şükela:  tümü | bugün
633 entry daha
  • merhum başbakan. bir kaç maddeyle kendisini hatırlayalım.

    - ailesi zengin bir kişidir. aydınlıdır, toprak ağasıdır.

    - kurtuluş savaşında yer almış ve destek vermiştir. atatürk'ün gözüne girmiştir ve yönlendirmeleriyle siyasete atılmış. milletvekili seçilmiştir.

    - ilk denemeleri serbest cumhuriyet fırkasıdır. kapatılmıştır.

    - inönü döneminde, parti içi karışmada muhalefet eden kişiler arasındadır. ihraç edilmişlerdir.

    - fuat köprülü, celal bayar ve kendileri demokrat partiyi kurmuşlardır.

    -1946'da ilk seçimde, aslına bakarsanız seçimlerden çekilmişlerdir çünkü inönü seçim tarihini erkene almıştır ve gerekli hazırlık yapılamamıştır bunun sonucunda da protesto edilmiştir.

    - güzel bir siyasi propaganda hazırlanmıştır, ''yeter söz milletindir''

    - baskıcı rejime karşı çıkmış, üniversitelere özerklik demiş, köy enstitülerini sovyet yanlısı bulmuştur.(gerçi inönüde öyle bulmuştur.)

    - milli korunma kanunu kaldırmıştır ama sonradan dara düşünce bir daha çıkarmıştır.

    - nato'ya girebilmek için feza uzaklığındaki koreye asker yollamıştır. avrupayla ilişkilerini iyi tutmuş, beş sene sıcak para akışı sağlanmıştır.(türkiyenin ilk görece refahı)

    - marshall planı çerçevesinde yardımlar alınmıştır. tabi ilk 4-5 sene için geçerli bir konu bu.

    - sanayi ve tarımsal gelişmeler için hamleler yapılmıştır.( tarımsal olarak dikkat çeken değişiklikler belli başlı şeyler zaten. tarımda makineleşme, ilaç uygulamaları, kredi sağlama bilmem ne ama en dikkat çekici özellik, ithal tohum alımlarında ülkedeki fiyat farkı halka yansıtılmamış, tmo tarafından aynı fiyatla verilmiştir. tabii aradaki fark banka kredisiyle karşılanmıştır ama aslına bakarsanız karşılanamamıştır. borç büyüdükçe büyümüştür.)

    - şimdi buraya kadar aslına bakarsanız bir sıkıntımız yok. 54-55 yılları sonrasında sıkıntılarımız başlıyor.

    - üniversite özerklik işi yalan edilmiştir.

    - basın özgürlüğü kapsamında çok söylemler söylenmiş ama basın özgürlüğü bırakın arttırılmayı daha da berbat bir hale sokulmuştur. hele ki bir basın kanunu var bu dönemde, araştırın enfes maddeler bulacaksınız.(bebek olayıyla ilgili temiz bir maddeyle atıf yapılmış)

    - tarım ve sanayi politikaları ülkeyi bir yere kadar götürmüş ama sonra büyük kaynak sıkıntıları çekilmiş ve zart zurt değiştirilmiştir.

    - daha dikta bir sisteme geçilmiş. kırşehir ilçe yapılmış(aslında tek kırşehir değil ama araştırın bakalım:) darbe yapılacağı iddiasıyla komutanlar tutuklanmış(asparagas), basın özgürlüğü denilen şey sadece kavramsal bir hale gelmiş.( gazeteler boş çıkıyordu, düşünün) siyasi tutuklamalar(osman bölükbaşı) artmıştır.

    - amerikan yardımları bıçak gibi kesilmiştir artık. ülkedeki görece refah bir anda tersine dönmüştür. ithal bir ton makine almışız, araba, otobüs, traktör, tramvay, iş araçları bilmem ne ama araçlar hareket etmiyor. yanlış anlamayın benzin sıkıntısından değil, benzin bolcana var. yedek parça yok, o yüzden.

