem kutsal roma cermen imparatoru 1. frederick, hem de fransa kralı 7. henry’nin kuzeni olan(t.şağa bakar mısınız) montferrat'lı william’la evlenmesi için görüşmelere başlamıştır. william bu evlilik üzerine yafa ve ashkelon kontu olmuştur. william’ın, baldwin’in hastalığı nedeniyle krallık yapamayacak duruma geldiği anda yeni kral olup sibylla ile birlikte krallığı yöneteceği umuluyordu.

    bu arada baldwin, selahaddin’in mısır'daki ana askeri gücüne bir saldırı planlıyordu. bizans'ın deniz gücü desteğini almak için eski antakya prensi raynald of chatillon’u manuel komnenos’a elçi olarak gönderdi. (raynald of chatillon daha önce maraş çevresindeki suriyeli ve ermeni köylüleri yağmalarken müslümanlara esir düşmüştü ve yaklaşık 15 yıl halep’te esir kaldıktan sonra bizans imparatoru manuel komnenos’un karısının annesinin ikinci eşi (yani üvey babası) olduğundan bizans imparatoru tarafından hayvani bi fidye karşılığında geri alınmıştı)

    manuel de bu sayede krallıktaki ortodoks patrikliğini kurmayı başardı, antakya prensi 3. bohemond ile kız yeğeni theodora komnena’nın (maria komnena’nın kızkardeşi) evlenmesini sağladı. raynald 1177’de döndü ve dul bir varis olan stephanie of milly ile evlendirildi. bu sayede raynald kerak lordu oldu.

    baldwin, raynald of chatillon ve montferrat'lı william iş birliği ile güney savunmasını sağlama almayı denedi. ancak william haftalarca süren bir hastalıktan sonra ashkelon’da öldü ve geleceğin beşinci baldwin’ine hamile sibylla’yı dul bıraktı.

    3 ay sonra, ağustosta kralın kuzeni ve aynı zamanda fransa’da bir kont olan philip of flanders haçlı seferi ile kudüs’e geldi. philip, baldwin’in kızkardeşlerini kendi vassallarıyla(feodal sistemde kontun bir alt kademesi gibi bi şey) evlendirmek istedi. philip, baldwin’in baba tarafından en yakın akrabası sıfatıyla raymond’un naipliğini almak istedi. krallık konseyi bu öneriyi reddederken ibelin'li baldwin (balian değil) herkesin önünde philip’i aşağıladı. gücenen philip krallığı terketti. ibelin ailesi kraliçe maria komnena’nın yardımcılarıydılar ve ibelin'li baldwin’in bu şekilde davranmasının nedeni kralın kızkardeşlerinden biriyle kendi evlenmek istemesi olabilir.

    kasım ayında kral baldwin ve raynald, selahaddin’i tapınak şövalyelerinin de yardımıyla ünlü montgisard muharebesi'nde yenerler. aynı yıl baldwin, üvey annesi maria komnena’nın ibelin'li balian’la evlenmesine izin verir. ancak bu riskli bir karardır, ibelin ailesinin tutkularını alevleyip maria komnena’nın referansıyla sibylla ve isabella’yı da ailelerine katmayı denemelerine neden olacaktır.

    baldwin 1179’da kuzeyde bazı askeri başarısızlıklarla tanıştı. 10 nisan’da banias’a bi akın yönetti fakat selahaddin’in kuzeni faruk şah tarafından sürpriz bir saldırıya uğradı. baldwin atının korkup kaçmasıyla tesadüfen kurtuldu. krallığın en saygıdeğer constable’larından toron’lu ikinci humphrey ölümcül bi şekilde yaralandı. (constable, orduyu yöneten, askerlerin paralarını veren ve askeri davalara bakan, krallığın en önemli makamı)

    10 haziran’da sidon çevresindeki süvari akınlarına cevap olarak baldwin, raymond ve tapınakçıların 8. büyük üstadı odo de st amand ile birlikte marjayoun’a (lübnan) bir kuvvet götürdü. litani nehri üstünde bir kısım süvariyi hallettiler fakat selahaddin’in ana gücüne yakalandılar. kral atsızdı ve yardım olmadan ata binemiyordu, başka bir şövalyenin arkasında taşınarak savaş alanından uzaklaştırıldı. kont raymond tyre’a kaçtı. kralın üvey babası sidon’lu reginald bi kısım insanı kurtardı fakat büyük üstad, ibelin'li baldwin, tiberyalı hugh ve raymond’un üvey oğullarından biri esir düştü.

