şükela:  tümü | bugün
8 entry daha
  • bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlere, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önleyen, sigortacılık tekniği ile faaliyet gösteren, devlet tarafından kurulan zorunlu bir sigorta koludur.

    1- işsiz kalınan süre içinde; sigortalı işsizlerin gelir kaybı bir ölçüde işsizlik ödeneği ile karşılandığından, sigortalı işsizler niteliklerine daha uygun işler arayacaklardır. bu işgücü verimliliğini olumlu yönde etkileyecektir. ayrıca, işsizlerde ve aile fertlerinde gelir kaybı nedeniyle oluşabilecek olumsuzluklar bir ölçüde önlenecektir.

    2- işsizlik sigortası sağladığı gelir güvencesiyle, işsizlerin alım güçlerini belli ölçüde koruduğundan toplam talep üzerinde olumlu etki yapacaktır.

    3- işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için sigortalı çalışanlar ahlak ve iyi niyet kurallarına daha fazla sadakat göstermek zorunda kalacaklarından verimlilik artacak ve işgücü devri azalacaktır.

    4- işsizlik sigortası kapsamında verilecek olan eğitimler ile sigortalı işsizlerin nitelikleri artırılacaktır.

    5- kayıt dışı istihdamın kayda alınmasında etkili olacaktır.

    6- işgücü piyasasına yönelik (iş-çalışan-işyeri) veri tabanı oluşturulmasına olanak sağlayıp, doğru kişinin doğru işe yerleştirilmesi sağlanacak ve böylelikle verimlilik ve çalışanların mutluluğu artacaktır.

    7- işsizlik sigortası gelirleri ile oluşturulan fon, üretken alanlarda, istihdam artışı sağlayan ve bölgeler arası dengesizliği giderici yatırımlara yönlendirildiğinde, ülke ekonomisine katkıda bulunacaktır.

    işsizlik sigortası kapsamında olanlar:

    506 sayılı sosyal sigortalar kanununun 2 nci maddesine göre bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan sigortalılar,
    506 sayılı kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamına girip de memur ve sözleşmeli statüde olmayanlar,
    mütekabiliyet esasına dayalı olarak yapılan anlaşmalara göre türkiye'de sigortalı olarak çalışan yabancılar,
    4081 sayılı çiftçi mallarının korunması hakkındaki kanun'a göre çalıştırılan koruma bekçileri,
    ücretli ve sürekli olarak ev hizmetlerinde çalışanlar,
    kamu sektörüne ait tarım ve orman işlerinde ücretle çalışanlar,
    özel sektöre ait tarım ve orman işlerinde ücretle ve sürekli olarak çalışanlar,
    tarım sanatlarına ait işlerde çalışanlar,
    tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmayan işlerde çalışanlar,
    tarım işyeri sayılmayan işyerlerinin park, bahçe, fidanlık vb. işlerinde çalışanlar,

    işsizlik sigortası kapsamı dışında olanlar:

