şükela:  tümü | bugün
64 entry daha
  • ispanyadaki baskıdan kaçan yahudilerin osmanlı topraklarına kabul edilişinden sonra oluşan cemaat.yahudilerdeki 'mesih' beklentisi sabetay sevi isminde izmirli bir haham tarafından kabul bulmuş ve 'rahat olun,artık bekleme yapmayın,oturduğum yerden şu anda aldığım bir kararla mesihliğimi ilan ediyorum'diyerek ortamda takılmaya başlamış.bazı yahudiler de madem mesihsin ben de bari cemaatin olayım demiş.gel zaman git zaman bu zat yahudiligin temel yasaklarının caiz oldugunu söylemeye baslamış.yahudi cemaati de sen misin bunu yapan deyip aralarının cok iyi oldugu padişaha şikayet etmişler bunu.padişah da efendi ol,efendilikten var fayda diye önce bi uyarmış onu.fakat bu kardes kendinden ödün vermemiş.zeki bir adam da bi de..öyle fikir savaşlarında hahamları tek tek g.t eden bir zekaya sahipmiş.hahamlar da öyle olmaz böyle olur deyip tekrar padişaha gitmişler.'padişahım padişahım sen bu adamın kulagını cektin ama bu adam sadece yahudileri degil musluman tebaayı da etkiliyor sen de burda öyyyle otur' demişler.padişah da ne diyonuz olm siz deyip tekrar cagırtmış bunu.'olm bak g.toşluk yapma özünde iyi bir insansın,sagda solda mesihim diye dolanıyorsun.gel ya musluman ol..ya da mesihliğini okçularımızın sana atacağı okla sınarız,mesih olup olmadığını anlamış oluruz' demiş.sabetay da bakmış götingen olcak,şu anda aldıgım bir kararı söylüyorum:bir anda aydınlandım,kalp gözüm açıldı deyip müslüman olmuş.padişah da sevgili din kardesim buralara kadar geldin gelmişken sarayda çalış bari falan demiş.sözün kısası daha sonraları selanike falan gönderilmiş vs ama sevi de cemaatini toplayıp:'olm sakin ol un ne muslumanlıgı ne dönmesi, şeklimizden ödün vermeyiz biz' deyip padişahla <alay gectigini>söylemiş.ben gectim siz de gecin cok zevkli oluyor demiş.onlar da gecmiş..böylelikle hepsi müslümanlığa geçmiş..dısarda musluman gibi takılan camilere giden bu cemaat gene evlerinde rutin olarak köpük partileri vermeye devam etmişler.e zaten ispanyadan göçmeleri sebebiyle avrupa görmüş insanlar,kanlarında yahudilik de var.senin benim gibi olmamışlar yani.egitime,sanata,ticarete önem vermişler.izmir,istanbul ve de özellikle o dönem balkanların kudüsu olan selanikte takılmışlar.selanik deyince de bugun ki selanik gelmesin aklınıza.nerdeyse bir yahudi sehriymiş.kalanlar da zaten işte bu sabetaycı cemaatten ve biraz da musluman turklerden olusuyormuş.baska azınlıklar da yok degilmiş gerci. yahudiler ve sebataycılar demişler ki aralarında;ulan madem hepimiz yahudi asıllıyız,ispanyadan gelmişiz,aramızda ayrı gayrı olmasın.öyle yunanca,turkce gibi gereksiz dillerle konusmayalım gelin ticari dilimiz ladino(yahudi ispanyolcası) olsun.ladino çatısı altında toplanırken kendi aralarında da yarış halindelermiş.yahudiler 'universal israeli alliance' okullarıyla egitimde öncülük yaparken sabetaycılar da bunlara:ulan löpçükler sizin artistliginiz kime,biz sizin modernleşmiş şekliniziz deyip bunlar da kendi okullarını kurmuşlar.şemsi efendi(şimon zvi) diye bildigimiz zat da cemaatin en tanınmış egitim öncülerinden.gel zaman git zaman osmanlı içinde milliyetcilik akımları başgösterince bu cemaat de ittihat ve terakki cemiyeti ve jön turk adı altında zaten güçsüzleşen imparatorluk da gucunu göstermeye başlamış.diger cemaatlerin arasından sıyrılıp osmanlı siyasetini ve basınını yönlendirmeye başlamışlar.1924 de mubadele sırasında rumlar anadoludan gönderilirken yunanistandan da turklerle beraber sabetaycılar da gelmiş.yeni gelen sabetaycılar da zaten egitimli bir kaç dil bilen insanlardan oluştugu için bab-ı aliyi kontrol eden tek guc onlar olmuş.modern turkiye cumhuriyetinin gunumuze kadar ki siyaset,sanat,askeriye,ticaret..aklınıza gelen her alanda bu halini almasında öncülük etmişler.kendileri de 3 gruba(yakubi,kapancı,karakas) ayrıldıgı için birbirleriyle de(özellikle karakas ve kapancılar )güç savasları yasamışlar.

    not:bu konuda meraklılarına diyecegim sey.internette alakalı alakasız herkesi sabetaycı ilan ediyorlar.sabetaycılar egitimli,köklü ailelerin cocuklarıdır.istanbul,ege veya balkan menşeilidirler.dedeleri bile tahsillidir.osmanlı sosyetesindendirler mesela.paşa dedeleri vardır.bir dönem dindarmış gibi gözükmek için ibadet yönü 2. planda kalan modern cemaatlere takılırlardı(mevlevilik,bektasilik,rufailik,melamilik).öyle sadece isimlerinde -er,-man,-men var diye her zengini sabetaycı sanmayın.

    konuyla ilgili 1993 yılı fransız yapımı (bkz: sazanikos) belgeselinin tamamını türkçeye çevirip youtube a atmıştım.konunun meraklıları izleyebilir..

    şu veya alttaki adres

    https://www.youtube.com/watch?v=u5zoc09vb4c

    edit:
    belgeselin yönetmeni şikayet edip kaldırtmış videoyu.kaldırtmadan önce mail atmış ama o mail adresini sırf belgeseli yüklemek için açtığımdan aylar sonra farkettim..

    edit2:
    elemanın biri benim çevirimi bi şekilde tekrar yüklemiş youtuba.
    veya:
    https://www.youtube.com/watch?v=n-
6 entry daha