şükela:  tümü | bugün
4 entry daha
  • 20 agustos 1968 gunu 20:30'da prag'daki ruzyne havaalanina ucus planinda olmayan sivil bir sovyet ucagi indi. bunu bir saat sonra ikincisi izledi. bu havaalaninda alisildik bir durum oldugundan, geceyarisini gecene kadar etrafta dolasan sivil giyimli kisiler dikkat cekmedi. bundan sonra ise alana yeni inis yapan iki sovyet ucagindan cikan silahli askerler kisa surede havaalanini ele gecirdiler. birbucuk saat sonra da arka akaya inen ucaklardan zirhli araclar ve askerler indirilmeye baslandi. havaalani bosaltildi. personel, turistler ve yolculuk icin bekleyenler sehre gonderildi. bundan cok once, gece saat 23:00'da ise 5 ulkenin askeri birlikleri cekoslovak sinirini gecmisti. prag garnizonu alarma gecmis, ancak bir direnis emri almamisti. 23:40'da basbakan isgali resmi olarak dogruladi. havaalani guvenlik sefi albay elias ve bazi gorevliler oncesinden isgalden haberdardi. onlar ve burokrasinin diger isbirlikcileri birer hain olarak tarihte hakettikleri sifatla anilmaktadir.

    gece saat 01:00'da parti merkez komitesi radyodan olayi kinayan, ancak silaha basvurulmamasini isteyen bir bildiri yayinladi. bildirinin daha ilk cumlesinde orta dalga vericisi kapatilarak yayin durduruldu (merkezi haberlesme idaresi muduru karel hoffman da isbirlikcilerdendi). isgal radyosu dogu almanya uzerinden yayin yapmaya basladi. 03:00'da hukumet binalari isgal edildi ve basbakan oldrich cernik tutuklandi. 04:00'da komunist parti merkez komite binasi sarildi ve sonraki bir saat icinde isgal edildi. ucaklardan sehre isgal guclerinin bildirisi dagitildi. bu bildiride isgalciler sosyalizme bagli liderlerden gelen yardim ricasina karsilik verdiklerini iddia etmekteydiler.

    04:30'da prag radyosu duzenli sabah yayinina yeniden basladi. bu ayni zamanda ulkedeki protesto ve eylemlerin de baslangicidir. radyo isgal guclerine ve birkac kez de sovyet askerlerince mudahaleye ve isgale ugramasina, tanklardan binaya acilan atese ragmen iki hafta boyunca bagimsiz yayin yapmaya devam etti. binlerce kisi canli kalkan olarak radyo binasinin cevresini sardi. catisma olmamasini ve barikat kurulmamasini istemesine ragmen, isgali kabul edilemez olarak duyurdu ve pasif direnis cagrisi yapti. bu noktada partinin kararsizligi etkili oldu. reformlara ve ozgurlukcu gelismelere ragmen burokrasi kokenli yapisi degismeyen partinin yonetici kadrolari, en basindan beri sorunun uluslararasi kamuoyunun destegiyle cozebilecegi fikriyle ve can kaybini en aza indirmek amaciyla hareket ettiler. nitekim bu ana kadar kimse olmemisti.

    hemen 21 agustos sabahi ilk barikatlar kuruldu. kucuk catisma haberleri gelmeye basladi. yollarin kapali olmasi sebebiyle yiyecek sikintisi basladi. kisa surede ayaklanma sivil itaatsizlik eylemleriyle tum ulkeyi sardi. buyuk askeri basari devasa bir siyasi basarisizlik tarafindan takip edilmekteydi. sovyetlerin iceride yonetim kurdurmayi planladigi isbirlikciler (ihanetin dogal bir sonucu olarak) halkin tepkisinden duyduklari korkuyla cekingen davranmaya basladilar. ulkede hicbir toplumsal orgut isgalci guclere mesru bir zemin saglamaya yanasmadi. partinin reform karsiti muhafazakar kesimlerinin buyuk bolumu bile isgale karsi cephe aldi ve temsilcileri eski yoneticileri taniyacaklarini acikladilar. bu noktada tum dogu avrupa icin buyuk bir firsat kacirildi. 60'larin basina kadar gelen baski doneminde yaridan cogu tasfiye edilen parti halen tum nufusun %12'sini kapsamaktaydi. uyelerinin %90'i reformcularin yanindaydi ve isgalle birlikte muhafazakarlar da onlara katilmisti. tasfiye edilen bir milyon kisi tekrar partiyle yakinlasmaya baslamisti. halkin tamami isgale karsi reformculari desteklemekteydi. insanlar silahsiz olarak tanklarin onune sosyalizm diye imza attiklari pankartlarla cikmaktaydi. duvarlarda sovyet isgalini ve aglayan lenin'i tasvir eden posterler asiliydi. ve parti tum bunlara ragmen silahli bir direnis orgutlemeye ve ordunun kaynaklarini kullanmaya girismedi. genel grev cagrisi dahi yapmadi.

    sonucta bu dunya tarihinin en kansiz isgali oldu. olaylarda 72 cekoslovak olduruldu ve 19 yasinda bir sovyet askeri nobet tutarken cenesine dayadigi tufegini atesledi. bu intihar isgal guclerinin tek kaybidir ve sorumlusu da yine isgal gucleridir. ancak insanligin en buyuk kaybi prag bahari'nin olumu oldu. basin ozgurlugu ve ozgur forumlar kaldirildi. yuzbinlerce kisi sorusturma kapsamina alindi. bunlar kademe kademe, eski yoneticiler gorevdeymis gibi gosterilerek ve zorla imzalatilan belgelerle gerceklestirildi. bu surecte eski yoneticiler de ayaklanmanin buyumemesi icin piyon olarak kullanildilar ve pasiflikleriyle isgalcilere hizmet ettiler. bu surecin ardindan bir kusagin tamamen sovyet isgali altinda yetismesi, ulkelerinden kacan ve yillarca donemeyenler, sosyalizm adini en onemli kalesi cekoslovakya'da bile korkulan bir kavram haline getirdi. isgal dunyaya, iyi niyetli bile olsa burokratik bir yonetimin ozgurluk adina kesinlikle guvenilmez oldugunu gosterdi.
24 entry daha