    506 sayılı sosyal sigortalar kanununun, 3 üncü maddesinde belirtilen sigortalı sayılmayanlar,
    tarım işlerinde çalışanlar (kamu sektörüne alt tarım ve orman işlerinde ücretle, özel sektöre ait tarım ve orman işlerinde ücretle ve sürekli olarak, tarım sanatlarına ait islerde, tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmayan işlerde, tarım işyeri sayılmayan işyerlerinin park, bahçe, fidanlık vb. işlerinde çalışanlar hariç)
    -işverenin ücretsiz çalışan eşi,
    -aynı konutta birlikte yaşayan ve üçüncü dereceye kadar (üçüncü derece dahil) olan hısımlar arasında ve aralarında dışarıdan başka kimse katılmayarak konut içinde yapılan işlerde çalışanlar,
    -ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve sürekli olarak çalışanlar hariç)
    -askerlik hizmetlerini yapmakta olanlar,
    -ülkelerinde sigortalı olan yabancılar,
    -meslek okullarında pratik eğitim yapan öğrenciler,
    -cezaevlerindeki atölyelerde çalışan mahkumlar,
    -rehabilitasyon tedbirlerine katılan hastalar,
    -herhangi bir işverene bağlı olmaksızın kendi nam ve hesabına çalışanlar,
    -köy sınırları içersinde kendi ihtiyaçları için yapılan inşaat işlerinde çalışanlar,
    herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alıp da sosyal güvenlik destek primi ödeyerek ya da ödemeksizin çalışanlar,
    506 sayılı kanunun 85 inci maddesine göre isteğe bağlı sigortalılar,
    506 sayılı kanunun 86 ncı maddesine göre topluluk sigortasına tabi sigortalılar,
    506 sayılı kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamında olmakla birlikte memur statüsünde çalışanlar,
    506 sayılı kanunun ek-10 uncu maddesine göre, bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçıları, müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer uğraşları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar, düşünür ve yazarlar,
    506 sayılı kanunun ek-13 üncü maddesine göre, 1593 sayılı umumi hıfzıssıhha kanununda belirtilen genel kadınlar,2925 sayılı tarım işçileri sosyal sigortalar kanununun 2 nci maddesinde belirtilen isteğe bağlı sigortalılar,
    657 sayılı devlet memurları kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    926 sayılı türk silahlı kuvvetleri personel kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    3269 sayılı uzman erbaş kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    3466 sayılı uzman jandarma kanununa göre:. sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    2802 sayılı hakimler ve savcılar kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    2547 sayılı yüksek öğretim kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    2914 sayılı yüksek öğretim personel kanununa göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    233 ve 399 sayılı kanun hükmünde kararnameler ile 190 sayılı 'kanun hükmünde kararnameye tabi kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat kanunlarındaki hükümlere göre sözleşmeli personel statüsünde çalışanlar,
    657 sayılı devlet memurları kanununa göre geçici personel statüsünde çalıştırılanlar,
    5590 sayılı "ticaret ve sanayi odaları, ticaret odaları, sanayi odaları, deniz ticaret odaları,
    ticaret borsaları, türkiye ticaret sanayi deniz ticaret odaları ve ticaret borsaları birliği" kanunu kapsamında çalışan sözleşmeli ve geçici personel ile hizmetliler.

    kanunda, işsizlik sigortası kapsamında oldukları belirtilen sigortalıların çalışma sürelerinde çalıştıkları işe göre bir ayırım getirilmediği görülmektedir. bir yıl içinde 3-4 ay gibi kısa süre ile çalışan sigortalı işçiler, yılın geri kalan aylarında başka bir işte sigortalı olarak çalışabilmektedirler. yıl içinde kısa süreli çalışan geçici/mevsimlik orman işçileri; kanunun öngördüğü "son üç yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak çalışıp, işsizlik sigortası primi ödemiş olmak, işten ayrılmadan önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak" şartını yerine getirdikleri takdirde kanunla kendilerine tanınan; "işsizlik ödeneği, hastalık ve analık sigortası prim ödemeleri, yeni bir iş bulma, meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi" hizmetlerinden yararlanabileceklerdir.

    işsizlik sigortası fonu ile tasarrufu teşvik fonu arasında hiçbir ilişki bulunmamaktadır. işçi ve işverenlere ve dolayısıyla istihdama ilave bir yük getirilmemesi amacıyla, tasarrufu teşvik fonu kaldırılarak işsizlik sigortası yürürlüğe konmuştur.

    işsizlik sigortasının 1.6.2000 tarihinde uygulamaya başlaması ile birlikte, çalışanlardan ve işverenlerden yapılan tasarrufu teşvik kesintilerine son verilmiştir.
    çalışanları tasarrufa teşvik fonu'nda biriken paraların işsizlik sigortası fonuna aktarılması şeklinde bir düzenleme kesinlikle söz konusu değildir.
    kesintilere son verilmesi hiçbir şekilde çalışanların müktesep haklarının geri alınması anlamını taşımamaktadır. çalışanların fonda birikmiş olan ana para ve nemaları eskiden olduğu gibi emeklilikte ve kanunun öngördüğü diğer şartların yerine getirilmesi halinde hak sahiplerine ödenmeye devam edecektir.
    işsizlik sigortası uygulaması ile çalışanların tasarrufu teşvik fonunda biriken paralarına hiçbir suretle dokunulmamaktadır.

