şükela:  tümü | bugün
9 entry daha
  • sedad hakkı eldem tarafından "türk evi" olarak kavramsallaştırılan, reha günay tarafından "tarih boyunca türklerin içinde oturdukları ev tipleri" olarak tanımlanan, günümüze ulaşan örnekleri 17. yy'a kadar uzanabilen, osmanlı mirasıdır.
    zaman içinde klasik osmanlı, rokoko, barok, neo-klasik ve eklektik üsluplardan etkilenmiş; osmanlı impartorluğunun hüküm sürdüğü topraklarda, özellikle de balkanlarda ve anadoluda kendini göstermiş olan konutlardır. yöresine ve dönemine göre kullanılan malzemeler, plan şeması, yapım teknikleri vs. değişkenlik gösterse de bize kendini gösteren güçlü ortak karakteristiklere sahiptir.

    en önemli özgün karakteristiği odasıdır. işlevsel olarak asya çadırına benzeyen odaların her biri kendi içinde birer daire/yaşam alanıdır. her oda banyo, mutfak, yemek ve oturma odası, yatak odası işlevlerinin her birini üstlenebilir, her bir oda evli bir çifti barındırabilir. odalarda yüklük (eşya dolabı), sergen (raf), ocak ve divan bulunur. taşınabilir eşyalar (döşek, sini vs.) işlevine göre gerektiğinde odaya alınır, kullanıldıktan sonra yerine kaldırılır. bu yüzden odanın orta kısmı boştur, bu boşluğu divan çevreler. pencereler alçaktır ve divanda bağdaş kurup oturan bireyler ellerini camdan dışarı uzatabilir. bazı tiplerinde odalar yazlık ve kışlık olarak ayrılmıştır ve mevsimine göre oda tercih edilir. odalar bağlayıcı bir mekan olan sofa etrafında örgütlenir. türk evleri sofa tiplerine göre üçe ayrılır; dış sofalı, iç sofalı ve orta sofalı. bazı örneklerinde odalar arası sofanın bir uzantısı olarak eyvan adı verilen mekanlar görülebilir.

    bu evlerin diğer bir karakteristik özelliği ise payandalarla alt kattan destek almış cumbalardır. bu cumbalar sokağa uzanır ve yaz aylarında daracık sokaklarda gölge yapar. evler çok katlıdır, ilk kat sağır (penceresiz), kargir, depo/ahır vs. olarak kullanılır. yaşam alanları ana kat olan 2. katta bulunur. çatılar kırma çatıdır (her cepheye eğimi olan) ve saçaklıdır. pencerelerin ahşap kapakları vardır. üst katlar genelde ahşap iskelete sahiptir, döşemeler ahşaptır. tavan süslemeleri önemlidir.

    evlerin cepheleri sadedir ve çoğunlukla süslemeden kaçınılmıştır, islamla birlikte gelen mahremiyet anlaşının bir yansımasıdır, içeriden süslü ve şaşalı bir yapı olsa da dışarı kendini pek belli etmez. bu sayede toplumdaki sınıf farklılıkların hissedilebilirliği de bir nebze olsun bertaraf edilir.

    kaynaklar:
    türk ev geleneği ve safranbolu evleri - reha günay
    anadolu mirasında türk evleri - prof. önder küçükerman, şemsi günar
3 entry daha