şükela:  tümü | bugün sorunsallar (7)
24619 entry daha
  • mona lisa’yi kurtarmak

    almanya, 1938 martında avusturya'yi ilhak ettikten sonra, fransa ulusal muzelerinin mudur yardimcisi jacques jaujard , savaşın önlenebileceği küçük umudunu da kaybetmisti. ıngiltere’nin olan bitene seyirci kalmama politikasinin dahi, nazi isgalini engelleyemeyecegini ve fransa sanat eserlerinin de bu isgalden payini alacagini gayet iyi biliyordu. hitler ve kurmaylari, isgal etmeye hazirladiklari ulkelerin sanat koleksiyonlari icin bir liste yapmislardi, ve listenin en basinda 140 yildir louvre’un gozbebegi mona lisa bulunuyordu. bu nedenle jaujard, louvre'un kuratoru rené huyghe ile birlikte, louvre koleksiyonunun tamamını tahliye etmek için gizli bir plan hazırladı.

    1939 yillinin yaz ayinin sonlarina dogru, savas canlarinin iyiden iyiye calmasinin baslamasiyla, jaujard ve ekibi, eserlerin tahliyesi icin fransa kirsallarinda, gozlerden uzak , sadece yagma degil, bombalanma tehlikesi olmayan satolari, kiliseleri ve gozlerden uzak muzeleri belirledi.

    25 agustos 1939’da almanlar ve sovyetlerin saldirmazlik anlasmasi imzalasindan sonra jaujard harekte gecti ve uc gunluk rutin bir onarimi bahane ederek muzeyi kapatti. louvre calisanlari, louvre okulundan ogrenciler ve magaza iscileri, gece gunduz calisarak, tablolari cercevelerinden cikardilar, heykelleri sandiklara yerlestirdiler. eserler, tahliye onemlerine gore renklendirildi, koleksiyonun cogu standart sari ile, buyuk onem tasiyan eserler yesil ve kuresel onem tasiyan eserler kirmizi ile isaretlendi. mona lisa, kavaktan yapilma bir kutunun icine kadifeye sarilarak yerlestirildi. ıcinde bulundugu kutu uc kirmizi nokta ile isaretlendi (bu sekilde isaretlenen tek eserdir) tahliye, savasin, almanya’nin polonya’yi isgal ettigi gun olan 1 eylul 1939’da resmiyet kazanmasindan sadece uc gun once, 28 agustos 1939’da basladi. ılk durak, 1000 sandik eski eser ve 286 tabloya ev sahipligi yapacak olan loire vadisiydi. bu esnada, mona lisa standart kamyonlarla degil, titresimden etkilenmemesi icin, elastik suspansiyonlu bir sedye ile ambulansta tasinmisti.

    mona lisa, ilk duragi olan loire vadisinin en buyuk satosu olan chateau de chambord’a ulastiginda, ikinci adresini beklemeye basladi.

    polonya’nin isgalinden iki gun sonra, 3 eylul 1939’da , fransa, almanya’ya savas ilan ederek, resmen ikinci dunya savasina katilmis oldu. elbette bu, jaujard ve ekibinin “son sevkiyat” icin ellerini cabuk tutmasi anlamina geliyordu ; 1863 yilinda semadirek adasi aciklarinda uc parca halinde fransa’ya tasinan semadirek kanatli zafer heykeli. 3 ton agirligindaki bu yapinin da, 3 eylul aksami guvenle kamyona tasinmasiyla 3690 eser louvre’dan guvenle cikartilmis oldu.

    1939 kasiminda, mona lisa, ilerleyen alman ordusudan korunmak icin, buyuk boyutlu tablolarin saklandigi en kuzeydeki sanat deposu olan louvigny’e transfer edildi. tablo bu kez yine ambulansla tasindi, ancak bu sefer nemi sabit tutmak icin ambulans zirhli bir kamyonetin icine alinmisti.

    jaujard ve diger yetkililer, bu degerli eserleri hem nazilerden hem de isbirlikci vichy hukumetinden uzak tutmak icin uc kez daha tasimak zorunda kalacakti.

    1940 yilinin haziran ayinda, fransa’nin teslim olmasi ve dogudan gelen multeci akini ile, mona lisa, kukla vichy hukumetinin bir nevi serbest bolgesi olan guneye tasindi. bu seferki adresi, toulouse’a 120 km mesafede yer alan loc dieu manastiriydi.bu manastir 1409 yilinda yanmis ve guclendirilerek insa edilmesinin ardindan 1470 yilinda tekrar acilmisti. ancak kuratorler bu kez de nemin resimlere zarar verecegini dusunuyordu. mona lisa ve arkadaslari bu sefer , daha guneye ingres muzesine tasindiginda tarihler 3 ekim 1940’i gosteriyordu. la joconde, montauban psikoposunun bu eski ikametgahinda iki yildan fazla kalacakti.

    agustos 1942’de, muze, siddetli bir firtinayla buyuk bir zarar gordu ve 69 tablo islandi, ancak mona lisa bunlardan biri degildi.

    1943 yilinin baslarinda jaujard artik burayi da guvenli bulmamaya basladi, bu suphesinde, almanlarin 1942 kasiminda guneydeki serbest bolgeyi isgal etmeye baslamasi yatiyordu. cunku muze, artik bir bombalama hedefi haline gelen tarn nehri uzerindeki vieux koprusune sadece metrelerce uzakliktaydi.

    subat 1943'te, mona lisa son adresi olacak olan guneybati fransadaki chateau de montal’e tasindi.

    paris, muttefikler tarafindan 25 agustos 1944 yilinda ozgurlugune kavusturuldu, almanya’nin da 8 mayis 1945 tarihinde kayitsiz sartsiz teslim olmasindan sonra mona lisa’nin eve donme calismalari basladi. ancak louvre, savas esnasinda oldukca zarar gormustu. almanlar, muzede kalan az sayidaki eserleri yagmalamis ve galeriler bombos kalmisti. mona lisa, 16 haziran 1945 yilinda evine donerken, louvre 1945 ve 1946 yillarinda ciddi bir tadilat gorecekti. da vinci’nin dunyaca unlu eseri, ziyaretcilerle yeniden bulustugunda ise tarihler 6 ekim 1947’yi gosteriyordu.

    basta jaujard olmak uzere bir cok kisi mona lisa’yi alti yil boyunca korumak icin olaganustu caba gostermisti. ekibin lideri jaujard, savastan sonra onur madalyasi ile odullendirilmis ve ismi louvre universitesi giris kapisina verilmistir.

    bugun, kursun gecirmez bir camin ardinda , yillik 6 milyon ziyaretci ile bulusan mona lisa, hayatta kalmasini iste bu parisliye borcludur.
7099 entry daha