    tasarrufu teşvik kesintisi uygulamasında, sadece 10'dan fazla işçi çalıştıran işyerlerinin kapsama alınmış olması, kayıt dışı istihdamı teşvik eden bir düzenleme olarak eleştirilmişti. işsizlik sigortasının kapsamına 10'dan az işçi çalıştıran işyerleri de alınmakla bu sakınca ortadan kaldırılmış olmaktadır. bu yeni düzenleme ile tüm işyerlerinde çalışan işçiler, işsizlik sigortasının koruması altına girmiş bulunmaktadır. bu nedenle,10'un altında işçi çalıştıran işverenlere %3 ve yanlarında çalışan sigortalılara %2 prim oranında ilave bir prim yükü gelmiştir.

    işsizlik sigortası zorunlu olup, 506 sayılı sosyal sigortalar kanunun 77 nci ve 78 inci maddelerinde belirtilen prime esas aylık brüt kazançlar üzerinden; (01/01/2002 yılından itibaren)
    sigortalı % 1,
    işveren % 2,
    devlet % 1 oranında prim ödeyecektir.

    sosyal sigortalar kurumu (ssk), bir ay içinde tahsil ettiği prim, gecikme zammı, faiz ve cezaları, ayrı ayrı göstermek suretiyle tahsil edildiği ayı izleyen ayın 15'ine kadar işsizlik sigortası fonu'na aktaracaktır. devlet payı ise, türkiye iş kurumu'nca, her ay ssk tarafından fon'a aktarılan miktarın beşte ikisi oranında hesaplanarak hazine müsteşarlığından talep edilecektir. talep edilen meblağ, hazine müsteşarlığı tarafından talep tarihini izleyen 15 gün içinde fon'a aktarılacaktır

    işçinin sigortalılık durumunun herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda; o ana kadar, işçiden ve işverenden kesilmiş bulunan işsizlik sigortası primleri ile devlet katkı payı iade edilmeyecektir. bu durum, sigortacılık ilkelerinin bir gereğidir.

    işsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsizlere aşağıda belirtilen hizmetler sunulacaktır;
    işsizlik ödeneği ödenecektir. bu ödenek, sigortalı işsizin çalışmış olduğu süre ile doğrudan ilişkilidir. sigortalı işsizler prim ödeme sürelerine göre; en az 180, en fazla 300 gün süre ile işsizlik ödeneği alabileceklerdir.
    işsizlerin ödenek aldıkları süre içinde; hastalık ve analık sigortası primleri, sosyal sigortalar kurumu 'na veya bağlı oldukları özel emekli sandıklarına yatırılacaktır. dolayısıyla; sigortalı işsizler ve geçindirmekle yükümlü oldukları aile , fertleri, hastalanmaları halinde sağlık hizmetlerinden yararlanacaklardır.
    işsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, doktor raporu ile istirahatli kılındıkları süre içinde geçici iş göremezlik ödeneği ödenecektir.
    işsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, işgücü piyasası ve mesleki eğitim alanında danışmanlık hizmeti verilecektir.
    meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi verilecektir.
    işsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, yeni bir iş bulmalarında yardımcı olunacaktır.

    ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan halleri nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler, işsizlik ödeneği alamayacaklardır. işyerinde üretimin ve verimliliğin olumsuz etkilenmemesi ve işçinin -çalışırken gerekli hassasiyeti göstermesi için, işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller nedeniyle işini kaybetmesi hali işsizlik ödeneği ödenecek haller arasında sayılmamıştır.

