şükela:  tümü | bugün
51 entry daha
  • sabah gazetesinde yayınlanan ve padişahların hangi akrabalarını öldürdüklerini konu alan fotoğraf albümünün metnini elden geçirdim.

    şöyle ki:

    (1) cümle bozukluklarını ve anlamsız ifadeleri ayıkladım,

    (2) "[çelebi mehmed] osmanlı devletinin ikinci kurucusu oldu" ya da "[vahdettin] bir ingiliz gemisi ile ülkeden kaçtı" gibi çarpık ezberleri kaldırdım,

    (3) "sultan murad'ın en küçük kardeşi mustafa, bizanslılardan da destek alarak hükümdarlık sevdasına kalkmıştı" gibi tuhaf ifadeleri kaldırdım, [enteresandır, bu gibi uyduruk metinlere göre, nedense muzaffer olanlar değil de, hep kaybedenler "hükümdarlık sevdasına kalk"ıyor! yani, oğlunu, kardeşini, babasını öldüren diğer kardeş, bunu daha başka bir sevda ile mi yapıyor? kaybeden adamın dış güçlerden destek alıyor olması da ayrıca enteresan. acaba dış destek alıp da muzaffer olanlar yok mu?]

    (4) "artık meclislerin olmadığı istibdat dönemlerine dönmek olanak dışıdır" gibi sloganvari, desteksiz hükümleri kaldırdım,

    (5) ahmet, mehmet, murat, mahmut, abdülhamit ve beyazıtları, ahmed, mehmed, murad, mahmud, abdülhamid ve bayezid yaptım; reşat'ı reşad, abdülmecit'i ise abdülmecid yaptım; vahdettin'i de vahdeddin yaptım (hatta az kalsın vahidü'd-din yapıyordum); ve

    (6) metni (padişahlar ekseninde tekil bir format kullanarak) yeniden organize ettim. ortaya aşağıdaki gibi bir şey çıktı. (ya da, kim kimi nasıl öldürmüş öğrenmek daha kolay hale geldi!)

    (hatalar illa ki vardır; bildirin, görür görmez düzelteyim.)

    --- alıntı ---

    format:

    padişah [kronolojik sıra]
    [padişah adı] [iktidarda bulunduğu yıl(lar)]
    [(varsa) öldürttüğü akrabaları ve devlet görevlileri]
    [(varsa) konunun detayları]

    padişah 1
    i. osman (1300-1324)
    amcası dündar'ı öldürttü.

    padişah 2
    orhan (1324-1360)
    hiç kimseyi öldürtmedi.

    padişah 3
    i. murad hüdavendigâr (1360-1389)
    kardeşlerini öldürttü. öz oğlunu da öldürttü.
    detaylar: kardeşleri ibrahim ve halil'i de öldürttü. 1385'te kendisine karşı tahtı ele geçirmek için ayaklanan öz oğlu savcı beyi yakalatarak idam ettirdi.

    padişah 4
    yıldırım bayezid (1389-1402)
    kardeşini öldürttü.
    detaylar: (1) murad hüdavendigâr'ın kosova'da şehit edilmesinden sonra, 27 yaşındaki oğlu şehzâde yakup, harp meydanından çağrılarak ve daha babasının ölümünü bile haber almadan yıldırım bayezid'in emriyle fetva olmaksızın boğduruldu. (2) yıldırım bayezid'in timur'a yenilmesi sonrası oğullarının herbirinin ayrı bir yana dağılması sonucu iktidar boşluğu anlamına gelen fetret devri başlar. oğlu süleyman çelebi padişahlığını ilan eder. hükümranlığı 7 yıl 10 ay sürer. onun hükümranlığın tanımayan kardeşi musa çelebi'nin askerleri tarafından öldürülür. musa çelebi rumeli'de 3 yıl 6 ay hükmeder. kardeşi mehmed çelebi ile savaşır. savaşı kaybeder. yakalanarak idam edilir.

    padişah 5
    mehmed çelebi (1413-1421)
    mustafa çelebi dışındaki bütün kardeşlerini öldürdü. mustafa'yı öldüremedi.

