şükela:  tümü | bugün
2 entry daha
  • örneklemek istersek bir kongre salonunu izleyicilerin önce ortalardan baslayarak doldurmasinin sebebi nedir?

    üniversitesin merdivenlerini çikiyorsunuz diyelim..
    önünüzde bir kisi (1) ve sizinle ayni hizada ya da biraz geride yürüyen bir kisi düsünün (2)...
    merdivenlerin sonunda 3 kapi olsun... sirayla (a), (b) ve (c)...

    önden giden (1) insani orta kapiyi (b) seçecek olsun...
    size en yakin olan ise mesafe itibariyle (a).. bu esnada yön degistirme marjiniz baki olmakla beraber ve (1)'den bagimsiz olarak, siz ve yaninizdakinin (2) dogal yönünüzü izleyerek (a) kapisina yöneldiginizi düsünelim..

    (1)'in b kapisini açmasiyla (2) de bu kapiya, (a)'ya daha yakin olmasina ragmen niye yönelir?
    çünkü kapi açilmistir ve (2) o kapiyi açan kisinin (1) arkasindan yetisir ve girer...

    bunu gayet normal bir hareket olarak karsilamak mümkün...
    zira sizin veya kendinin (2 için geçerli bu) kapiyi açabilmesi (efor gerektirecektir) veya açamamasi (kapi tadilattan kapali olabilir) riski karsisinda, bu insan zaten açik olan (b) kapisindan girmeyi seçer...

    siz n'aaparsiniz? iki seçiminiz mevcut...

    ya açik kapidan bir hamle yapip siz de istifade edersiniz, veyahut sansinizi dener ve efor sarfederekten üniversitenin agir ve eski (a) kapisini zorlarsiniz...

    bu iki seçimin altinda iki çesit hareket mantigi mevcuttur...

    (1) kisisi, 3 kapidan birini nötr bir sekilde açmistir..

    (2) kisisi, status quo bias mantigiyla, güvenli yolu seçmis ve zaten açik olan kapiya yönelmistir.. belki ilk yöneldigi kapidan vazgeçmis veya açik kapiya yetisme sevdasiyla hizlanaraktan fazla efor sarfetmistir... ama isi garantidir..

    siz ise (2)'den farkli olarak, iki türlü (a) kapisinda diretebilirsiniz... birincisi aklinizda bir motivasyon vardir. belki a kapisi gideceginiz amfiye daha yakindir... ikincisi "yok kardesim ne hizlanacam baskasi kapi açti diye?! bozmam ritmimi açarim kapimi!!" diyerek istifinizi bozmaz, iki saniye arayla biraz kasarak (a) kapisini açarsiniz...

    bu hareket mantigiyla bir kongre salonunun dolma mekanizmasindaki arasinda bir benzerlik mevcuttur...
    insanlar çok ekstrem savunacaklari bir sey olmadigi zaman ya da özel bir istekleri yok ise, böyle bir salonu doldururken ekseriyetle ortalardan baslayacaklardir.. en öne veya en arkaya oturma örnekleri sinirli olacaktir...

    altinda yatan ise "sembolik bir etkilesimle" hakim harekete* ayak uydurmaktir...
    bu etkilesimin altinda hem status quo bias'in sagladigi güvenlik, hem de bir sosyal aktör olarak çevreye uyum gösterme istegi yatar...

    yani (a) kapisini açmak risk almaktir... bir sekilde aklinizdaki nihayi hedefe kenetlenip teleolojik yaklasimlarla hareket edip, yörüngeyi bozmadan, eforu ve açilmama riskini göze alarak ya yolunuzdan sapmazsiniz... ya da bilinçaltinda otlayan koyunun dellenmesi olabilir...

    öte yandan (b) kapisina yetismek güvenligi seçmektir... öyle ya, biraz hizlanir basarili olduguna emin oldugunuz yolu seçersiniz...

    bu seçimlerden ikisi de mesrudur... sadece hareket mantiklari farklidir...

    sembolik etkilesim kurami insanlarin degisik tepkilerini bu anlamda subjektif bazda degerlendirir.
3 entry daha