şükela:  tümü | bugün
6737 entry daha
  • bu entry'de yer yer bilgi kirintilari ve bol bol geyik muhabbeti olacak (edit: oldu bile).

    disardan gelen biri icin avrupa, kuzey amerika ve avustralya gibi yurtdisi ulkelerinde is bulmak maalesef giderek zorlasiyor ve bunu son 2-3 senedir net bir sekilde gozlemleyebiliyorum. bunun sebebi avrupa'da surekli artan irkcilik veya donald trump'in baskan olmasi degil. son yillarda gelisen yabanci karsiti politikalarin etkileri henuz is hayatinda gorulmedi. yurtdisinda is bulup gocmeyi zorlastiran sey bambaska bir sey: hindistan, cin, pakistan gibi ulkelerden milyonlarca egitimli ve donanimli insanin bati ulkelerine akin akin gelerek buradaki tum calisma izni kotalarini doldurmasi.

    intel'den ornek vereyim, abd'nin veya avrupa'nin herhangi bir sehrindeki herhangi bir muhendislik pozisyonu icin ilan verdigimizde 400'den fazla basvuru oluyor ve bu basvurularin cogu hindistan, cin, pakistan gibi ulkelerden goc etmek isteyen kisilerden geliyor. bu kisiler hazirladiklari cv'lerinde ne kadar durustler bilmiyorum ama bazilarinin cv'leri oldukca ilginc seylerle dolu. mesela gecen gun baska bir sey icin veri toplarken denk geldigim bir cv'de pakistanli bir elemanin 2 farkli dalda doktorasi vardi. hindistanli bir elemanin cv'si dogru soyluyorsa kendisinin ayni zamanda 4 farkli muhendislik dalinda diplomasi vardi. cinli bir elemanin cv'sinde anlatilanlar dogruysa eleman 6 farkli dil biliyordu. baska birinin aldigi odullerin listesi cv'sinden uzundu. abd veya avrupa'ya goc etmek isteyen cinli veya hindistanli birinin cv'sine yazdigi bilgileri teyit etmek cok zor.

    microsoft, intel, apple gibi teknoloji sirketlerinin abd ofislerindeki mudurlerin %30'luk bir kismi hindistan, cin gibi ulkelerden gelen kisilerden olusuyor ve bu kisiler genelde ise alimlarda kendi hemserilerine oncelik gosteriyor. amerikali mudurler bu konuda biraz daha adil gibi gozukuyor ama onlerine gelen yuzlerce cv icinde secim yaparken ne tur kriterler kullandiklarini ve cv'lerde yazilanlarin dogru olup olmadigini nasil teyit ettikleri belli degil. bir de bu sirketlerin hindistan, cin gibi ulkelerindeki ofislerde calisip da abd'deki ofise transfer olmak isteyen de cok sayida insan mevcut. genelde bu tur kisilere oncelik veriliyor.

    mesela gecen seneye kadar 400'e yakin turk'un calistigi istanbul'daki "intel turkiye" ofisi kapandi ve burada calisanlarin bir kisminin isine son verilirken onemli bir kismi da oregon ile california'ya transfer edildi. bircogunun intel turkiye'nin kapanma haberini duyunca once moral bozuklugu yasadigini, daha sonra transfer haberi gelince cok mutlu olduklarini duydum (genelde evden calistigim icin buraya transfer olan turklerle fazla tanisma firsatim olmadi ama umarim oregon'dakiler hayatlarindan memnundurlar. kendilerine ozellikle marketing departmaninda esprili olarak "turkish mafia" lakabinin verildigini duydum).

    su siralar microsoft ile beraber ortak bir proje uzerinde calistigimiz icin microsoft bunyesindeki bazi kisilerden yeni ogrendigim bir bilgiyi paylasayim. microsoft'un ana kampusu washington eyaletinin seattle sehrinde (redmond bolgesinde) yer aliyor (zamaninda ssg de burada calisiyordu). buna 3 saat mesafede kanada'nin vancouver sehrinde bir microsoft kampusu daha var. bu uydu kampuste yaklasik 5-6 bin muhendis calisiyor. bu muhendislerin ortak ozelligi neredeyse tamaminin abd'ye calisma izni almaya calisirken kotaya takilmasiymis. microsoft abd'de kota yuzunden calisma izni alamadigi bu muhendislere kanada calisma izni verip 2-3 sene kanada'da "zorunlu hizmet" verdiriyormus ve kota ciktikca bunlari abd'ye transfer ediyormus. yani adamlar sirf bu amac icin vancouver'da milyonlarca dolarlik yatirim yapip kampus kurmuslar.

    abd'de kurumsal bir sirket ise eleman alirken hersey esitse onceligi su sekilde oluyor: 1) amerikan vatandasi veya green cardli kisi, 2) daha once abd'li sirketlerde calismis ve halihazirda calisma izni olan gocmen, 3) ayni sirketin baska ulkelerindeki ofislerinde calisan gocmen, 4) universiteyi abd'de okumus gocmen, 5) disardan gelen ve abd tecrubesi olmayan gocmen. bildigim kadariyla avrupa'da da buna benzer bir algoritma isliyor.