    padişah 6
    ii. murad (1421-1451)
    kardeşlerini ve amcasını öldürttü.
    detaylar: (1) sultan murad'ın en küçük kardeşi mustafa padişahlığını ilan etti. iznik'e yerleşti. ancak 25 günlük bir kuşatmadan sonra yakalanarak asıldı. (2) amcası mustafa çelebi'yi, diğer kardeşleri mahmud ve yusuf'u da öldürttü. (3) ii. murad tahta çıktığı sıralarda, düzmece mustafa diye anılan biri yıldırım bayezid'in oğlu olduğunu ileri sürdü. etrafına topladığı kişilerle ayaklandı. tahtta hak sahibi olduğunu ileri sürdü. ancak yakalanarak kafası uçuruldu.

    padişah 7
    fatih sultan mehmed (1444-1481)
    kardeşlerini öldürttü.
    detaylar: kardeşleri ahmed ve hasan'ı öldürttü. (ahmed, iki yaşındaydı.) fatih kanunnamesi'ni çıkardı. bu kanunun meşhur maddesine göre, nizam-ı alem için şehzadeler öldürülebilirdi. bu kanunname ile birlikte kardeş katli yasal bir prosedüre kavuştu.

    padişah 8
    ii. bayezid (1481-1512)
    kardeşi cem sultan'ı öldürttü.
    detaylar: ii. bayezid tahta geçtiğinde kardeşi cem sultan, italya'ya kaçtı. ii. bayezid italya'ya bir berber gönderdi. berber, cem sultan'ı boğazını keserek öldürdü.

    padişah 9
    yavuz sultan selim (1512-1520)
    sekiz kardeşini ve babasını öldürttü.
    detaylar: kardeşleri ahmed, korkut, abdullah, şehinşah, şahsultan, alemşah, mahmud ve mehmed'i boğdurttu. kardeşlerinin tüm eş ve çocuklarını da öldürttü.

    padişah 10
    kanuni sultan süleyman (1520-1566)
    oğlu mustafa'yı, karısı ve tüm akrabaları ile birlikte öldürttü.
    detaylar: oğlu şehzâde mustafa'yı hürrem sultan'dan olan oğlu sarı selim'in padişah olmasına imkân sağlamak amacıyla ve onun yönlendirmesiyle boğdurdu. ek olarak karısı sicilyalı rozalina'yı da öldürttü. kanuni'nin diğer oğlu şehzâde bayezid, babasının ölümünden sonra ağabeyi sarı selim tarafından boğdurulacağını bildiği için babasının sağlığında isyan etti.

    padişah 11
    ii. selim (1566-1574)
    kardeşi bayezid ve ailesini öldürttü.
    detaylar: babasının sağlığında isyan eden bayezid'i konya ereğli'de yendi. bayezid kaçıp iran'a sığındı. ama oradan uzun pazarlıklar sonucu getirildi ve 1561 yılında bütün ailesi ile birlikte öldürüldü.

    padişah 12
    iii. murad (1574-1595)
    altı kardeşini boğdurttu.
    detaylar: 130 cariyeden 112 çocuğu oldu. kendilerine ve çocuklarına dokunulmayan kadınlar şunlardı: venedikli bafo/safiye, polonyalı mona/mihriban, macar ninuşka/nazperver, rus olga/şahhüban ve romen meri/fahriye. diğer kadınlardan olan çocukları doğumdan sonra anneleri ile birlikte öldürülüyorlardı. iii. murad öldüğünde, hemen o gece ondan hamile olan 10 cariyesi boğdurulup sarayburnu'ndan denize atıldı.

    padişah 13
    iii. mehmed (1595-1603)
    19 kardeşini öldürttü. oğlunu da öldürttü.
    detaylar: içlerinde kundakta olan çocukların da olduğu 19 kardeşini tahta çıktığı günün gecesinde öldürttü. oğlu şehzade murad, boğdurulan son şehzade oldu.