    - bu yüzden iktidara geçerken en çok çemkirilen konulardan bir tanesi hayata tekrardan geçirilmiştir. milli korunma kanunu

    - menderesin en büyük sıkıntısı, bütçe açığı olmuştur bu dönemde. 1958 yılında baktığımızda 55 milyon küsür dolar bütçe açığı var, bir sene sonra yani 1959 yılına baktığımızda bütçe açığı, 266 milyon küsür dolara çıkıyor.

    - üst maddede gözüken uçurumun ana bir sebebi var. 4 ağustos 1958 yılında çıkan istikrar kararları. imf, dünya bankası ve oecd birleşerek türkiye için kararlar alıyorlar, daha doğrusu biz istiyoruz ve bu kararları kabul ediyoruz. develüasyon yapılarak paranın değerini düşürüyor ve katlı kur sistemine geçiyoruz ama aslına bakarsanız geçemiyoruz, bize geçiriyorlar.

    - ilginç bir olay ise 1960 yılında yaşanıyor. darbe zamanlarına yakın bir süreçte bütün ülke kazan kaldırmış bir hale gelmişken, merhum menderes hala bir yerlerin açılışını yapıyor.(yanlış hatırlamıyorsam otel yapımıyla ilgili bir konuydu) buradan çıkaracağımız şey ise, hükumet ve menderes hala darbe yapılacağı ihtimalini düşünmemiş ve bununla ilgili bir önlem hazırlamamıştır.

    - daha bir çok madde var aslında ama bunlar genel olarak pek bilinmeyen şeylerdi yoksa; bebek olayı, 6-7 eylül olayları yönetimi, vatan cephesi, radyoların ele geçirilmesi, üniversite olayları, örtülü ödenekten zimmete para geçirme, anayasa ihlali iddiası( darbe mahkemesi) gibi bir ton olay var ama üstte yazılanlar daha yazılmamış şeylerdi diye anlatılmıştır.

    sonuç: 27 mayıs 1960 günü darbe yapılıyor. darbeyi radyodan duyuran kişi ise alparslan türkeş oluyordur.(bakın darbeyi yapan değil, radyo'da duyuran, cuntanın başı türkeş değil.) birde menderesi astıran kişi türkeş değildir. o zaman sürgündedir kendisi.

    17 eylül 1961 yılında idam ediliyor.

    bu arada 27 mayıs günü ülkede hürriyet ve anayasa bayramı olarak kutlanmaya başlanıyor.(1961 anayasası) 1982 anayasında kaldırılıyor. düşünün 27 mayıs günü ülkede 21 sene bayram olarak kutlanıyor.

    asker açısından önemi: darbe ve menderesin idamı ülkede büyük bir sivil otorite boşluğu çıkarıyor. sonraki dönemlerde artık darbeler rahat rahat yapılmaya başlanıyor. şartların olgunlaşmasını bekle ve darbe yap hatta yapma muhtıra yayınla zaten hükümet kaçar, anlayışı ortaya çıkıyor.

    günümüze etkisi: hiç bir zaman bir başbakanın idam edilmesi doğru değildir. bir halepçe katliamı ya da holocaust gibi bir şey yoksa bir başbakanı idam etmek demek otorite boşluğu ortaya çıkarır ve kişiyi kahramanlaştırır. biz şu an bunu yaşıyoruz. adnan menderes kötü bir siyasetçiydi demeye getirmiyorum aksine bakarsanız tam siyasetçinin ansiklopedik karşılığıydı ama hiç bir zaman tayyip erdoğan'ın kullandığı bir tabirle '' demokrasi kahramanı'' değildi. aslına bakarsanız 1954'ten sonra menderesin demokratlığı, sadece parti ismiyle alakalı bir hal almıştır. bu yüzden tarih bileceksek, nutuklardan değil, belgelerden bilmemiz lazımdır.
710 entry daha