şükela:  tümü | bugün
114 entry daha
  • üç temel türü bulunan, en etkili ve güçlü evrim mekanizması.

    1) yönlü doğal seçilim: doğal seçilimin en temel alt türü. belirli bir özellik, canlıların temel var oluş amacı olan hayatta kalma ve üreme yolunda avantaj sağlıyorsa (bu avantaj devam ettiği müddetçe) evrim o yönde ilerler. elbette doğa ve çevre faktörüyle bu yönde ön görülemeyen (rastlantısal) sapmalar olabilir. doğal afetler, kitlesel yok oluşlar vb. faktörler bu süreci etkileyebilir. kas gücü yerine hızlı koşma, iyi avlanma yerine büyük beyin (bkz: bilişsel devrim) avantajlı özellik konumuna gelebilir ve evrim bu doğrultuda ilerlemeye devam eder, gelecek nesiller avantajlı özelliğe "yönelir".

    2) sabitleyici (dengeleyici) doğal seçilim: evrimin, bir popülasyondaki bireylerin belirli ortalama özelliklerinde sabitlenmesi anlamını taşır. örneğin, yeni doğan bir homo sapiens bebeği için ortalama bir boy ve ağırlık (3-4 kg, 45-55 cm) bulunmaktadır ve çok büyük ihtimalle bebekler bu özelliklerle dünyaya gelmektedir. çok kilolu veya aşırı zayıf doğan bebekler ya ana rahminden çıkamayacak ya da bulaşıcı hastalık kapmaya daha meyilli olacaktır. bu süreç, ortalama özelliklere sahip bireylerin hayatta kalmasını, dolayısıyla genlerini nesilden nesile aktarmasını sağlayacaktır. kısacası; aşırı uçlarda olmayan, "ortadaki" bireyler evrim sürecinde avantajlı konuma geçecek ve sayıları artacaktır. buna "sabitleyici doğal seçilim" adı verilmektedir. bazı kaynaklarda "dengeleyici doğal seçilim" olarak da ifade edilmektedir.

    3) bozucu (bölücü) doğal seçilim: yukarıdakinin zıttı olarak tanımlanabilir. ortalama özelliklere sahip olanların değil, ekstrem özellikler taşıyan bireylerin avantajlı konuma geçmesidir. bir bitki için kuşlar ve yere yakın hayvanlar üreme aracıdır. çok uzun boyluların kuşlar tarafından, kısa boyluların da yüzeye yakın hayvanlar tarafından tozlanmaya tabi tutulduğunu düşünelim. bu durumda aşırı uzun ve aşırı kısa olmak bir avantaj haline gelecek ve ortalama özelliklere sahip bireylerin sayısı azalacaktır. buna bozucu doğal seçilim denilmektedir. popülasyondaki bireyleri farklılaştırdığı göz önünde bulundurulduğunda türleşmeyi oldukça desteklediği söylenebilir.
84 entry daha