    padişah 14
    i. ahmed (1603-1617)
    sadrazamı derviş paşa'yı başını hançerle keserek bizzat öldürür.
    detaylar: tahta çıktığında 13 yaşındadır. aynı gün, babası iii. mehmed'in ayasofya camii'nde kılınan cenaze namazına gitmez. şeyhülislam, yanına birkaç kişi alarak padişahı davet etmeye gider. ancak, genç padişah, onların davetine, "taht sahibi olmak için 19 kardeşini ve bir oğlunu öldüren adam, babam da olsa katildir. ben katil bir adamın cenazesini kılmam. varın siz kılın ve defnedin" sözleriyle karşılık verir. kardeş katline son verir; hiçbir akrabasını öldürtmez. bu şekilde, 1389'da başlayan kardeş katliamı, 214 yılın ardından sona ermiş olur. daha sonra bazı şehzade infazları yaşansa da, 1700 yılından saltanatın kaldırıldığı 1922'ye dek 222 yıl boyunca hiç şehzade katliamı yaşanmaz. ancak kardeş katliamına alternatif olarak kafes hapsi uygulaması getirilir. şehzadeler kafes içinde tutulmaya başlanır. yemekleri özel bir bölmeden verilir. çocuk sahibi olmamaları için cinsel ilişkiye girmelerine de izin verilmez. bu uygulama nedeniyle hanedan pek çok kez soyunun tükenmesi tehlikesiyle karşı karşıya kalır. kafes içinde tutulan şehzadeler, padişahlık için yedekte bekletilmektedirler. bu durumda 30-40 yıl kafes içinde yaşayıp padişah olanlar olur. ne var ki, pek çok şehzadenin hapis oldukları süre zarfında psikolojileri bozulur. dahası, padişah olduklarında ülke ve dünya olaylarından habersizdirler. devleti vezirler yönetir hale gelir.

    padişah 15
    i. mustafa (1617-1618)
    detaylar: deli mustafa diye de anılır. 3 ay 10 gün tahtta kalır. sonra devrilir.

    padişah 16
    ii. osman (1617-1622)
    kardeşi mehmed'i öldürttü.
    detaylar: genç osman diye de anılır. 12 yaşında padişah olur. bir yeniçeri isyanı sonrasında öldürülür. yeniçeriler, onu önce çırılçıplak soyup at üstünde istanbul sokaklarında dolaştırır, sonra da yedikule'de ırzına geçtikten sonra öldürürler.

    padişah 17
    iv. murad (1623-1640)
    kardeşleri süleyman, bayezid ve kasım'ı öldürttü. altı da sadrazam öldürttü.
    detaylar: 11 yaşında padişah oldu.

    padişah 18
    i. ibrahim (1640-1648)
    detaylar: deli ibrahim diye de anılır.

    padişah 19
    iv. mehmed (1648-1687)
    sadrazam merzifonlu kara mustafa paşa'yı viyana yenilgisi üzerine idam ettirdi.
    detaylar: avcı mehmed olarak da anılır. i. ibrahim'in oğludur. 6 yaşında padişah olur. annesi turhan sultan, o henüz 8 yaşında iken kösem sultan'ı boğdurtur.

    padişah 20
    ii. süleyman (1687-1691)
    detaylar: o da i. ibrahim'in oğludur. 39 yıl yaşadığı kafesten alınıp 46 yaşında padişah yapılır. çocuğu olmaz. 4 yıllık padişahlığından sonra ölür.

    padişah 21
    ii. ahmed (1691-1695)
    detaylar: o da i. ibrahim'in oğludur. 40 yıl yaşadığı kafesten alınıp 49 yaşında padişah yapılır. 4 yıl padişahlık yapar. çocuğu olmaz.

    padişah 22
    ii. mustafa (1695-1703)
    onun iktidarı süresince sürekli sadrazamlar değiştirilip öldürülür.
    detaylar: 31 yaşında padişah olur. öncekiler gibi bilgisizdir.

    padişah 23
    iii. ahmed (1703-1730)
    detaylar: iv. mehmed'in oğludur. döneminde lale devri yaşanır. patrona halil isyanı ile devrilir. isyan sırasında sadrazam nevşehirli damat ibrahim paşa ve 40 kişinin kelleleri gider ama isyan yine de bitmez. kendisi yine kafese kapatılır ve 6 yıl sonra ölür.

    padişah 24
    i. mahmud (1730-1754)
    detaylar: ii. mustafa'nın oğludur. 58 yaşında öldüğünde tarihe hiç çocuğu olmadı diye kayıt düşüldü, ancak çocukları olduğu bilinir. çocuklarının tümü öldürülür.