    örneğin: işçinin işveren hakkında şeref ve haysiyeti kırıcı asılsız ihbar ve isnatlarda bulunması, işçinin, işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması, işverenden izin almaksızın veya haklı bir nedeni olmaksızın ardı ardına iki gün veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki işgünü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi, işçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmaması, işçinin kendi isteği veya savsaklaması yüzünden işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi v.b.

    diğer taraftan, işverenin ahlak ve iyi niyet , kurallarına aykırı davranışı dolayısıyla işçinin hizmet akdini feshetmesi halinde ise, işçiye , işsizlik ödeneği alma hakkı verilmektedir, ;

    örneğin: işverenin, hizmet akdinin yapıldığı sırada bu ahdin esaslı noktalarından biri . hakkında gerçeğe uygun olmayan bilgiler vererek işçiyi yanıltması, işçinin veya ailesinden birisinin şeref ve namusuna dokunacak şekilde sözler söylemesi ve davranışlarda bulunması, işçi hakkında şeref ve haysiyet kırıcı asılsız ağır 1 isnat ve ithamlarda bulunması, işçinin ücretini | ödememesi, v.b.

    120 günü kesintisiz olmak üzere, son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile prim ödemiş olup da kendi istek ve kusurları dışında işsiz kalanlardan;
    hizmet akitleri, ihbar önellerine uygun olarak işveren tarafından feshedilenler,
    hizmet akitleri; sağlık sebepleri, işverenin kanunda belirtilen ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları ve işçinin çalıştığı işyerinde bir haftadan fazla süre ile işin durmasını gerektirecek zorlayıcı sebepler nedeniyle bizzat kendileri tarafından feshedilen sigortalı işçiler,
    sağlık sebepleri veya işyerinde işçiyi bir haftadan fazla süre ile çalışmaktan alıkoyan bir zorlayıcı sebebin ortaya çıkması halinde işveren tarafından hizmet akdi feshedilenler,
    belirli süreli hizmet akdi ile çalışmakta olup da sürenin bitiminde işsiz kalanlar .
    işyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, j;kapanması veya kapatılması, işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar,
    özelleştirme nedeniyle hizmet akdi sona erenler, işsizlik ödeneğine hak kazanırlar.

    işsizlik ödeneğine hak kazananların, bu ödenekten faydalanmak üzere işten ayrılma bildirgesi ile birlikte hizmet akdinin feshedildiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içinde, iskur'nun en yakın ünitesine başvurmaları " gerekmektedir.

    aşağıda belirtilen koşullarda, işsizlik ödeneğine hak kazanılamaz;
    son 120 günü kesintisiz olmak üzere, işsiz kalmadan önceki son üç yıl içinde 600 gün süre ile prim ödememiş olanlar,
    hizmet akitlerini kendi istek ve iradeleri ile feshedenler,
    muvazzaf askerlik görevi nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler,
    herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı alanlar,
    hizmet akitleri grev, lokavt veya kanundan doğan ödevler nedeniyle askıya alınmış olanlar,
    ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan halleri nedeniyle hizmet akitleri işverenler tarafından feshedilmiş bulunanlar.

    işsizlik ödeneği alabilmek için dört temel koşul öngörülmüştür.
    1- hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün sigortalı olarak prim ödenmiş olması,
    2- iş akdinin feshedildiği tarihten geriye doğru kesintisiz hizmet aktinin 120 gün prim ödenmiş olması,
    3- hizmet akdinin, işsizlik sigortası kanununun 51 inci maddesinde sayılan hallerden birisine dayah| olarak sona ermiş olması,
    4- sigortalı işsizin, işten ayrılma bildirgesini işten ayrıldığı tarihten itibaren 30 gün içinde işkur'un ilgili ünitesine doğrudan başvurarak vermesi. yukarıda öngörülen şartları taşıyanlardan;
    600 gün prim ödemiş olanlara 180 gün,
    900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün,
    1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara 300 gün, süre ile işsizlik ödeneği ödenecektir.
    sigortalı işsizler, işsizlik ödeneğinden yararlanma süresini doldurmadan tekrar işe girer ve işsizlik ödeneğinden yararlanmak için kanunun öngördüğü şartlan yerine getiremeden yeniden işsiz kalırlarsa, daha önce hak ettikleri sürelerini dolduruncaya kadar bu haktan işsizlik ödeneğinden yararlanmak için kanunun öngördüğü şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalırlarsa, sadece bu yeni hak sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneği alacaklardır.