    jacob's ford* kudüs’ün yaklaşık 100 mil kuzeyinde ürdün nehri üstünde, israil, akka ve şam arasındaki ana yolların birinin üstünden geçen kritik bir noktaydı. ayrıca ürdün’e en güvenli geçiş yollarından biriydi. konumu ve önemi nedeniyle iki medeniyet; filistin hristiyanları ve suriye müslümanları arasındaki önemli bir kavşak noktasıydı. 12. yüzyılda baldwin ve selahaddin sürekli olarak "jacob's ford" için mücadele ettiler. cesur bir stratejik hareket ve montgisard zaferinin bir sonucu olarak baldwin, bu noktaya bir savunma kalesi(chastellet kalesi) inşa ettirmeye karar verdi. selahaddin kalenin kudüs’ün fethi ve şam’ın savunması açısından sorun teşkil edeceğinin tamamen farkındaydı. fakat ordusunun büyük kısmı kuzey suriye’de diğer müslüman grupların isyanlarını bastırmakla uğraştığı için kalenin inşasına karşı koyamadı. baldwin’e inşaatı durdurması için önce 60 bin sonra 100 bin dinar önerdi. hristiyan kral iki teklifi de reddetti. 1179 yazında 10 metre yüksekliğinde güçlü bir duvar örülmüş durumdaydı fakat inşaat devam ediyordu. para ile işi halledemeyeceğini anlayan selahaddin dikkatini kuzey suriye’den bu inşaata yöneltti. inşaatın başlamasından sadece birkaç ay sonra selahaddin büyük bir ordu topladı. amaç kudüs’ten ve komşu bölgelerden haçlı yardımı gelmeden kaleyi kuşatıp almaktı. bu arada baldwin celile gölü kıyısındaki tiberya'da bulunuyordu. burası inşaata yarım günlük mesafedeydi ve bir saldırı olursa bu mesafeden çabucak yardıma gelebilirdi. ayrıca inşaat da oldukça ilerlemişti, kaledekilerin yardım ulaşmadan bi süre müslümanlara direnmesini sağlayacak aşamaya gelmişti.

    23 ağustos 1179’da selahaddin "jacob's ford"a ulaştı. baldwin ve chastellet arasındaki haberleşme yavaştı. müslümanlar kalenin altındaki tüneli yaktılar, duvarlar çöktü. kuşatma başladıktan 6 gün sonra selahaddin kaleyi ele geçirmişti. 700 şövalye, mimar ve inşaat işçisi öldürüldü, 800’ü esir alındı. baldwin ordusuyla geldiğinde yıkılmış kalenin dumanı tütüyordu. baldwin tiberya'ya geri döndü. birçok tarihçi bu olayın kudüs’ün müslümanlarca tekrar ele geçirilmesini kolaylaştırdığını düşünüyor.

    gezgin ibn-i cübeyr'e göre müslümanlar baldwin’e domuz* lakabını takmışlar. ve annesi agnes’e de dişi domuz..

    batılı tarihçiler ise daha iyimser. steven runciman, baldwin’in kesinlikle yetenekli ve çok cesur oldugunu söylemistir.

    baldwin 1180 yazında toron'lu ikinci humphrey'den sonra "constable" olan ve 1179-1194 yılları arasında bu görevi yürüten birinci amalric of lusignan’ın kardeşi guy de lusignan ile sibylla’yı evlendirdi. erken tarihçiler sibylla’nın bu ikinci evliliğinin tamamen annesinin etkisiyle olduğunu iddia ettiler, ancak asıl amaç krallığa dış yardım getirebilme potansiyeli olan yabancı birini hanedanlığa katmaktı.

    guy de lusignan, kerak’taki uygun pozisyonu sayesinde mısır ve şam arasındaki ticaret kervanlarını yağmayalayan raynald of chatillon ile müttefik oldu. selahaddin bu yağmalamalara misilleme yapmak istedi ve 1182’de belvoir kalesi savaşı oldu. bu bir savaştan ziyade atışma şeklinde geçti ve bir sonuç çıkmadı.

    bu olaydan sonra çok zaman geçmeden baldwin cüzzam yüzünden tamamen güçsüz düştü, kör olmuştu ve yürüyemiyordu. guy de lusignan’ı naip olarak atamak zorunda kaldı. ancak 1183’te guy de lusignan onu hayal kırıklığına uğrattı. guy de lusignan, raynald of chatillon’un üvey oğlu toron’lu dördüncü humphrey(17 yaş) ile baldwin’in üvey kardeşi isabella’nın(11 yaş) kerak’taki evlilik törenlerinde bulunuyordu ancak törenler selahaddin’in kerak kalesini kuşatmasıyla yarıda kaldı. tüm sosyete kerak'ta kapana kısılmıştı. baldwin hay topunuzun aq diyip hasta haliyle elinde kalan askeri güçle kudüs’ten kerak’a geldi ve kuşatmayı kırdı. fakat guy de lusignan selahaddin ve ordusuyla savaşmayı reddetti ve selahaddin kolayca geri çekildi. baldwin bu durumu kabul edemedi ve guy’i naiplikten aldı. gözden düşen guy de lusignan, karısı sibylla’yı da alarak ashkelon’da inzivaya çekildi.

    baldwin görünürde kızkardeşine kin tutmamasına rağmen onu verasetten atarak 5 yaşındaki yeğeni montferrat’lı baldwin’i annesi agnes, üvey babası sidon'lu reginald, raymond ve birçok baronun desteğiyle varisi ve halefi olarak atadı.

    daha sonra baldwin guy ve sibylla’nın evliliğini bozmayı denedi. fakat çift, bu girişimlere direndi.

    kingdom of heaven filminde edward norton tarafından yüzünde bir maske ile canlandırılmasına rağmen gerçekte maske falan takmıyordu, maske olayı senaristlerin icadıydı.

    sıklıkla cüzzam yüzünden acı çekmesine ve naipler aracılığıyla hükmetmek zorunda kalmasına rağmen, baldwin beklenenden daha uzun bir süre krallık yaptı.
    kerak’ı kurtarmak için yaptığı askeri harekat ve hanedanlık çekişmeleri baldwin’i zayıflatmıştı.
    annesinin 1184 sonlarında akka’da ölümünden birkaç ay sonra, 1185 baharında kudüs’te öldü.
· · ·

dördüncü baldwin hakkında bilgi verin