    padişah 25
    iii. osman (1754-1757)
    detaylar: 51 yıl yaşadığı kafesten çıkarılıp 56 yaşında padişah oldu. akli dengesi yerinde değildir. kadınlardan nefret eder. kendisi gezinirken kadınlar duyup kaçsın diye altın ökçeli pabuçlar giyer. annesinin ikna etmesi üzerine 3 oğlu olur. 59 yaşında aniden ölür.

    padişah 26
    iii. mustafa (1757-1774)
    iii. osman'ın bebeklerini boğdurur. vezirleri ve sadrazamları öldürür.
    detaylar: 40 yaşında iken, o ana dek bütün ömrünü geçirdiği kafesten alınıp padişah olur.

    padişah 27
    i. abdülhamid (1774-1789)
    detaylar: kafesten alınıp 50 yaşında tahta çıkar. beyin kanamasından ölür.

    padişah 28
    iii. selim (1789-1807)
    detaylar: kafesten alınıp fransız devrimi zamanında padişah olur. yeniçeri ocağını kaldırmak ister. nizam-ı cedit ordusunu kurar, ancak ayaklanma çıkar. yine kafese konur.

    padişah 29
    iv. mustafa (1807-1808)
    iii. selim'i öldürtür.
    detaylar: 28 yaşında padişah olur. o dönemde hanedandan yaşayan 3 erkek vardır: kendisi, iii. selim ve şehzade mahmud. iii. selim'i öldürtüp sarayın dışına attırır. mahmud damdan dama atlayarak kaçmayı başarır. alemdar mustafa paşa onu tahttan indirir. onunla birlikte şehzadelerin ve eski padişahların kafeste yaşama dönemi sona erer. kafes yerine, boğaz kıyısına yapılmış küçük saraylarda hapis hayatı başlar. bu kez, şehzadelerin yanlarına öğretmen verilir. hanedanın en yaşlı erkeğinin padişah olması (ekberiyet) kuralı getirilir. bu uygulama da, yeni bir sorun ortaya çıkarır: yaşlı padişahlar.

    padişah 30
    ii. mahmud (1808-1839)
    iv. mustafa'yı öldürtür.
    detaylar: iv. mustafa'yı öldürtünce, hanedanın sağ kalan tek erkeği olur. 17 kadından, 14 erkek, 14 kız çocuğu olur. yeniçeri ocağı'nı kaldırır.

    padişah 31
    abdülmecid (1839-1861)
    detaylar: 16 yaşında padişah olur. 20 kadından, 23 kız, 18 erkek çocuğu olur. padişah olan üç oğlunun (ii. abdülhamid, v. murad, v. mehmed reşad) dışındakilerin akıbeti bilinmiyor.

    padişah 32
    abdülaziz (1861-1871)
    detaylar: 31 yaşında padişah olur. 41 yaşında devrilir ve feriye köşküne kapatılır. birkaç gün sonra da öldürülür.

    padişah 33
    v. murad (1876)
    detaylar: tahta çıktıktan üç ay sonra devrilir. tahttan indirildikten sonra 28 yıl hayata kalabilmeyi başarır.

    padişah 34
    ii. abdülhamid (1876-1909)
    detaylar: 34 yaşında tahta çıkar. 33 yıl tahtta kalır. bu dönem boyunca bütün hanedan üyeleri sıkı takip ve hapis altında tutulur. hiçbirinin siyasi ilişki kurmasına dünya ve çevre hakkında derin bilgi sahibi olmasına izin verilmez.

    padişah 35
    v. mehmed reşad (1909-1918)
    detaylar: 65 yaşında padişah olur. artık meclis açılmış, padişahlık makamı sembolik hale gelmiştir. ittihad ve terakki partisinin denetiminde ömrünü tamamlar.

    padişah 36
    vi. mehmed vahdeddin (1918-1922)
    detaylar: osmanlı devleti'nin birinci dünya savaşı'ndan yenik çıktığı ve istanbul'un işgal edildiği bir dönemde padişahlık yapar. 17 kasım 1922'de bir ingiliz gemisi ile ülkeyi terk eder.

    --- alıntı sonu ---

    tema:
    (bkz: tarih /@derinsular)
8 entry daha