şükela:  tümü | bugün
  • lat. "kutsanmış soy"

    klasik batı müziğinin erken polifonisini, yani nüvelerini iki karaktere borçluysak, bunlardan biri kesinlikle "pérotin le grand"dur. onun ismini bugün "grand" ile anıyorsak da, bunun en ilginç sebebi, onun "beata viscera" adlı eseridir.

    beata viscera, bakire meryem için yapılan ayinler için yazılmış bir conductus olup, orta çağ'da epey popüler bir temaydı. miladi takvimde 8 eylül gününe denk geldiğine inanılan "bakire meryem'in doğumu" ayinlerinde özellikle icra edilirdi. ne var ki sonradan, pornokrasinin pençesinde kıvranan kilise, eserin, isa'nın yerine meryem'in azizliğini vurguladığı gerekçesiyle, bu temayı hoş karşılamamıştı.

    xiii. yüzyıl'da, fransa'da yaşadığı sanılan besteci pérotin, bugün "müzik" olarak bilinen müziğin atası olarak, bu eserin de bestecisidir. besteye yazılan ve birazdan paylaşacağım sözler ise yine bir fransız olan, teolog ve lirik latin şairi philippus cancellarius'a aittir (onu, eğer beyni burnundan akan bir günümüz insanı değilsek, düşünce tarihimize kattığı ve eser bünyesinde "iyinin doğasını" tartıştığı "summa de bono"su ile de tanırız).

    çok iyi bir şair olan philippus'un sözlerindeki mükemmel vurgu düzeni, kim bilir pérotin'in kulağı tarafından seçildiğinde ne bahtiyar olmuştu! ritim, noktalama işaretleri ve büyülü şekilde tekrarlayan bir "o mira novitas" (hayret verici sökün ediş) ile birbirine bağlanan kıtalar, eserin melodisini yücelten unsurlar. yalnızlık hakkında hiçbir fikri ya da sezgisi olmadan yürümeye devam eden bir akrebin çölünden esip yeşil, kırmızı ve mavi bir vadiden geçerek bize ulaşan ve hiçbir şey getirmeyen o ferahlatıcı rüzgar, yani bir tek "o" hecesinden oluşarak uzayıp giden o nakarat, aynı zamanda melodik bir doyum noktasını da içerir. şiirin 7 kıtası, aynı zamanda orta çağ nümerolojisinde 7 sayısıyla özdeşleştirilen bakire meryem'e selam çakar.



    beata viscera
    marie virginis
    cuius ad ubera
    rex magni nominis;
    veste sub altera
    vim celans numinis
    dictavit federa
    dei et hominis

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    populus gentium
    sedens in tenebris
    surgit ad gaudium
    partus tam celebris:
    ıudea tedium
    fovet in latebris,
    cor gerens conscium
    delicet funebris,

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    (fermenti pessimi
    qui fecam hauserant,
    ad panis azimi
    promisa properant:
    sunt deo proximi
    qui longe steterant,
    et hi njovissimi
    qui primi fuerant.

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    partum quem destruis,
    ıudea misera!
    de quo nos argues,
    quem docet littera;
    si nova respuis,
    crede vel vetera,
    in hoc quem astruis
    christum considera.

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    te semper implicas
    errore patrio;
    dum viam indicas
    errans in invio:
    in his que predicas,
    sternis in medio
    bases propheticas
    sub evangelio.

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.)*

    legis mosayce
    clausa misteria;
    nux virge mystice
    nature nescia;
    aqua de silice,
    columpna previa,
    prolis dominice
    signa sunt propera.

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    solem, quem librere,
    dum purus otitur
    ın aura cernere
    visus non patitur,
    cernat a latere
    dum repercutitur,
    alvus puerpere,
    qua totus clauditur.

    o mira novitas
    et novum gaudium,
    matris integrita
    post puerperium.

    amen.

    post scriptum subitus: parantez içine aldığım kıtalar, en beğendiğim icra olan ve en başta bağlantısını verdiğim vox clamantis icrasında yer almamaktadır.
1 entry daha