    işsizlik ödeneği; kurum tarafından mesleklerine uygun ve son çalıştıkları işin ücret ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı sınırları içinde teklif edilen bir işin haklı bir neden olmaksızın reddedilmesi,
    gelir getirici bir işte çalışıldığının tespit edilmesi, hallerinde kesilir ve kalan işsizlik ödeneği hak sahipliği kaybedilir.
    haklı bir neden olmadan, kurum tarafından önerilen bir meslek eğitim tedbirine iştirak edilmemesi veya tedbirin yarıda bırakılması ya i da kurumun çağrılarına zamanında icabet ' edilmemesi hallerinde işsizlik ödeneği kesilir. ancak, bu hallerin sona ermesi durumunda, ödemelere yeniden başlanır. şu kadar ki, bu suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sona erdiği tarihi geçemez.
    muvazzaf askerlik dışında herhangi bir nedenle silah altına alınanlarla hastalık ve analık .nedeniyle geçici işgöremezlik ödeneği almaya hak kazananların ödenekleri bu durumlarının devamı süresince durdurulur. (sistem gereği muvazzaf askerlik nedeniyle işinden ayrılan kişi işsizlik ödeneğinden faydalanmayacaktır. zira sistem, işsizin gösterilen işi her an almaya hazır olmasını zorunlu kılmaktadır)

    iş kaybı tazminatı ile işsizlik ödeneğini birlikte almaya hak kazananlara öncelikle iş kaybı tazminatı ödenecektir. iş kaybı tazminatı almak üzere yapılan başvurular aynı zamanda işsizlik ödeneği talep başvurusu yerine de geçecektir. iş kaybı tazminatı ödeme süresi bittiği halde bir işe yerleştirilemeyenlere, iş kaybı tazminatı alınan süreler mahsup edilmek şartıyla kalan süre için işsizlik ödeneği ödenecektir.

    örneğin: işyerinin özelleştirilmesi sonucu işsiz kalan sigortalı en fazla 8 ay iş kaybı tazminatından yararlanabilecektir. son üç yılda 1080 gün işsizlik sigortası prim ödemesi var ise, bu sigortalı işsizlik ödeneğine hak kazandığı 10 aya karşılık (iş kaybı tazminatı aldığı süre mahsup edildikten sonra) 2ay işsizlik ödeneği alabilecektir.

    işçinin ücretinden kesilecek olan işsizlik sigortası primi de, ssk işçi sigorta primi hissesinde olduğu gibi, gerçek ücretin hesaplanmasında gelir vergisi matrahından indirilecektir. işsizlik sigortası ile ilgili işlemlere karşı itirazlar nerelere yapılacaktır? işsizlik sigortasının uygulanmasına ilişkin olarak primlerin ve cezaların toplanması ve işsizlik sigortası fonuna aktarılmasından ssk;diğer hertürlü işlemlerin yapılmasından da türkiye iş kurumu yetkili, görevli ve sorumlu tutulmuşlardır.
    sosyal sigortalar kurumuna verilen görevlerle ilgili itirazlar, bu kuruma yapılacak ve 506 sayılı sosyal sigortalar kanununun ilgili madde hükümlerine göre sonuçlandırılacaktır. türkiye iş kurumu tarafından yürütülen işlemlere karşı itirazlarda bu kuruma yapılacaktır. bu itirazların tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılması ve yapılan itirazların da kurum tarafından 30 gün içinde sonuçlandırılması gerekmektedir. yapılan itirazlar, itiraz konusu işlemlerin uygulanmasını durdurmayacaktır. itiraz yoluna başvurulmuş olması ilgililerin yargı yoluna başvurma haklarını ortadan kaldırmaz.

    http://www.alomaliye.com/issizlik_sigortasi.htm
17 entry daha