şükela:  tümü | bugün
24 entry daha
  • -genellikle alman topraklarında gerçekleşmiş olan, savaşlar serisinin genel adı. (bkz: thirty years war) bir çeşit mezhep savaşı (1618-1648). katolikler, protestanlar, lutherantlar ve calvanistler savaşın yaşandığı dönemdeki hristiyan mezhepleridir. katolikler hariç diğerleri daha özgür bir din anlayışı benimsemiştir. bu savaş, 1555 yılında yapılan augsbourg barışının işe yaramadığının kanıtıdır. ana nedeni ise kısaca (bkz: martin luther) ve getirmiş olduğu inanç özgürlüğüdür. (bkz: reform)

    -otuz yıl savaşlarını 4 bölümde inceleyebiliriz. bunlar;

    1- bohemian uprising
    2- danish intervention
    3- swedish intervention
    4- french intervention

    -ilk iki bölümün temelinde yerel ve dini nedenler vardır, diğer ikisinde ise kıtasal ve politik nedenler ağır basmaktadır. (bkz: realpolitik)

    -kim kimle savaştı?

    fransa-isveç-danimarka-dutchs x habsburg hanedanlığı (ispanya-avustura)

    1-) bohemian'da başlamış olan bir ayaklanma. çogunluğu protestan olan halk, katolik biri tarafında yönetilmekteydi ve bu kişi protestanların haklarına bariyer çekiyor, küçük görüyordu. (bkz: 2. ferdinand) protestanların, katolikleri yüksek bir binadan aşağıya atmasıyla 30 yıl savaşları resmen başlamıştır. (bkz: defenestration) akabinde ise "battle of white mountain" (bkz: beyaz dağ savaşı) yaşanmıştır ve katolikler protestanlara karşı galip gelmiştir.

    =score board=
    katolikler 1 - 0 protestanlar

    2-) protestanların katolikler karşında ezildiğini gören danimarkalılar aynı mezhepi paylaştıkları protestanlara yardım etmeye karar vermiştir ama yaşanan savaş sonunda yine katolikler galip gelmiştir.

    =score board=
    katolikler 2 - 0 protestanlar

    3-) lutherant bir isveç kralı olan gustavus adolphus protestanlara yardım etmeye karar verir ve breitenfeld muharebesin'de katoliklere karşı büyük bir başarı elde eder. kendisi askeri bir zekadır. ordusunda bulunan "hareket ettirilebilir toplar" savaş esnasında protestanlara büyük bir kolaylık sağlamıştır. isveç krallığı fransa tarafından ekonomik açıdan desteklenmiştir. "ff ss" (french funds, swedish swords)

    =score board=
    katolikler 2 - 1 protestanlar

    4-) fransa artık savaşa doğrudan katılmaya karar vermiştir ve 30 yıl savaşlarının en kanlı dönemi başlamıştır. bu artık din nedenli olan bir savaşın, politik nedenlere kaydığının bir kanıtıdır çünkü richelieu uygulamış olduğu raison d'etat politikasıyla devletin bekasını ön plana çıkarmıştır. eğer katolikler yani, habsburglar protestanları yenerse fransa'nın etrafı habsburglarla çevrenlenmiş olacaktı. başka bir değişle, fransa savaşa avrupadaki güç dengesini korumak için dahil olmuştur, habsburgların tek başına avrupaya hükmetmesine engel olup, dengeyi korumuşlardır. (bkz: balance of power)

    -tüm bu din nedenli kaos ortamı peace of westphalia ile son bulmuştur. (1648) kutsal roma imparatorluğu eski gücünü kaybetmiştir, fransa ise avrupadaki gücünü arttırmıştır. alsace bölgesi fransaya kalmıştır. (ilerde sorun olacak bir bölge) isviçre ve hollanda bağımsızlığını kazanmıştır.

    -sonuç olarak kesin bir kazanan veyahut kaybeden taraf yoktur; fransa savaş sonunda ciddi ekonomik problemler yaşamıştır. kutsal roma imparatorluğu ise avrupadaki egemenliğini kaybetmiştir, zayıflamıştır.

    =score board=
    scoreless...

    - "the holy roman empire is neither holy, nor roman, nor an empire."
    ~ voltaire

    not: midtermde herkese başarılar, hadi yine iyisiniz hahaha :)

    anlamlı edit: konu ile alakalı olarak, 21. yüzyılda bu savaşlar yine yaşanmaktadır ama hristiyanlıkta değil, müslümanlıkta. adamların kaç yüzyıl önce üstesinden geldikleri mezhep sorununu biz hala coğrafyamızda görebiliyoruz. birileri özellikle mi yapıyor yoksa harbiden millet bu kadar conservative mi? bilemiyorum ama bu devirde bir insan bir insanı inandığı din yüzünden toplumdan dışlayıp, öldürebiliyorsa vay halimize! yoksa herkesin konuştuğu meşhur büyük resim, orta doğuda yaşanan savaşlarda birilerinin ekmeğine yağ sürmek ve mevcut statükoyu korumak mı?
7 entry daha