    simdi gelelim cv tavsiyelerine. bu tavsiyeler sadece abd'ye ozgudur ve diger ulkelerde cv kulturu daha farkli olacagi icin ayni sonuclari vermeyecektir. oldukca basit, 2 sayfadan olusan bir cv'im var ve bu basit cv sayesinde son 2 senede amazon, disney, boeing gibi bir cok sirketten gorusme teklifi aldim. yani isin sirri uzun ve detayli cv'lerden cok basit ve bilal'in (veya ik'da calisan birinin) bile anlayabilecegi sadelikte cv'lerde yatiyor. listeye basliyoruz:

    1.) bir cok ulkede cv ile resume ayni anlama gelmekle beraber abd'de bu ikisi iki farkli sey ifade ediyor. genelde "cv" denen sey akademik is basvurularinda kullaniliyor ve sadece calistiginiz yerler degil ayni zamanda bastiginiz makaleler, yazdiginiz kitaplar, katildiginiz konferanslar filan da yer aliyor. resume ise ozel sektorde kullaniliyor ve cok daha kisa oluyor. gerci devlet dairelerinde kullanilan resume'ler de var ve bunlar daha ayrintili ve daha uzun resume'ler oluyor ama bunlara yine de cv denmiyor.

    2.) resume mumkun oldugunca kisa olmalidir. arastirmalara gore cogu mudur onune konulan resume'leri 30 ile 60 saniye arasinda tarayip o kisiyi arayip aramama konusunda karar vermis oluyor. abd'de insan kaynaklarinin eleman alimindaki etkisi ve gucu yok denecek kadar az oluyor ve resume'nizle daha cok ise eleman alacak olan muduru ikna etmeniz gerekiyor.

    3.) peki abd'deki kurumsal sirketlerde insan kaynaklari ise alim surecinde ne yapar? genelde bir is ilanina 100 tane basvuru geldiyse insan kaynaklarindaki kisi bunlari hizlica tarayip 5-10 tanesini mudure iletir ve mudur bunlar icinden 3 tanesini secip gorusmeye cagrilmasini ister. eger bu 3 kisiden hicbiri istendigi gibi cikmazsa yeniden 5-10 kisilik bir grup secilir ve mudur yine bunlardan 3 kisiyi secip gorusmeye cagirir. insan kaynaklari bu konuda bir karar verme mercii degildir ve en fazla tavsiyede bulunabilir. peki bu maddedeki tavsiye ne? ayni 2. maddede oldugu gibi burada da resume'nizin kolayca okunabilmesi ve kisa olmasi onemlidir.

    4.) ilk 3 maddeyi toparlamak gerekiyorsa resume'ler kisa ve oz olmalidir. ozellikle abd'de "resumeniz ne kadar uzunsa o kadar iyi" kurali gecerli degil. bazen basaridan basariya kosup odullerden odul begenen insanlarin 5-6 sayfalik resumeleri cogu zaman okunmuyor bile. onun yerine 1-2 sayfalik basit ve sade bir sekilde yazilan resume'ler okunuyor. kurumsal sirketlerde calisip gunde 400-500 resume okumayla yukumlu olan insanlar belli bir raddeden sonra uzun resume'leri hic okumadan gecmeye basliyorlar. kendimden ornek vermek gerekirse yillar evvel kariyerime basladigimda 1 sayfalik resume'm vardi ve simdi 1 bucuk sayfa resume'm var ve son 2-3 yildir basvurdugum hemen hemen tum sirketlerden gorusme talebi geldi ki iclerinde bir suru global fortune 50 markasi vardi (yani kisaca resume'niz bu entry gibi uzun olmayacak).

    5.) peki resume kisaysa yaptigimiz isi nasil anlatacagiz? ornegin gecmiste 8 farkli sirkette 8 farkli pozisyonda calisan biri nasil herseyi 1-2 sayfaya sigdiracak? oncelikle okudugunuz en son okulu veya en son 2 okulu yazacaksiniz. mesela universite, master ve doktora uclusunu bitirdiyseniz ilkokuldan doktoraya tum okullari yazmaniza gerek yok. sadece master ile doktorayi yazmaniz yeterli, zira sirket siz master yaptiysaniz universiteyi de bitirmis oldugunuzu anlayabilir. su anda calistigim isimde sadece en son aldigim diplomanin kaniti istendi cunku onu aldiysam oncekileri de almis oldugum belliydi. atiyorum 3 farkli alanda lisans diplomaniz varsa basvurdugunuz isle alakasi olan diplomadan bahsedin. diyelim ki bilgisayar muhendisligi, tarih ve jeoloji konularinda lisans diplomaniz var ve bir bilgisayar muhendisligine basvuruyorsunuz. resume'de sadece ilk diplomadan bahsedin ve basvurunun yaninda on yazi veya is mektubu (cover letter) yazacaksaniz diger diplomalardan bu mektupta bahsedersiniz.

