şükela:  tümü | bugün
7 entry daha
  • bilmiyorum araştırmadım demek yerine birtakım yerlerde tartışılan konu olduğu belirtilmiş olup, bilim çevrelerinde hiç tartışılmayan, sadece konuyu bilmeyenlerin tartışabileceği bir konudur.

    evrenin genişlemesi hubble sabiti ortalaması ile belirtirsek megaparsek başına 67 km dir. bu değer biraz oynar türlü öçümlerde (70 alınır çoğunlukla misal) ama ortalaması budur.

    (bkz: hubble sabiti)

    bu parametre şu manaya gelir. 1 megaparsek yani 1 milyon x 3,26 ışk yılı mesafede evren saniyede 70 km ötelenmiştir. yani kabaca 3 260 000 ışık yılı ötedeki uzay 70 km hızla bulunduğumuz konumdan öteye gitmektedir. (uzay-zaman genişlemektedir) bu uzaydaki her noktada aynen geçerlidir . bu durumun standart model ve big bang teorik kapsamındaki birleşil teoriye bağlı açıklaması sanal parçacık oluşumudur. konuyla alakalı kapsamlı bir açıklama için,

    (bkz: kuantum dalgalanma)

    andromeda galaksisi bizden 2 milyon ışık yılı uzaklıktadır ve kütleçekimine bağıl göreli hızlarımız bu değerin epey üzerindedir. kabaca yaklaşık saniyede 40 km uzaklaşması gerekir yani iki galaksinin birbirlerinden.
    ancak birbirine yakın bulunan galaksiler karanlık maddenin de etkisiyle artmış kütleçekim sebebiyle daha büyük hızlarla birbirlerine doğru hareket etmektedirler ve genişleme galaksiler ölçeğinden ele alınmaz bu sebeple. galaksi kümeleri ölçeğinden ele alınabilir.

    örneğin 10 megaparsek yani kabaca 32 milyon ışık yılı mesafede ötelenme hızı 700 km olacak saniyede. 100 megaparsek de ise bu rakam 7000 km /saniye olacak işte bu ara değerlerde galaksilerden biri devasa olsa dahi diğerini bu miktarda kendine çekemeyecek ve giderek uzaklaşacaklardır.
    buradan gözlemlenebilir evrenin sınırlarını da kabaca bulabilirsiniz aslında. devam edelim mesela 1 gigaparsek mesafede evren saniyede 70 000 km/saat ile bizden uzaklaşıyor ise 10 gigaparsek mesafde saniyede 700 bin km? nasıl yani ışık hızı aşılamaz ayrıca evren de 20 milyar ışık yılı ötesi bile olamaz?

    ikisi de yanlış!
    uzayın kendisi yani genişlemesi gerçek bir göreli hız (normalde böyle bir şeyin olduğu yok zaten samanyolu andromedadan 40 km hızla uzaklaşıyor aslında aralarındaki uzay bu kadar genişliyor) oluşturmaz önünde bir engel yok. ancak ışık hızını aşan bir hız ile uzaklaşan uzay parçası artık bu evren kabul edilemez çünkü oradan buraya hiç bir ışık ulaşamayacaktır. ki ışık hızında uzaklaşan uzay parçası bu nedenle herhangi gözlemcinin gözlem ufkunun sınırıdır. yani ötesinde bir yerden çıkacak her foton istisnasız biçimde gözlemlenebilir evrenimizin dışında kalacaktır.
    ikincisi gerçek uzaklık ile evrenin yaşı farkldır şu an evren kabaca 90 milyar ışık yılı çapındadır. ışık sonlu hıza sahip olduğundan şu an 3 milyar ışık yılı uzakta dediğimiz galaksinin gerçek mesafesi (yani 3 milyar yıl öncesi nden gelen görüntüye göre değil bize göre şimdiki konumu) görebildiğin konumun çok uzağındadır. terimin türkçesi yok.

    (bkz: comoving distance)

    aslında bu durum samanyolu ve andromedann çarpışıp birleşeceği önümüzdeki 10 milyar yıl boyunca var olmayacak ama artık hiç bir galaksinin birbirini çekemeyeceği bir zaman da olacak devamlı genişleyen evrenden ötürü. atıyorum 100 milyar yıl sonra evrende hiç kimse hala yaşam olsa bile diğer galaksileri doğrudan optik gözlemlerle keşfedemeyecek çünkü en yakın galaksi bile kozmik ışık ufkunun arkasında kalacak ki bu da gözlenebilir evren ile aynı şey yani evren tek bir galaksiden ibaret olacak.

    (bkz: kozmik ışık ufku)
    (bkz: gözlemlenebilir evren)
35 entry daha