    6.) bunun disinda listelediginiz islerde de sadece su anda basvurdugunuz isle alakali olanlari listeleyin. ornegin yazilim muhendisligi icin bir sirkete basvurduysaniz yillar once universite okurken migros'ta calistiginizi yazmaya gerek yok. su anda basvurdugunuz ise en uygun olarak son calistiginiz 3-4 sirketi yazmak yeterli olacaktir. bir de surekli is degistiren biriyseniz ve son 5 yilda 10 farkli sirkette calistiysaniz sirketler sizi almaktan ve size calisma izni cikartmaktan siddetle cekinecektir. sirf bu yuzden bile resume'yi kisa tutmak faydalidir.

    7.) amerikan resume'lerinde yas ve cinsiyet belirtilmez. is ilanlarinda bunlarin belirtilmesi yasaktir. mankenlik ve benzeri bazi istisnalar olsa da hicbir iste yas mevzusu gundeme getirilemez. hatta yasinizi belli eden diger bilgiler de (ornegin "kac yilinda liseden mezun oldun" gibi) sorulamaz. kendilerine ayrimcilik yapildigini dusunen bazi kadinlar resume'de isimlerini kisaltarak (ornegin alexandra yerine alex) bunun onune gecmeye calisabilir ve bu yasalar tarafindan korunma altina alinmistir.

    8.) yine amerikan resume'lerinde fotograf bulunmaz. bu yasak degil ama bugune kadar fotografli hic resume'ye denk gelmedim. gerci gunumuzde linkedin var ve isverenler oradaki profilinize bakiyor ama orada bile fotograf zorunlu degil.

    9.) amerikan resume'lerinde "hobilerim" "bos zamanlarda yaptiklarim" "en sevdigim kitap turu" "en sevdigim film" "tuttugum takim" gibi isle direkt alakali olmayan bolumler bulunmaz. sirket basvuru formunda bunlari sorabilir ama bu cok nadir gorulen bir sey. bazen is gorusmesi sirasinda karsidaki kisi stres olmasin ve rahatca konusabilsin diye "bana hobilerinden bahset" gibi sorular sorulabilir ama bu resume'de yer almaz. zaten amerikan resumelerinin 1-2 sayfa olma sebebi de budur.

    10.) sadece basvurdugunuz isle alakali yeteneklerinizi yazmaniz beklenir. ornegin bilgisayar muhendisligi pozisyonuna basvuruyorsaniz "bilgisayar kullanmayi biliyorum" demenize gerek yoktur zira bu zaten bellidir. kasiyerlige basvuruyorsaniz "dakikada 60 kelime yazabilirim" gibi bir bilgi ise yaramayabilir. excel kullanilmayan bir ise basvururken excel bildiginizi soylemenizin faydasi olmayacaktir. bu sekilde resume'nizi kisaltabilirsiniz.

    olayi apple'in iphone dizayni gibi dusunun. sade dizayn, az kelime, fazla komplike olmayan anlatim sizi her zaman one cikartacaktir. gunumuzde bilgisayar programlarinda bile bu ozellikler araniyor.

    son olarak su siralar avrupa ve amerika'da teknoloji firmalarinin haril haril eleman aradigi alanlari sayayim: data science, artificial intelligence, machine learning, self-driving vehicles, virtual reality, cloud computing, high performance computing, 5g. tam rakam vermem yasak ama su anda intel, microsoft gibi sirketler avrupa ve amerika'daki universitelere bu alanlarda daha cok ogrenci yetistirsinler diye para yagdiriyor. su siralarda uzerinde calistigim bir proje sayesinde buyuk kurumsal sirketlerin abd'de universitelerin lisans egitiminde verdigi derslerine ve islettigi kitaplara kadar karisabildigini, hangi universitede hangi alanda egitim verilebilecegini lobi faaliyetleriyle etkileyebildiklerini bizzat gordum. cin ve hindistan gibi ulkelerde sirketler ders programinda daha da soz sahibiler ve okullara para vererek hangi konuda kac tane ogrenci yetistirmesi gerektigine dair kota bile veriyorlar.

    atiyorum intel'in cin ofisinde cok yetkili muhendis bir abi ulkedeki en buyuk universitelerin birinin bilgisayar muhendisligi fakultesine gidiyor ve fakultenin basindaki akademisyene "bize bu sene 50 tane machine learning isinden anlayan muhendis lazim, bunlari yetistirebilir misiniz" diyor. universite bugune kadar o konuda hic ders vermediyse intel universiteden 4-5 tane akademisyen secip egitim kampina yolluyor ve onlar da kamptan geri donduklerinde o konuyu ogrencilerine ogretecek seviyeye geliyorlar. daha sonra cin'de o okulun o progamindan mezun olanlari intel havada kapiyor ve okula yuklu bir bagis yapiyor. bu sekilde h-1 kotalarini hep cinli ve hindistanlilar dolduruyor ama yine de yukarida saydigim alanlara yogunlasirsaniz yurtdisina calisma izniyle gitme sansiniz daha yuksek olur.

    simdilik bu kadar yeter. belki ileride baska seyler de eklerim (eklemedi).

    edit: yaptigim isi soranlar olmus. surada ayrintili bir sekilde anlattim: http://seyler.eksisozluk.com/…jelerde-calisilabilir
14 entry daha